Opinie Bewaar

Laten we hopen dat Amsterdam nog steeds de plek is van de hoop

Femke Halsema.
Femke Halsema. © ANP

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: nieuwjaarsboodschap.

Pam

Met enige verwachtingen had ik uitgezien naar de nieuwjaarstoespraak van burgemeester Femke Halsema, maar enigszins teleurgesteld moest ik vaststellen dat zij in haar speech hetzelfde zei wat ook door haar voorgangers was gezegd.

Amsterdam is een mooie stad met bijzondere inwoners, een plek van hoop, een vrije stad, een smeltkroes van kunstzinnige mensen. Ik miste alleen het woord 'verbinden', maar dat is intussen nog meer gedevalueerd dan aandelen Russische spoorwegen. Het leek wel of Femke de speechschrijver van Willem-Alexander in de arm had genomen, zo platgetrapt waren haar paden.

Optimisme is een politieke plicht. Zeker, maar ik moest denken aan de dichter Dèr Mouw, die schreef: ''k ben Brahman. Maar we zitten zonder meid'. Daarom zou ik Femke graag op twee aandachtspunten willen wijzen, die in haar toespraak onbenoemd bleven.

Ik heb weleens de indruk dat het GVB het liefst alle haltes zou willen opheffen

In de eerste plaats heb ik sterk de indruk dat het GVB een staat in een stad is geworden. Ik woon in een straat waar een tram doorheen rijdt en bij de zoveelste herinrichting hebben de bewoners - onder wie ikzelf - geprobeerd wat aanpassingen in de (overigens steeds veranderende) plannen doorgevoerd te krijgen.

Eigenlijk werden wij gewoon uitgelachen. Ik heb meegemaakt dat een wethouder, met wie na wekenlange voorbereiding een afspraak was gemaakt, gewoon niet kwam opdagen. Inspraakrondes werden zorgvuldig midden in de zomer gepland, zodat iedereen op vakantie was.

We hebben het echec gehad met de miljoenen vretende metrolijn van Geert Dales, die godbetert weer een grote bek kwam opzetten toen dat lijntje eindelijk klaar was. De metro rijdt nu, maar daarom hoeven wij onze ogen nog niet te sluiten voor al dat gemeentelijk geschutter. 

Ik heb weleens de indruk dat het GVB liefst alle haltes zou willen opheffen om metro's en trams zo snel mogelijk van A naar B te brengen. Passagiers en bewoners zijn voornamelijk lastpakken die goed vervoer in de weg zitten.

Dan zou ik aandacht willen vragen voor de investeerders en projectontwikkelaars die met splitsingen en andere ingrepen de mooiste panden in Amsterdam onherstelbaar aan het kapot renoveren zijn, met als enig doel hun zakken te vullen. Soms geloof je je ogen niet als je ziet wat aan verdiepingen en dakterrassen wordt bijgebouwd. 

Dat daar vergunningen voor zijn afgegeven, kan er alleen maar op duiden dat ambtenaren hebben zitten slapen, of gewoon corrupt zijn geweest. Ik vermoed dat laatste, maar er zal niet veel tegen worden gedaan. Een vergunning levert ook de gemeente geld op, waardoor de neiging om vergunningen te weigeren of te heroverwegen niet erg groot is.

Laten wij daarom voor Femke hopen dat Amsterdam inderdaad nog steeds de plek is van de hoop.

Max Pam

Als dictator is Kim Jong-un geen outcast meer in de wereld

Brill

Sommige toespraken ontlenen hun belang niet zozeer aan wat er precies wordt gezegd, als wel aan de mise-en-scène. Dat geldt zeker voor de nieuwjaarsrede van Kim Jong-un, de 'gerespecteerde kameraad' die leiding geeft aan Noord-Korea.

Ik zag een foto van Kim die tijdens de tv-opname van de toespraak was gemaakt en daarna verspreid door het Noord-Koreaanse persagentschap. Het is zo'n foto waar je minutenlang naar kunt kijken.

Kim heeft het ideologisch correcte kaderuniform waarin hij bijna altijd in het openbaar optreedt, verruild voor een kostuum dat hem het voorkomen van een jonge succesrijke zakenman geeft. Hij is gezeten in een gestoffeerde fauteuil die je associeert met een Londense herensociëteit. Op de schouw achter hem staan foto's van grootvader Kim Il-sung en vader Kim Jong-il, alsmede een antieke klok. De spiegel reflecteert een statige bibliotheek met houten panelen.

Kim lacht niet, maar heeft de uitstraling van iemand die op zijn gemak is en weet wat hij wil. In het verleden is het Noord-Koreaanse gevaar vaak beschreven in termen van grilligheid en onberekenbaarheid. Maar als dat gevaar een gezicht heeft, is het veeleer dat van de koele machtspolitieke berekening. Dat is de indruk die de foto achterlaat: daar zit iemand die met een laconieke pertinentie de wereld in kijkt.

En met reden, want Kim staat er strategisch goed voor. Als dictator is hij geen outcast meer in de wereld: de autocratie is in opmars, de democratie in het defensief. Zonder wezenlijke concessies te doen heeft hij voor zijn regime een mate van bestaanszekerheid verworven waar zijn grootvader en vader slechts van konden dromen. Niet in de laatste plaats dankzij het kernwapen, dat hij dan ook niet eenzijdig gaat opgeven, zo maakte zijn toespraak nog eens duidelijk.

In het Witte Huis zit een president voor wie de mensenrechten geen factor van betekenis zijn

Grote buur China, een almaar assertievere speler op het internationale toneel, houdt hem de hand boven het hoofd zolang hij het niet te bont maakt. Rusland zal hem niet lastigvallen. Japan is geïsoleerd.

In het Witte Huis zit een president voor wie de mensenrechten geen factor van betekenis zijn in de buitenlandse politiek, die Zuid-Korea eerder als concurrent dan als bondgenoot ziet, en die historische roem hoopt te verwerven met een opzienbarend vredesakkoord. En Europa - ach, dat is ver weg en gepreoccupeerd met zijn eigen perikelen.

Het is een wat mismoedig stemmende realiteit. Laten we die realiteit in elk geval niet kunstmatig opfleuren door te doen alsof die Kim wel meevalt. Hij is de vaandeldrager van een regime dat zich qua moorddadige repressie van de eigen bevolking kan meten met dat van Stalin, Mao en Pol Pot.

Paul Brill