Opinie Bewaar

Het vervelende van wraak: het wordt altijd een levensdoel

James Worthy
James Worthy © Agata Nowicka

Ik zit in een lege bioscoopzaal; kennelijk zijn er maar weinig mensen in de achtste Saw-film geïnteresseerd. Ze zijn emotioneel afgehaakt bij deel vijf of deel zes. Of bij deel vier. Hoe dan ook, de mensen hadden op een bepaald moment de buik vol van het verheerlijken van vergelding.

Wraak, het is een emotie waar de meningen over ­verdeeld zijn. De een vindt het primitief, een vorm van zelfverlaging, en de ander vindt het de eerlijkste emotie in de grabbelton die in de mens verstopt zit.

Wraak is het laatste stukje dierlijkheid in onze vier-talen-sprekende, met-mes-en-vork-etende beschavingsutopie. Het is dat ene scherpe randje op ons gladgeschuurde hart.

Of is wraak iets om op neer te kijken? Of kun je alleen op wraak neerkijken als je nog nooit met het absolute onrecht geconfronteerd bent geweest?

In de Saw-reeks draait alles om vergelding. Vergeving bestaat niet in deze films. Een jongen koopt een motor van een man. De man weet dat de remmen van de ­motor het niet goed doen. Toch verkoopt hij de motor. De jongen verongelukt. En de man leeft nog lang en gelukkig. Hij komt ermee weg. Onrecht ontsnapt steevast op een motor zonder remmen.

Ik zit in een lege bioscoopzaal. Omdat ik me schuldig voel ten opzichte van alle andere stoelen, wissel ik om de twee minuten van stoel.

Wraak is je ontbijt, je avondeten, je weekend en je geliefde

Op het witte doek wordt de motorverkoper door de ­gerechtigheid ingehaald. Overal bloed. Ik lach. Wraak is zoet, maar ze verliest haar smaak razendsnel. Wat achterblijft is een gevoel van bittere leegte. 

Het vervelende van wraak is dat het altijd een levensdoel wordt. Een missie. Wraak is jezelf volledig kwijtraken in dat wat je bent verloren. Het gemis gaat als zuurstof fungeren. Wraak is je ontbijt, je avondeten, je weekend en je geliefde. 

Maar wat is vergeven? Het is de enige andere optie. Vergiffenis is gemuilkorfde wraak. Je schenkt vergiffenis aan iets of iemand die iets van je heeft afgepakt. Je doet dit omdat je weet dat wraak misschien nog wel zinlozer is dan vergiffenis. Dat wat van je is afgepakt, komt nooit meer terug. 

De pijn stopt niet als het hart van de persoon die voor de pijn verantwoordelijk is stopt. Dus zand erover. Je maakt een zandbak voor de pijn en koopt er een emmertje en een schepje voor. En dan wacht je. Je wacht tot de pijn een nieuw leven voor je heeft gebouwd. 

Ik zit in een lege bioscoopzaal en hoop dat ik nooit hoef te kiezen tussen wraak en vergiffenis. Ik hoop dat mijn zoon nooit een motor koopt van een man die zijn ziel al heeft verkocht. Ik hoop dat mijn vrouw nooit door dat ene steegje loopt. Ik hoop dat ik nooit hoef te laten zien dat ik meer met wreken dan met vergeven heb. 

Hopelijk is er die dag nog genoeg zand over.
Vergeef me.

De in Amsterdam geboren en getogen schrijver James Worthy (1980) probeert in zijn columns iets van het leven te begrijpen. Lees al zijn columns hier terug. 

Reageren? james@parool.nl