Opinie Bewaar

'Rome kan nog wat leren van Amsterdamse metrokunst'

De Amsterdamse vitrines tonen een levendig verhaal, de Romeinse herhalen gestolde geschiedenis
De Amsterdamse vitrines tonen een levendig verhaal, de Romeinse herhalen gestolde geschiedenis © Gé Dubbelman/HH

Aimée Plukker vergelijkt de omgang met het verleden in de Noord/Zuidlijn en de Romeinse metrolijn C en concludeert dat Amsterdam het een stuk moderner doet.

De bouw van de Amsterdamse metro toont veel overeenkomsten met de Romeinse. Net als bij de Noord/Zuidlijn vielen de kosten van metrolijn C in de Italiaanse hoofdstad hoger uit.

Ook duurde de bouw langer dan verwacht, deels om goede redenen: de werkzaamheden liepen bij beide metrolijnen namelijk enorme vertraging op door archeologische vondsten. Trots zijn deze vondsten nu tentoongesteld in de twee belangrijkste metrostations van beide lijnen.

Maar dan lopen de situaties uiteen. Een vergelijking tussen metrostation Rokin en metro­station San Giovanni toont aan: Amsterdam is vitaal, waar de Italiaanse hoofdstad is vastgelopen in haar Romeinse eeuwigheid.

Telefoonkaarten
Op 8 maart werd de halte van metrostation Rokin onthuld, de plek waar vroeger de rivierbedding van de Amstel was. Voor dit station maakte stadsarcheoloog Jerzy Gawronski samen met kunstenaarsduo Daniel Dewar en Grégory Gicquel een installatie waarin 10.000 archeologische objecten worden tentoongesteld, een kleine selectie van de ruim 700.000 vondsten die tijdens de bouw van de metrolijn naar boven zijn gehaald.

In de glazen vitrines langs de roltrappen zijn de objecten, voornamelijk alledaagse gebruiksvoorwerpen van speerpunten tot telefoonkaarten, gerangschikt op stedelijke thema's. Samen vertellen de objecten het verhaal en geschiedenis van de stad.

Ook in metrostation San Giovanni in Rome schijnen de scherven te spreken: I frammenti raccontano, staat op een muur in het metrostation, dat op 12 mei werd geopend. Op het eerste gezicht lijkt het contrast met het metrostation in Amsterdam klein.

Ook in het Romeinse station worden archeologische vondsten getoond in glazen vitrines. Het idee is hetzelfde, maar de uitvoering totaal anders. In het Romeinse metrostation tonen panelen een tijdlijn met de geschiedenis van de stad.

De archeologische vondsten in de vitrines zijn voornamelijk afkomstig uit de periode van de Romeinse oudheid en op 'traditionele' wijze gerangschikt, zoals in een museum, met uitleg op Engelstalige bordjes. De scherven vertellen een verhaal, maar niet zonder toelichting.

Maar welk verhaal wordt er precies verteld met het laten zien van de archeologische vondsten in beide hoofdsteden? De in Amsterdam getoonde moderne objecten (denk aan patatvorkjes) zijn thematisch verbonden aan oudere objecten (oude sleutels, olielampjes).

Dit staat in schril contrast met de ouderwetse, museale opstelling in Rome. In Amsterdam ontbreken ook informatieve bordjes. Wie meer informatie wil, moet de app of de website raadplegen.

Dit werkt stimulerend: de geschiedenis leeft in metrostation Rokin, maar zonder nadrukkelijk een stedelijke, of nationale identiteit op te leggen. De toeschouwer bepaalt zelf het verhaal en er is ruimte voor een breed scala aan 'geschiedenissen'.

Stilstand
De museale opstelling van de gevonden objecten in metrostation San Giovanni in Rome illustreert iets heel anders. Het platgetreden pad wijst op de stilstand van de eeuwige stad. Jarenlange aanbidding van reizigers en toeristen hebben Rome en haar erfgoed tot misschien wel een eeuwige stad gemaakt, maar ook tot een stad zonder ontwikkeling.

Kijkend naar de tentoongestelde objecten in San Giovanni is het verhaal van Rome een stad waarin alleen oog is voor archeologie en tijdvakken van een bepaalde canon: die van de klassieke oudheid. Daar komen de toeristen immers voor.

Een gewaagd kunstproject, zoals nu tentoongesteld in metrostation Rokin, zou in Rome ondenkbaar zijn. Zie hier de schaduwzijde van het wensdenken over het Romeinse rijk als bakermat van beschaving en centrum van de Westerse cultuur: Rome is verworden tot een stilstaand museum. De stad ontkent daarmee in zekere zin dat er meer is dan de klassieke tijd.

De kunstinstallatie in metrohalte Rokin - wat je er ook van vindt - benadrukt een welkom ander perspectief: de vitaliteit van de stad Amsterdam. De eeuwige stad Rome kan daar nog wat van leren.

Het Koninklijk Nederlands Instituut Rome hield zaterdag 26 mei voor de derde keer 'De Nacht van ­Rome' in De Balie, met als onderwerp Eindige ­Eeuwigheid. Gasten zijn schrijvers Ernest van der Kwast en Francesca Melandri en journalist Andrea Vreede.