Opinie Bewaar

Ik verlang naar vroeger, toen ik nog modern was

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

'Het volk heeft een ideaal nodig."

Ik hoorde het deze week twee keer - ik heb niet onthouden wie het zei. Aanleiding was geloof ik dat gezeur over het Wilhelmus dat weer in de klas gezongen moet worden.

Ik ben daarvan een voorstander omdat, in volgorde, zingen belangrijk is, het Wilhelmus een mooie geschiedenisles bevat en het handig is om mee te murmelen als je wereldkampioen voetballen wordt. Maar ons via dat Wilhelmus zogenaamd één volk pretenderen te zijn, is iets wat ik niet wil, en eigenlijk ook niet begrijp.

Zet een stap in het buitenland en je weet wat het is om je Nederlander te voelen, maar juist daar is het niet beleefd om zomaar het Wilhelmus te blèren.

Voor 'nationalisme' is Nederland net te klein; een kartonnen kroon op het hoofd van een reus.

Nederlander zijn is iets dat anderen met een buiging van respect over je moeten zeggen. Als je het zelf met trots te berde brengt dan is dat een borstroffel op dons. Laten we eerlijk zijn, we zijn een klein land, dat Duitsland in alles volgt, waar we, volgens de meeste buitenlanders, klompen dragen en waar we onze bejaarde ouders met het huppekee-ritueel ombrengen.

Mijn ideaal is de grootst mogelijke vrijheid, vrij, onverveerd

Daarbij vindt elk volk van zichzelf altijd wat een ander volk ook van zichzelf vindt. Je hoort nooit eens iemand debiteren: "Nou, wij kennen totaal geen trots, we zijn miezerig, we zijn absoluut niet gastvrij, hard werken doen we ook niet en onze keuken is aller­belabberdst."

Maar ik wil wel, gek genoeg, dat wij een autonome natie zijn.

Wat zou dan ons volksideaal moeten wezen?

De verheffing van het volk? Onderwijs voor iedereen toegankelijk? Elk mens een dak boven zijn hoofd? Man en vrouw gelijkwaardig?

Die idealen zijn bereikt.

Mijn ideaal is de grootst mogelijke vrijheid, vrij, onverveerd.

Maar ik weet: elk groot volks-ideaal zit vol met gewapende conflicten; het bereiken ervan zit medemenselijkheid in de weg. Door ons streven een goed mens te zijn, verliezen we uit het oog wat we bereikt hebben. Onze empathie is de hamer waarmee we de doodskist timmeren voor onze welvaartsstaat.

Voor mij dus geen volks­idealen, ik ben er te conservatief voor.

Ik wil een ouderwetse vorm van progressiviteit. Ik wil Johan Cruijff zien voetballen in het lichaam van Justin Kluivert.

Ik verlang naar vroeger, toen ik nog modern was.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief. 

Reageren? t.holman@parool.nl