Opinie Bewaar

Misschien is het maar beter dat we zuinig zijn met een eerbetoon

Arthur van Dijk, commissaris van de Koning
Arthur van Dijk, commissaris van de Koning © Wouter Le Duc

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: publieke zaak.

Pam

Toen Spanje na tachtig jaar oorlog werd verslagen, nam de burgerij het heft in handen. De macht van Oranje werd ingeperkt en aan de onderkant kreeg het plebs aanvankelijk helemaal geen macht.

Ook na invoering van het algemeen kiesrecht bleef de democratie een getrapte aangelegenheid. Eén keer in de vier jaar mag het volk bepalen wie het land gaat besturen, maar omdat partijen coalities moeten vormen, weet de Nederlandse kiezer nooit van tevoren welke regering er komt.

In ons parlementaire systeem krijgt de kiezer wel macht, maar niet te veel. Daarom kost het zo ontzettend veel moeite om een burgemeester of een commissaris van de Koning te laten kiezen. Het verzet tegen gekozen dienaren van de publieke zaak zal altijd hard en vindingrijk zijn.

Een prachtig voorbeeld daarvan is de halfslachtige procedure die is gevolgd bij de benoeming van de nieuwe CvdK voor Noord-Holland. Om net te doen alsof inspraak wordt geduld, mochten de Noord-Hollanders suggesties insturen betreffende de profielschets van de nieuwe CvdK. En wat kwam eruit? Dat de nieuwe commissaris 'eerlijk, duidelijk, integer en open voor verandering' moet zijn.

Ja, haal je de koekoek! Hadden ze dan liever gehad dat de nieuwe CvdK oneerlijk, warrig, corrupt en tot op het bot conservatief zou zijn?

Eigenlijk is commissaris van de Koning Arthur van Dijk een soort Superman

De mooie eigenschappen werden in de profielschets gezet tegenover diplomatiek en bedachtzaam, maar dat is natuurlijk een schijntegenstelling. Mocht de CvdK een keer te maken krijgen met een ontvoering of met een andere gevoelige kwestie, dan heb ik liever dat hij (of zij) diplomatiek is en bedachtzaam. Hangt allemaal af van de situatie.

Ten slotte is de VVD'er Arthur van Dijk benoemd. In deze krant stond een portret van onze nieuwe commissaris. Hij voldoet niet alleen aan alle gevraagde eigenschappen, maar aan nog veel meer.

Ik som op: behalve eerlijk, duidelijk, integer, en open voor verandering, is hij 'een levensgenieter en allemansvriend, maar in de goede betekenis van het woord'. Hij wordt zelfs 'een mensenmens' genoemd. Weliswaar is hij geen vrouw, maar volgens Statenlid Bram van Liere 'komt hij verder een eind in de goede richting'.

Verder weet Van Dijk zijn ego opzij te zetten en speelt hij trompet. Op zomeravonden staat hij, omringd door vrienden, in zijn achtertuin te barbecueën met vlees op de Big Green Egg. Hij investeert in relaties. Op 5 december rijdt hij als Sinterklaas door Badhoevedorp en tevens is hij voorzitter van een inloopcentrum voor kanker­patiënten.

Die man bezit zo veel goede eigenschappen dat hier de ruimte ontbreekt ze allemaal op te noemen. Eigenlijk is Arthur van Dijk een soort Superman. Hij verdient veel beter dan Noord-Holland. Moeten wij die man niet naar Detroit sturen om daar orde op zaken te stellen?

Max Pam

Brill

Detroit was ooit een blakende metropool. De vijfde grootste stad van Amerika met bijna 2 miljoen inwoners in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Een muzikaal walhalla, variërend van de Detroit Symphony Orchestra tot de Motown Sound. Het fiere centrum van de machtige automobielindustrie.

Wanneer je per vliegtuig arriveerde en van de luchthaven naar de stad reed, passeerde je een zuil waarop de actuele stand van de autoproductie werd aangegeven. Zat je in een file, dan zag je de stand met tientallen tegelijk oplopen. Het geld klotste over de bumpers in Detroit.

Vanaf de jaren zeventig kwam er de klad in de welvaart. De autofabrikanten waren verslingerd aan hun sleeën en zagen te laat dat kleinere en zuinigere auto's de toekomst hadden. Toen een jongere directeur na een reis langs Japan en Europa de bouw van een compacter model voorstelde, reageerde de baas van General Motors misprijzend: "Wij maken geen auto's waar je overheen kunt pissen."

Wat ook niet hielp, was de kwaliteit van het stadsbestuur. Detroit kende een reeks van zwakke en corrupte bestuurders. Eind jaren tachtig maakte ik een reportage over de stad en kreeg ik met twee Europese collega's belet bij burgemeester Coleman Young, die in 1974 als eerste Afro-Amerikaan in die functie was gekozen.

De burgemeester ontving ons in kamerjas; hij deed altijd een middagslaapje

De ontmoeting was gepland in de namiddag en had plaats in zijn privéwoning. De burgemeester, redelijk op leeftijd, had namelijk de gewoonte een middagslaapje te doen. Hij ontving ons dan ook in kamerjas.

Het gesprek kwam neer op een murmelende monoloog. Gedienstige assistenten zorgden ervoor dat het hem aan niets ontbrak. Alleen al zo'n mise-en-scène vertelt je dat er iets grondig mis is met de stad.

Het ging inderdaad van kwaad tot erger. De autofabrikanten kwamen in grote financiële problemen, de belasting betalende middenklasse trok weg uit Detroit, hele wijken kwamen in handen van drugsbendes. In 2013 werd de stad, waarvan het aantal inwoners was teruggelopen tot minder dan 700.000, officieel bankroet verklaard.

Maar al zijn wanprestaties ten spijt heeft Young zich het aureool van een voorname burgemeester weten te verwerven. De administratieve staven van de stad en het omliggende bestuursdistrict huizen in de Coleman A. Young Building.

En het lokale vliegveld van Detroit is omgedoopt in het Coleman A. Young International Airport - weidse naam voor een vliegveld dat sinds een paar jaar geheel verstoken is van lijnvluchten en waar alleen nog maar privévliegtuigjes opstijgen.

Misschien is het maar beter dat we in Nederland zuiniger zijn met een eerbetoon aan bestuurders, al sluit ik niet uit dat Amsterdammers straks hun leenfiets moeten parkeren in de Groot Wassink Stalling van het Centraal Station.

Paul Brill