Opinie Bewaar

'Student slikt volop pep zonder kennis van risico's'

Studenten grijpen in groten getale naar pepmiddelen om het studietempo te kunnen volhouden
Studenten grijpen in groten getale naar pepmiddelen om het studietempo te kunnen volhouden © Robin van Jonkhuijsen

Studenten grijpen massaal naar Ritalin om studieprestaties te verbeteren. Vaak zonder recept, waardoor ze bijwerkingen veronachtzamen, schrijft Huib van Dis.

De Amsterdamse universiteiten en hogescholen stromen weer vol. Een nieuw studiejaar betekent nieuwe uitdagingen, ­kennis en contacten. En ­studiestress.

Niet alle studierichtingen faciliteren eigen initiatief en een intellectueel zoekproces. De universiteit wordt schoolser en schoolser, ­onder de vlag van efficiency en de druk van­ bezuini­gingen. Het betekent vaak meer regels voor studenten en docenten.

De overmaat aan regels zal het onderwijs niet per se verbeteren. Voor de studenten levert dit wel extra studiebelasting op. Wie zich niet aan de regels houdt, vergroot de kans op studie­vertraging of uitsluiting van modules.

Mede vanwege de regeldruk verkiezen studenten een eenvoudige cursus, waarmee ze hun studiepunten halen boven uitdagender lesstof. Het overgereguleerde onderwijsprogramma leidt tot angstige en volgzame studenten. Op zo'n aanstaande intellectuele elite ­zitten we niet te wachten.

Studenten hebben andere manieren om iets te doen aan studiestress. Ze grijpen in toenemende mate naar de pillen. Student's little helpers noem ik ze maar, naar mother's little helper, de kalmeringstabletten voor huisvrouwen waarover de Rolling Stones in 1966 zongen.

Peppillen
Studenten maken het nog bonter dan de moeders die Mick Jagger beschrijft. Ze voegen peppers aan de kalmeringstabletten toe.

Alcohol en slaappillen doen dienst als dempers, psychostimulantia zoals Ritalin, Concerta en energiedrankjes zorgen voor meer zin en uithoudingsvermogen.

Meer en meer wordt duidelijk dat er een sterke toename is van zelfmedicatie onder studenten met psychostimulantia: om langer te studeren, voor betere concentratie en zelfs om af te vallen.

Sommige studenten menen ten onrechte dat Ritalin het geheugen verbetert. Er wordt ­geschat dat 25 tot 35 procent van de studenten psychostimulantia gebruikt of heeft gebruikt ter bevordering van de studieprestaties.

Risico's
Ritalin en Concerta zijn reguliere geneesmiddelen. Zij kunnen worden voorgeschreven aan kinderen en jongeren voor de behandeling van ADHD. In kringen van professionals is er veel discussie over de vraag of deze behandeling adequaat is en over het risico van bijwerkingen.

Ook over de behandeling van ADHD bij volwassenen, zoals studenten, is veel discussie. De vraag is of behandeling met psychostimulantia als Ritalin en Concerta niet te risicovol is, en of gedragsinterventies niet te prefereren zijn.

Bijwerkingen van Ritalin zijn vooral psychologisch van aard: apathie, slaapproblemen, nachtmerries, angst, paniekaanvallen, somberheid, zelfmoordgedachten, psychotische reacties, eetstoornissen en seksuele stoornissen.

Naar schatting gebruikt 25 tot 35 procent van de studenten stimulantia om beter te presteren

Veel professionals in de GGZ weten weinig over de bijwerkingen, hoewel zij wel door studenten worden geconsulteerd. Bijscholing voor hen is zeker nodig.

Negatief oordeel
Verder ontbreekt het aan een duidelijk standpunt over ADHD-medicatie bij volwassenen. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, dat bepaalt welke medicijnen in Nederland op de markt komen, heeft een negatief oordeel uitgebracht. Het College wordt gesteund door het Nederlands bijwerkingeninstituut Lareb.

De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie stemt wel in met ADHD-medicatie voor volwassenen. Huisartsen volgen die richtlijn ook.

Het opmerkelijkst is dat Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ in zijn wijsheid heeft besloten in een nieuwe richtlijn geen aandacht te ­besteden aan deze bijwerkingen van psycho­stimulantia.

Het is dus moeilijk voor andere professionals in de GGZ en voor (potentiële) ­patiënten om kennis te nemen van die bijwerkingen, terwijl psychostimulantia tot de meest voorschreven middelen behoren. Een omissie dus.

Driekwart van de studenten die Ritalin of Concerta gebruiken, doen dat zonder recept.

Ze krijgen het van anderen of kopen het op internet. Deze studenten krijgen dus geen informatie over de bijwerkingen. Niemand maakt een afgewogen oordeel over hun medicatie­gebruik. Dat is een gemiste kans.