Opinie Bewaar

Jan Paternotte (D66): 'Gun Halsema de rol van verbinder'

Het lijkt erop dat Femke Halsema zich meer moet bewijzen dan haar voorgangers
Het lijkt erop dat Femke Halsema zich meer moet bewijzen dan haar voorgangers © ANP

Sta achter Femke Halsema als ze donderdag beëdigd is als burgemeester van Amsterdam, betoogt Jan Paternotte (D66). Volgens hem doen partijen die haar wantrouwen ook zichzelf tekort.

Bij vrijwel alle naoorlogse burgemeesters van Amsterdam bestaat één constante: in het hele land zijn ze bekend én geliefd.

Ook al is de Haagse politiek deze eeuw gepolariseerder dan ooit, de Amsterdamse burgemeesters Patijn, Cohen en Van der Laan genoten vrijwel constant aanzien en wekten vertrouwen. Met totaal verschillende stijlen waakten ze over een diverse stad die constant verbinding nodig heeft.

Al die burgemeesters begonnen hun termijn met algemene lof en een flinke bak vertrouwen.

Het wachten op een besluit tijdens een urenlange raadsvergadering deed weliswaar denken aan een pausverkiezing in de Sixtijnse Kapel, toch parkeerden Amsterdammers dat bijzondere proces meteen. Direct erna schaarde de hele stad, inclusief de gemeenteraad, zich achter de burgemeester.

Het lijkt erop dat Femke Halsema de eerste burgemeester in lange tijd wordt die deze luxe niet gegund is.

Dat voorafgaand aan haar ­benoeming campagne werd gevoerd en kritische vragen gesteld werden is één ding, maar ook toen de kogel al door de kerk was hield de klaagzang aan.

Het ene raadslid sprak in termen als 'hier moeten we het mee doen' en een ander weigerde überhaupt iets te zeggen.

Cohen jongleerde met slimme compromissen, Van der Laan overbrugde college en oppositie

Raadslid Annabel Nanninga (Forum voor Democratie) voelde zich direct gepasseerd toen Halsema als aspirant-burgemeester bij haar eerste bezoekje aan de Stopera het FvD-kantoor oversloeg.

Ruben Koops schreef in een commentaar in Het Parool al eerder over dit wantrouwen en constateerde dan ook dat ­Femke Halsema 'zich zal moeten bewijzen'.

Status aparte
Wie niet tegen hitte kan, moet uit de keuken blijven. Prima dus dat Halsema geacht wordt het waar te maken. Maar met hun bijna vanzelfsprekende wantrouwen hebben de sceptici ook zichzelf. Van het principe dat de burgemeester een status aparte heeft, los van raad en wethouders, profiteert namelijk de hele Amsterdamse politiek, van links tot rechts.

Neem bijvoorbeeld het eerste linkse college van deze eeuw: na een monsterzege van de PvdA sloten Lodewijk Asscher en Maarten van Poelgeest (GroenLinks) in 2006 een verbond waarmee de VVD voor het eerst in lange tijd buitenspel kwam te staan. Burgemeester ­Cohen speelde toen een belangrijke verbindende rol.

Hoewel VVD en CDA vaak fel van leer trokken tegen het linkse college, spraken ze ­constant hun vertrouwen uit in het veiligheidsbeleid van Cohen.

Met slimme compromissen laveerde hij tussen de wens van linkse partijen om alle cameratoezicht uit de stad te verwijderen en de wens van de rechtse partijen om juist veel meer camera's op te hangen, en bovendien in alle buurten preventief mensen te gaan ­fouilleren.

De rechtse partijen wisten dat bij Cohen het hart links klopte, maar gunden hem alle ­vertrouwen. Op zijn beurt noemde Cohen bij zijn afscheid VVD-leider Eric van der Burg dan ook 'een geweldige oppositieleider'.

Stevig debat
Eberhard van der Laan speelde eenzelfde rol. Hoewel hij meer dan Cohen kon genieten van een stevig debat met raadsleden, mijzelf ­incluis, vormde hij op belangrijke momenten juist een brug tussen college en oppositie.

Toen de raad en zelfs de stad verdeeld dreigden te ­raken over een mogelijke stedenband met Tel Aviv, wist hij een oplossing te zoeken die wederom rechts en links verbond.

Ook Van der Laan werd deze rol altijd gegund. Waar ik zelf vaak genoeg kon botsen met de burgemeester over bijvoorbeeld de inrichting van de bed-bad-broodopvang, maakte ik altijd duidelijk 100 procent vertrouwen te hebben in de rol van Van der Laan als burgervader.

Zowel Cohen als Van der Laan gaf aan het liefst rechtstreeks gekozen te zijn, juist omdat ze deze rol met een eigen mandaat nog beter dachten te kunnen vervullen.

Gooi-en-smijtwerk
Omdat Femke Halsema de eerste naoorlogse burgemeester is zonder PvdA-lidmaatschapskaart, wordt haar partijkleur vaak aangehaald. Bij burgemeesters van Amsterdam verdwijnt die kleur snel naar de achtergrond. Ze worden verbinders die juist oog hebben voor de politieke flanken in een gemeenteraad.

Niet voor niets kijken burgemeesters die na Amsterdam nog een Haagse carrière probeerden daar niet met plezier op terug: Van Thijn en Cohen waren het Haagse gooi-en-smijtwerk verleerd en verdwenen binnen twee jaar weer van het Binnenhof.

Halsema zal de rol van verbinder tussen links en rechts ongetwijfeld graag spelen, en rechtse partijen hebben daar alle belang bij. Dan moeten ze haar die bijzondere rol wel gaan gunnen. Op z'n minst net zoals we dat al haar mannelijke voorgangers gegund hebben.

Lees ook de reconstructie: Hoe de benoeming van favoriet Halsema bijna mislukte