Opinie Bewaar

'Tabaksbeleid blijft gezondheidsramp'

Tabaksgebruikers zijn meestal 'weerloos', want verslaafd
Tabaksgebruikers zijn meestal 'weerloos', want verslaafd © ANP

Tabakspreventie speelt in de verkiezings­programma's nauwelijks een rol. Dat stemt Frits van Dam weinig hoopvol.

Tabak is een uniek product. Er is geen enkel ander consumentenproduct dat op termijn meer dan de helft van zijn ­gebruikers doodt. Tabaks­gebruikers zijn veelal weerloos, want verslaafd. De enige die hier iets aan kan doen is de overheid, maar die doet vrijwel niets.

Dat een stringent overheidsbeleid werkt, ­bewijzen landen als Australië, Nieuw-Zeeland, Ierland en Zweden, waar het aantal rokers veel lager is dan in Nederland. Wat werkt is duidelijk: accijns structureel en bij herhaling verhogen, het aantal verkooppunten verminderen en de voorlichting verbeteren. Het kabinet weet het, maar doet het niet. Helaas stemt ook een analyse van de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen weinig hoopvol voor de volgende kabinetsperiode.

Van de PVV en de VVD mag iedereen zich rustig doodroken

Opvallend is dat vooral de partijen ter rechterzijde het volledig laten afweten. De VVD denkt serieus dat voorlichting aan jongeren over ­tabaksgebruik ertoe leidt dat die zelf een keuze kunnen maken voor een gezonde leefstijl. Veel verder wil zij niet gaan. De PVV heeft helemaal niets in haar verkiezingsprogramma staan over tabak. Zij is tegen iedere overheidsbemoeienis met tabaksgebruik. Van de PVV en de VVD mag iedereen zich rustig doodroken.

Algemene statements
De partijen ter linkerzijde leveren een wat meer diffuus beeld. De PvdA komt niet veel verder dan enige algemeenheden. Ook de SP, die zich via haar woordvoerder Henk van Gerven vaak kranig weert in tabaksdebatten, laat het jammer genoeg bij een paar algemene statements.

GroenLinks interesseert zich niet voor het ­tabaksgebruik; het begrip preventie komt in het verkiezingsprogramma nauwelijks voor. D66 is de enige partij die streeft naar een rookvrije ­generatie - alleen blijft het ongewis hoe zij dat willen bereiken.

Het zijn de christelijke partijen die nog het meest expliciet zijn over de maatregelen die ­genomen moeten worden om het roken terug te dringen. Het CDA pleit voor verhoging van de accijns, de ChristenUnie wil dat het aantal verkooppunten wordt teruggebracht en de SGP vindt dat de accijns omhoog moet én het aantal verkooppunten naar beneden.

Zetelverlies
Hét middel om roken door jongeren tegen te gaan is, zoals gezegd, het verhogen van accijnzen. Zowel partijen ter linker- als ter rechter­zijde zijn hier mordicus tegen. Als je ze vraagt waar ze bang voor zijn, komen ze met twee ­argumenten: de maatregel treft arme mensen het hardst én het gaat de partij zetels kosten.

Dat zetelverlies valt wel mee. Uit onderzoek van Maurice de Hond blijkt een meerderheid van de kiezers van alle partijen, rokers én niet-rokers, voorstander te zijn van het verhogen van de tabaksaccijns om roken onder jongeren te voorkomen en terug te dringen. Zelfs onder het PVV-electoraat is het aantal voorstemmers voor accijnsverhoging bijna even groot als het aantal tegenstemmers.

Om de jeugd in Nederland uit de tentakels van de tabaksindustrie te houden, moeten we het dus vooral van de christelijke partijen hebben en van D66. Zij zijn de enigen die met concrete voorstellen komen om jongeren te beschermen tegen tabaksverslaving.

Afwachten
Aan de andere kant: ­recent deed de SP een poging om de accijns jaarlijks aan te passen aan de inflatie. CDA en SGP stemden tegen! Dus wat die mooie voor­nemens waard zijn, moeten we afwachten.

Tabakspreventie speelt in de meeste verkiezingsprogramma's nauwelijks een rol. Dat betekent dat het tabaksbeleid de komende jaren blijft wat het is: een gezondheidsramp.