Opinie Bewaar

Problemen van mantelzorgende dochters zijn onderbelicht

Problemen van mantelzorgende dochters zijn onderbelicht
© Ronald van den Heerik/HH

Meisjes en jonge vrouwen verlenen vaker mantelzorg dan mannen. Vooral bij meisjes met een migrantenachtergrond lijden werk en opleiding onder de vele zorgtaken, zeggen Hinke Stallen en Lisa Stumpel.

Hinke Stallen (links)

is projectleider van het Servicepunt Emancipatie. Het SPE ondersteunt i.o.v. de gemeente vrouwenorganisaties in Amsterdam.

Lisa Stumpel

is projectmedewerker van het Servicepunt Emancipatie.

Al deze problemen leiden tot een belangrijk pijnpunt: de emancipatie van deze generatie jonge meiden komt in het geding

Uit onderzoek van het Nibud, dat afgelopen week gepresenteerd werd, blijkt dat zorgen voor een ziek familielid kan leiden tot een verlies van bijna een derde van het inkomen. In het onderzoek worden vraagtekens geplaatst bij de uitwerking van de hervormingen in de Zorgwet die op 1 januari 2015 worden ingevoerd.

Zo wordt de lezer geattendeerd op negatieve gevolgen die mantelzorgers ervaren op het gebied van werk en inkomen, uitkeringen en hun eigen fysieke en psychologische gesteldheid. En dat dit voor vrouwen vaker geldt dan voor mannen.

Problematische gevolgen
De problematiek die hier wordt aangekaart, veronderstelt dat deze zorgwekkende (financiële) gevolgen voornamelijk volwassen vrouwen aangaan, die op een zelfstandige manier inkomen genereren. De problematische gevolgen van mantelzorg behelzen echter een bredere en ingewikkeldere kwestie: mantelzorg begint al op jonge leeftijd en omvat veel meer taken dan gewoonlijk wordt aangenomen.

In Amsterdam verleent tien procent van de vrouwen mantelzorg (Staat van de Stad Amsterdam VII, 2013). Het Servicepunt Emancipatie Amsterdam (SPE) constateert dat er ook veel jonge meiden zijn die zorgtaken op zich nemen in het gezin. Dit horen wij voornamelijk van vrouwen en meiden met een migrantenachtergrond. Helaas ontbreken tot op heden de cijfers hierover. Wel horen wij dat jonge dochters naast zorg voor ouders, broertjes en zusjes, verantwoordelijkheden dragen in het huishouden, helpen in de verzorging van andere familieleden en licht administratieve taken overnemen.

Topje van ijsberg
De zorgtaken van deze meisjes omvatten veel meer dan wat doorgaans wordt verstaan onder mantelzorg: zij fungeren als tolk wanneer ouders een bezoek brengen aan de huisarts of officiële instanties zoals de Belastingdienst. Ook zijn er meiden die er een baantje bij hebben om het gezin financieel te ondersteunen. De verhalen van jonge vrouwelijke mantelzorgers in Amsterdam doen dus vermoeden dat cijfers over mantelzorg wereldwijd, in Nederland en in Amsterdam slechts het topje van een ijsberg zijn.

De gevolgen van mantelzorg op vroege leeftijd zijn serieus. Jonge meiden krijgen al vroeg te maken met de dubbele belasting van enerzijds mantelzorg en anderzijds werk of opleiding. Dit is niet alleen zwaar, het belemmert jonge vrouwen in de inrichting van hun (volwassen) bestaan en de kansen die zij daarin kunnen ontplooien. Immers, wanneer je veel zorgtaken verleent, schieten huiswerk en school er weleens bij in.

Ook leren meisjes op deze manier al vroeg dat het normaal is zorgtaken niet te delen met mannelijke huisgenoten. Hierdoor worden traditionele rolpatronen gehandhaafd en gereproduceerd. Al deze problemen leiden tot een belangrijk pijnpunt: de emancipatie van deze generatie jonge meiden komt in het geding.

Verborgen vraagstuk
Natuurlijk is het in veel gezinnen, ongeacht culturele achtergrond, normaal dat kinderen - meisjes en jongens - meehelpen in het huishouden. Deze inspanningen zijn niet per definitie slecht voor kinderen en hebben ook een positief effect op hun ontwikkeling. Het moet echter niet zo zijn dat de ontwikkeling van deze dochters vanwege de belasting met mantelzorg uit balans raakt, met als gevolg dat zij hun eigen kansen op emancipatie en financiële onafhankelijkheid mislopen.

Het verlenen van mantelzorg door jonge vrouwen is dus veel meer dan het leveren van een vanzelfsprekende bijdrage aan het gezin. Het is een verborgen maatschappelijk vraagstuk dat over de ontwikkeling van meisjes gaat en waar nader onderzoek en aandacht voor moeten komen.


Wil je reageren op deze column? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.