Opinie Bewaar

Lieg en je wordt minister-president

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column.

Er heerst - ook internationaal - ernstige verwarring over de waarheid, terwijl HKH prinses Beatrix het een aantal jaren geleden al vaststelde: "De leugen regeert."

Wat er aan de hand is, is dit: politici of belangengroeperingen liegen. Die leugens worden ontmaskerd. Meestal in de pers. Maar nu blijkt - in tegenstelling tot vroeger - dat die ontmaskering geen gevolgen meer heeft. Anders gezegd: de waarheid doet er niet meer toe.

Lieg, en je wordt premier, spreek de waarheid, en je bent een zeikstraal

Voor- en tegenstanders van een Brexit bijvoorbeeld verwijten elkaar leugens te gebruiken. Ook de politieke partij van Sylvana Simons zegt constant dat wij, het volk, niet in de leugens van de pers moeten trappen, maar dat zij, politici en voorheen vastgoedjongens, de waarheid spreken.

De bewijzen kunnen naar de prullenmand. Niemand die zin heeft die prullenmand te onderzoeken. Hoe komt dit?

Er is een aantal oorzaken.
De leugen is een uitstekend instrument om politieke stabiliteit te verkrijgen. Dit kan subtiel gebeuren.
"Wij zullen nooit met de VVD samengaan," zei de PvdA eens.
"En wij nooit met de PvdA," zei de VVD.

Wanneer die twee dan toch samengaan (dus hebben gelogen) - om politieke stabiliteit te verkrijgen - dan voel je je bedonderd. Er wordt dan een precedent geschapen om zelf ook te liegen.

"Brexit is verstandig, zo wijzen alle cijfers uit."
"Brexit is onverstandig, blijkt uit alle berekeningen die zijn gemaakt."
"De moordenaar is een lone wolf die de islam misbruikt," zegt de een.
"De moordenaar was geïnspireerd door de islam, want dat zei hij zelf."

Wat is waar?
"Alle witten zijn racisten!"
"Ik heb, als witte, nog nooit, een zwarte gediscrimineerd!"
Eén van de partijen liegt. Maar de jokkebrokkerij blijft onbestraft.
Wie jokkebrokt, jongleert met feiten en meningen.

En waar een leugen onbestraft blijft, wordt het een effectief wapen en de waarheid een dooie witte duif.

Door al deze zaken verliest de politiek haar geloofwaardigheid en als gevolg daarvan verliest de democratie haar geloofwaardigheid.
Leugens moeten negatieve consequenties hebben. Maar ze hebben positieve consequenties.

Lieg en je wordt minister-president.
Lieg en je wint stemmen.

Spreek de waarheid, en je bent een zeikstraal.
Spreek de waarheid en je moet beveiligd worden.
En zo bereikten we het land van Peter de Kretenzer, die zei dat alle Kretenzer leugenaars zijn. Loog hij of sprak hij de waarheid?

Nietzsche antwoordde: "Als hij loog, wist hij in ieder geval wat de waarheid was."

t.holman@parool.nl