Opinie Bewaar

'Vermeng opinie niet met verkeerd weergegeven feiten'

Een strijder van Levant Front kijkt uit over een verwoeste stad
Een strijder van Levant Front kijkt uit over een verwoeste stad © AFP

Toets journalisten op de feiten en vervuil hun onderzoek niet met opinie, betogen Milena Holdert (Nieuwsuur) en Ghassan Dahhan (Trouw).

Zaterdag publiceerde Het Parool een opiniestuk met niet alleen onjuistheden, maar waarin ook de kern van ons onderzoek over de steun aan Syrische rebellen werd verdraaid. Zo ging het al mis bij de kop: 'Nederland leverde geen geld aan jihadisten'. Dat hebben wij nergens beweerd; in onze publicaties gaat het niet over geldleveranties, en al helemaal niet in combinatie met 'jihadisten'.

Waar ging ons onderzoek wel over?

Maanden speurden wij naar het zogeheten NLA-programma, waarmee de Nederlandse regering jarenlang hulpgoederen leverde aan gewapende strijdgroepen in Syrië. Het programma was van meet af aan 'geheim' - Kamerleden konden het niet controleren. Maar het parlement was wel een aantal beloften gedaan. Zo zou Nederland alleen 'gematigde' strijdgroepen van 'civiel' hulpmaterieel voorzien, goederen niet bedoeld voor de militaire strijd. Bovendien zou er strikt op worden toegezien dat de gesteunde groeperingen 'niet samenwerkten met extremisten', en zich hielden aan het 'humanitair oorlogsrecht'.

We controleerden de macht, we toetsten beloftes, we checkten veronderstellingen. Dat is ons vak

Milena Holdert en Ghassan Dahhan

Dát is wat wij onderzochten. We controleerden de macht, we toetsten beloftes, we checkten veronderstellingen. Dat is ons vak.  

En we ontdekten dat het heel anders zat.  

Vervolging
Groeperingen die Nederland steunde, werkten in de meeste gevallen samen met extremistische en terroristische groepen, waaronder Ahrar-al Sham en Al-Qaida. Eén van de gesteunde groeperingen was door het Nederlandse Openbaar Ministerie zelfs als 'terroristisch' aangemerkt. Tot op de dag van vandaag vervolgt het OM een Nederlandse Syriëganger omdat hij zich had aangesloten bij dezelfde groepering die vorig jaar steun kreeg van Buitenlandse Zaken. Dat meldden we dus. We vonden er niets van. Wie het er mee oneens is: meld je bij het OM.  

Er was, anders dan het opiniestuk suggereert, veel meer aan de hand. Of het Levant Front nu wel of niet het stempel jihadistisch of terroristisch draagt, lieverdjes zijn het niet. En het Levant Front voldoet al helemaal niet aan het criterium dat de groepen het humanitair oorlogsrecht zouden naleven. Het gaat trouwens om veel meer groepen dan het Levant Front. Uit ons onderzoek bleek dat vrijwel alle gesteunde strijdgroepen zich schuldig maakten aan ernstige mensenrechtenschendingen. Een selectie: martelingen, verkrachting, standrechtelijke executies en het willekeurig bestoken van woonwijken met 'blinde' raketten.

Uit ons onderzoek bleek ook dat de goederen die Nederland leverden moeilijk als 'civiel' te bestempelen zijn

Milena Holdert en Ghassan Dahhan

Nederland wist hiervan, maar zette de steun door, ondanks waarschuwingen van Amnesty en VN-topvrouw Carla del Ponte. Ook dat legden we bloot.  

'Civiel'
Uit ons onderzoek bleek ook dat de goederen die Nederland leverden moeilijk als 'civiel' te bestempelen zijn. Pickup trucks bleken geschikt om vanaf te schieten op het slagveld, kleding bestond vooral uit militaire uniformen, of 'tactische vesten' met speciale zakken voor AK-47-dragers. Voertuigen werden expliciet geleverd om munitie en strijders naar het slagveld te vervoeren, communicatieapparatuur gebruikt voor wapendistributie en het lokaliseren van militaire doelwitten. Ook dit wist het ministerie. Bovendien bleken verschillende juristen, onder wie de volkenrechtelijk adviseur van de regering, fundamentele volkenrechtelijke bezwaren te hebben over het programma.  

Toen wij onze onderzoeksresultaten neerlegden voor wederhoor volgde plotseling de erkenning dat het toezicht niet goed was verlopen. Maar nog steeds heeft het kabinet, ondanks de wens van een deel van de Kamer, geen publieke verantwoording afgelegd. Gevoelige vragen blijven tot op de dag van vandaag onbeantwoord, omdat het antwoord 'staatsgeheim' zou zijn.

Zo was de journalistieke oogst van onderzoek interessant en legde het ook een diepere vraag bloot: welke rol wil Nederland, met de hoofdstad van het internationaal recht, spelen in internationale conflicten?  

Ons onderzoek kan voer zijn voor allerlei opinie. Over kwalificaties. Over de rol van het OM. Over individuele strijdgroepen. Laat het vooral gebeuren. Maar vermeng die opinie niet met selectieve en verkeerd weergegeven feiten uit ons journalistieke werk.