Opinie Bewaar

'We moeten meer weten over drugs in het verkeer'

De speekseltest op drugs moet net zo gewoon worden als blazen voor het bepalen van alcoholgebruik
De speekseltest op drugs moet net zo gewoon worden als blazen voor het bepalen van alcoholgebruik © ANP

Drugs spelen een grotere rol in het verkeer dan we weten, betoogt Hannah Hamans, voorlichter bij Stichting TeamAlert, in dit opiniestuk.

Er was vorige week veel ophef rond de tweede aflevering van de documentairereeks Tygo in de GHB van de EO. Drie GHB-verslaafden stapten in de auto om naar de super­markt te gaan en de cameraman filmde door in de auto. Kijkers ­waren onthutst over het rijden onder invloed door gebruikers.

Autorijden na het gebruik van GHB is levensgevaarlijk, maar dit is voor veel mensen de realiteit. De EO stelt een probleem aan de kaak. Dat moet soms om aan te tonen hoe schrijnend de situatie is.

Stichting TeamAlert deed de afgelopen maanden iets vergelijkbaars en publiceerde blogs waarin bestuurders vertellen dat ze vlak na het gebruik van drugs deelnemen aan het verkeer. Hiermee probeert de organisatie duidelijk te maken dat dit voor sommige mensen de gewoonste zaak van de wereld is.

Sinds 2008 voeren wij actie om drugs in het verkeer onder jongeren tegen te gaan. Zo doen we kleinschalig onderzoek naar de redenen waarom jongeren onder invloed van drugs deelnemen aan het verkeer.

Daarnaast staan we op festivals, op de plekken waar drugs wordt gebruikt en gaan we hierover in gesprek met jongeren. Bijna wekelijks spreken we jongeren die onder invloed van drugs het verkeer in willen.

Een op de tien
Hoewel er sterke aanwijzingen zijn dat rijden onder invloed van drugs veel voorkomt, zijn er geen harde cijfers over. Het is onbekend hoeveel bestuurders in Nederland onder invloed van drugs rijden en hoeveel slachtoffers daaruit voortvloeien.

De laatste gegevens stammen uit de periode 2007-2009. Daaruit blijkt dat in Nederland ongeveer een op de tien ernstig gewonde automobilisten drugs in zijn of haar lichaam had.

Het is onbekend hoeveel bestuurders in Nederland onder invloed van drugs rijden

We zijn nu bijna tien jaar verder. Sindsdien is er op het gebied van drugs veel veranderd. Uit de Nationale Drug Monitor van het Trimbos ­Instituut blijkt dat drugsgebruik de afgelopen jaren is toegenomen.

Onder meer daarom vermoeden wij een toename van verkeersdeelname met drugs. Wij vermoeden ook dat het probleem veel groter is dan de cijfers van tien jaar geleden aangeven.

Het is daarom tijd voor een nieuw grootschalig landelijk onderzoek naar drugs in het verkeer, zodat we weten hoe groot het probleem is en in welke regio's het voornamelijk voorkomt. Met die informatie kan de aanpak worden aangepast.

Naast een onderzoek willen we bovendien effectieve gedragsverandering bewerkstelligen. Hiervoor is het belangrijk dat jongeren voorgelicht worden over de gevaren van drugs in het verkeer, dat er een sterke sociale norm wordt gezet en dat er voldoende handhaving is.

De politiek moet meer investeren in voorlichting en om met betrokken partijen een sterke sociale norm te stellen. Deze moet zijn dat rijden met drugs op 'niet oké' is. Een sterke sociale norm is effectief, dat heeft de Bob-campagne bewezen. Het aantal overtreders onder invloed van drank is in vijftien jaar gehalveerd.

Willekeurig blazen
De eerste stappen naar handhaving van drugs in het verkeer zijn al gezet. Door de invoering van de speekseltest kunnen bestuurders eerder worden aangehouden als het vermoeden bestaat dat ze drugs hebben gebruikt.

De pakkans is daarentegen nog niet hoog ­genoeg. Bestuurders worden alleen bij verdenking aangehouden en niet, zoals bij een alcoholtest, willekeurig gevraagd te blazen. Uit ­onderzoek van TeamAlert blijkt dat minder jongeren onder invloed van drugs zullen autorijden als ze het idee hebben dat de pakkans hoog is. Laat de politie daarom niet alleen bij verdenking, maar ook willekeurig bestuurders op drugs­gebruik onderzoeken.

We hopen dat de politiek de urgentie van het probleem inziet. Het is tijd voor een nieuw grootschalig onderzoek, het is nodig dat er een sterke sociale norm wordt gezet, genoeg voorlichting wordt gegeven en er intensievere handhaving komt, zodat in de toekomst geen verkeersongeval meer aan drugs te wijten zal zijn. Anders bereiken we die nul verkeersslachtoffers nooit.