Opinie Bewaar

Iedereen kent wel een slachtoffer van fietsgeweld

Iedereen kent wel een slachtoffer van fietsgeweld
© ANP

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: op de fiets van hier tot Tokio.

Pam

In 1960 maakte de zanger Max van Praag een plaatje van het lied: 'Op de fiets, ga je heerlijk en het kost bijna niets.' Hij deed dat begeleid door het orkest van Jan Gorissen, met op het accordeon Addy Kleijngeld, wiens naam later door Gerard Reve in Het boek van violet en dood zou worden gemunt om er de godloochenaar Rudy Kousbroek (Eddy Kleingeld) mee aan te duiden.

Maar dat is geschiedenis. Een beetje fiets kost tegenwoordig gauw duizend euro en gedachteloos heerlijk rondrijden is er ook niet meer bij. ­Onlangs stond in deze krant dat dagelijks in het Amsterdamse fiets­verkeer drie gewonden vallen en een enkele keer zelfs een dode.

Ook las ik het verhaal van Martje Albada Jelgersma (40), die op het Max Euweplein van haar fiets werd geduwd en opnieuw moest leren lopen achter een rollator.

Amsterdam begint wat dat betreft te lijken op Engeland na de Eerste Wereldoorlog: iedere inwoner kent wel een slachtoffer. Mijn huisarts heeft zijn arm gebroken, omdat hij werd aangereden door toerist op een huurfiets die niet fietsen kon.

Een vriend heeft nog steeds evenwichtsstoornissen, nadat hij op het fietspad van de sokken werd gereden door een scheurende brommer. Mijn buurvrouw werd laatst geschept door iemand die plotseling het portier van de auto openzwaaiende.

Op de fiets, mobiel in de hand. En maar kwekken! Of appen

Ikzelf moest onlangs in het Amsterdamse Bos mijn fiets van de grond rapen, omdat de tegemoetkomende e-biker op haar mobiele telefoon zat te kijken.

Dat laatste is trouwens een gesel van deze tijd. Het grenst aan het ongelooflijke hoeveel mensen fietsen met hun mobiel in de hand. En maar kwekken!

Of nog even appen, of de route controleren. Voor heroïne­verslaving moet je tenminste nog op een bank gaan liggen, maar telefoon­verslaving praktiseer je gewoon op de fiets.

Als het al verboden zou zijn, zou de politie een fortuin aan boetes kunnen binnenhalen door ­gewoon op een Amsterdamse straathoek telefonerende fietsers aan te houden.

Het grote probleem is natuurlijk dat wij allen zowel automobilist, fietser als voetganger zijn. Dader en slachtoffer zijn vaak verenigd in dezelfde persoon. Een automobilist die nog ergens probeert tussen te kruipen, wordt uitgescholden door de fietser die even verderop zelf door het rode licht rijdt.

Eenmaal thuis stapt de automobilist op de fiets voor een paar trainingsrondjes en zwaait hij met zijn vuist naar de auto die voorrang opeist. In die auto zit nu de fietser die hem daar straks nog heeft uitgescholden. Allebei stoppen zij overigens niet voor de voetgangers bij het zebrapad.
Max Pam

Brill

In Japan wordt meer dan elders begrepen en geaccepteerd dat een publieke façade niet overeenkomt met de werkelijke innerlijke gevoelens, heeft de Japanse psycholoog Takeo Doi geschreven. Je bent geneigd zo'n typering met een korreltje zout te nemen - totdat je zelf op de gespleten inborst stuit.

Een paar jaar geleden bezocht ik de Japanse stad Kioto, befaamd om zijn bijzondere tempels. Een bevriende correspondente raadde me aan er een fiets te huren: ideaal vervoer­middel om snel van het ene prachtexemplaar naar het andere te gaan.

Ik liet de organisator van de reis, het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken, weten dat ik dit graag wilde doen. Het werd me meteen al duidelijk dat dit voornemen niet in goede aarde viel. Maar ja, Japanners zeggen niet graag nee.

Anderzijds voelen ze er ook niet voor om een gast iets op eigen houtje te laten ondernemen. Dus kreeg een (vrouwelijke) gids opdracht om een fiets te regelen en mij op mijn tocht te vergezellen.

Fietsen was voor haar onmiskenbaar een exceptionele bezigheid. Al in de eerste bocht ging ze onderuit. Ik hoorde een pijnkreet en zag dat ze gewond was aan haar knie. Einde fietstocht, leek me.

Maar daarvan wilde ze, ook na aandringen mijnerzijds, niet weten. Ik begreep dat doorfietsen met een bebloede knie voor haar minder pijnlijk was dan de oneer die gepaard zou gaan met de boodschap aan haar superieuren dat mijn wens alsnog niet kon worden gehonoreerd. We hebben alle tempels van Kioto gezien.

Al in de eerste bocht ging de Japanse gids onderuit

Overigens mag hieruit niet de conclusie worden getrokken dat de fiets een zeldzaam verschijnsel is in Japan. Laat staan dat er in het land maar op los wordt gejakkerd. Met slechts 1,3 verkeersdoden per 100.000 inwoners is Tokio stukken veiliger dan Amsterdam, Berlijn en Parijs.

De Japanse hoofdstad moet alleen Stockholm op dit punt voor laten gaan. Een verkeersgebruiker in de Braziliaanse stad Fortaleza heeft twintig keer meer kans op een doorstart naar het kerkhof.

Ter verklaring van de relatieve veiligheid zullen deskundigen wijzen op allerlei ingenieuze verkeersmaat­regelen, maar ik ben ervan overtuigd dat de gestileerde Japanse omgangsvormen er veel mee te maken hebben.

Denk nog even aan de schuimbekkende Colombianen in hun WK-schoppartij tegen de - nauwelijks minder onbeheerste - Engelsen. En denk dan aan de piekfijn opgeruimde kleedkamer die de Japanse voetbalploeg achterliet na in de laatste speelminuut te zijn afgetroefd door België. Ik zou zeggen: leve de ­façade!
Paul Brill