Opinie Bewaar

Draagt succes van Rode Duivels bij aan 'het Belgiëgevoel'?

Draagt succes van Rode Duivels bij aan 'het Belgiëgevoel'?
© ANP

In de rubriek 'om de wereld in 800 woorden' één kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Door Max Pam en Paul Brill. Deze week: er zijn geen Belgen.

Pam

Vorige week meldde de seismologische dienst van de Koninklijke Sterrenwacht te Ukkel dat zich in België een kleine aardbeving had voorgedaan na de voetbalwinst op Brazilië.

In een moment van ongekende saamhorigheid waren de Belgen gelijktijdig van de grond gesprongen en weer geland - al of niet op twee benen, want ze houden daar wel van een pintje.

Die aardbeving kun je beschouwen als een teken dat België zich uiteindelijk heeft gemanifesteerd als één ondeelbare natie. Dat is misschien een zegen voor de stabiliteit van dat land, maar ook een kleine domper.

Ooit heeft Gerton van Wageningen (1924-1986), reeds redacteur bij het ­illegale Parool, voorgesteld om een tunnel onder België te graven, zodat hij niet telkens over de kinderhoofdjes moest wanneer hij van Amsterdam naar Zuid-Frankrijk wilde rijden.

Van Wageningen was, behalve journalist, ook francofiel en liedjescomponist. In het door hem geschreven en het door Toon Hermans beroemd gemaakte lied Méditerrannée komen al zijn talenten samen. Van Wageningens voorstel vond zoveel weerklank dat in 1974 de actiegroep Tunnel onder België werd opgericht. Echt waar, lees de oude leggers er maar op na.

Sindsdien is veel veranderd en zijn Nederlanders van België gaan houden. Ze ontdekten de kust bij Knokke, de schilders Magritte en Ensor, de schrijver Elsschot, ze gingen filet americain en asperges à la Flamande eten en ze kochten tweede huisjes in de Ardennen.

Volgens een enquête in 2007 vond zeventig procent van de Nederlanders het een goed idee wanneer Vlaanderen 'bij ons' zou komen en wanneer Wallonië zich bij Frankrijk aansluit.

Ook dat lijkt inmiddels weer een ­gepasseerd station. Niet alleen haalt geen Nederlandse voetballer meer de reservebank van onze zuiderburen, de economische progressie van Vlaanderen heeft inmiddels zo'n vlucht genomen dat Nederlanders blij mogen zijn wanneer de Vlamingen überhaupt nog met ons willen ­samengaan.

Dat zou een grote culturele eenheid met een gemeenschappelijk taal opleveren, maar tien jaar geleden al zei de schrijver Geert van Istendael dat zo'n samensmelting er helemaal niet in zit. Want, zo schreef hij, de eigenwaarde van de Vlamingen is intussen samen te vatten in ­deze slogan: 'Wat wij zelf doen, doen wij beter'.

In 1830 leidde de opvoering van de opera La Muette de Portici in Brussel tot de afscheiding van de Zuidelijke Nederlanden. De hoofdpersoon, het doofstomme meisje van Portici, is de enige die gedurende de opera zwijgt. Wij hebben een Jan Mulder nodig om een hereniging tot stand te brengen, maar die zwijgt slechts zelden.
Max Pam

Brill

'Sire, er zijn geen Belgen," zei de Waalse politicus Jules Des-trée ruim honderd jaar geleden tegen koning Albert I. "Er zijn alleen Walen en Vlamingen."

De koning gaf hem grotendeels gelijk, maar meende dat de vergaande onttakeling van het centrale gezag die Destrée voorstelde, het land alleen nog maar verder zou opbreken.

Anno 2018 is België in vergaande mate de uitgeklede staat die Destrée voor ogen stond. Het bestaat uit drie gewesten, waarvan er twee praktisch met de rug naar elkaar toe leven. In Brussel en Wallonië heerst nog wel enig Belgiëgevoel, maar in Vlaanderen moet je er met een lantaarntje naar zoeken.

België heeft veel weg van een ouder echtpaar dat eigenlijk op elkaar is uitgekeken

Veelzeggend vind ik altijd de Vlaamse kranten op de dag na landelijke verkiezingen: 30 pagina's met de cijfers en reacties uit alle Vlaamse ­regio's, niet meer dan 2 over het hele Franstalige deel van het land.

België heeft veel weg van een ouder echtpaar dat eigenlijk op elkaar is uitgekeken, maar niet meer de puf heeft om nog uit elkaar te gaan. En dat laatste vooral doordat niemand weet wat er bij een boedelscheiding moet gebeuren met Brussel.

Of heeft het succes van de Belgische voetbalploeg op het WK in Rusland het nationale saamhorigheidsgevoel een nieuwe impuls gegeven? Dat de Rode Duivels hun landgenoten een feestelijke voetbalzomer hebben bezorgd, lijdt geen twijfel. Het hele land lijkt beter in zijn vel te zitten. Vlamingen roemen Hazard, Franstaligen steken de loftrompet van De Bruyne.

Maar in de verhalen die ik lees over de stemming in België, klinkt toch ook de nodige aarzeling door over de duurzaamheid van de blijdschap en de eendracht. Een sportonderzoeker spreekt van een 'negentig-minutennationalisme', dat na het laatste fluitsignaal in de halve finale alweer aan het verdampen zou zijn.

We kunnen er dan ook maar beter rekening mee houden dat België ruim bemeten blijft met middelpuntvliedende krachten. Wat betekent dat ook de neiging bij politici in Brussel krachtig aanwezig blijft om van de weeromstuit de vlucht naar voren te kiezen - de verdere Europese integratie als oplossing van de Belgische tweedracht.

Een taai ongerief voor Den Haag, waar geen gebrek is aan pronte meningen over de toekomst van Centraal Afrika en het Israëlisch-Palestijnse vraagstuk, maar waar vrijwel niemand goed raad weet met de krakende geluiden bij de zuiderburen.

Op gezette tijden celebreren we de Benelux en het goede nabuurschap, maar de realiteit is dat we in Europees verband vaak helemaal niet ­gezamenlijk optrekken.
Paul Brill