Opinie Bewaar

Leed daar was minder dan leed hier, werd ze verteld

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

Japanse bezetting, 75 jaar geleden.
Thema 2017: het vertellen van verhalen.

Mijn ouders, nog gekleed in kamp, keerden in 1946 terug.
'Indisch' was iets dat was vergeten.
Ze werden begroet met onbegrip.
Leed daar was minder dan leed hier, werd ze verteld; ze bogen hun hoofd niet.
Dat hadden ze al te veel gedaan.
Voor de keizer van Japan die mocht blijven leven.

Niemand begreep hun verhalen. 'Maar wij hier met die Duitsers'

Niemand begreep hun verhalen.
"Maar wij...
Maar wij hier...
Maar wij hier met die Duitsers..."
In het kamp scheen altijd de zon, zei men.
In het kamp groeiden aan elke boom bananen, dus nooit honger.
Zwijgen werd het beste verhaal dat alles vertelde over onbegrip.
Zwijgen was het antwoord op domme vragen.
Zwijgen bespoedigde geheugenverlies.

Maar het geheugen raakte niet verloren.
Het verborg zich in nachtmerries.
Daar, in die dromen onder stroom, werden de verhalen verteld die niet verteld konden worden.
Steeds opnieuw, steeds scherper.
Met steeds meer stroom. Met geschreeuw, met kogels, met ziekten, met het graven van graven, met het afleggen, het sluiten van ogen, het wikkelen in doeken, het werpen in kuilen, het huilen dat onmogelijk was.

De meeste verhalen zijn begraven.
Ik weet waar ze liggen en vergeten zijn.
Kijk in het album, ze zitten achter die lach, ze zitten achter die ogen, ze dwalen in dat hoofd dat in de lens kijkt en hoop probeert te zien.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief

Reageren? t.holman@parool.nl