Opinie Bewaar

Dat ik me schaam, kan me niet zoveel meer schelen

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

In onze krant stond ­zaterdag een artikel over de schaamte­cultuur bij Marokkanen. Nu lijd ikzelf per ongeluk ook aan schaamte-obesitas.

Mijn moeder wilde niet dat ik me altijd schaamde en daardoor hardnekkig loog. Maar juist tegenover haar bekennen dat ik iets had gedaan wat niet mocht, dat ik gefaald had, en dat ik dus haar held niet meer was, viel me zwaar.

Helden schamen zich niet, zelfs niet als ze dat zouden moeten doen.

Om me een houding te geven, werd ik een aansteller, ging ik overdreven stoer doen, seks, drugs en rock-'n-roll, en ja, mijnheer de psychiater, zo kwam ik bij u terecht.

Dat ik me schaam, kan me nu niet meer zoveel schelen, en daardoor schaam ik me minder. Het leven leert je wel af je te schamen. Schaamde je je vroeger nog voor je blote kont, tegenwoordig weet ik dat ik een blote kont ben.

Mijn grootmoeder dacht dat een biecht tot verlossing leidde.

"Niks is zo fijn als een schoon geweten, jochie."

Ik vertelde haar dus alles, als ze het maar niet aan mijn ouders doorvertelde - maar ik begreep niet precies wat ze ­bedoelde met 'verlossing'.

Later zei de schrijver Gerard Reve tegen mij dat zijn werk ging over 'verlossing'. Zijn boeken waren zijn biecht.

Wie zich schaamt bekent geen schuld, ook al is er bewijs

"Waarvan moet je dan verlost raken, Gerard?"

"Van alle troep," zei hij. Ik begrijp hem nu beter dan toen.

Die biecht is wat je bij allochtone schrijvers momenteel ook ziet; ze beschrijven niet zelden de aantrekkelijkheid van immorele kanten van hun bestaan; verzet tegen ouders, hun overgave aan seks, aan misdaad; het is alsof ze hun schaamte met schaamte­loosheid probeerden te verdoezelen.

Voor mij herkenbaar.

De vraag werd opgeroepen hoe je die schaamte (en dus het leugenachtige) kunt tegengaan.

Ach, dat kan niet.

Schaamte is een geestelijke handicap die je behoedt voor een onbekend, onzichtbaar gevaar. Schaamte is een schild. En dat leg je niet meteen af, want dan kun je geraakt worden. Precies op je zwakke plek.

Reve zegt ergens: "Als ik ­eenmaal voor U sta, beken ik alles."

Pas tegenover de Allerhoogste wil hij verlost raken, dus tijdens zijn aardse bestaan moet hij het doen met het besef van schuld.

Wie zich schaamt bekent geen schuld, ook al is er bewijs.

Als hij bekent, wordt hij van de weeromstuit schaamtelozer.

Rechtvaardig straffen is dus het best.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl