Opinie Bewaar

'Overstapregeling erfpacht leidt tot volstrekte willekeur'

De voorgestelde wijzigingen van het erfpacht­systeem scheppen veel onduidelijkheid
De voorgestelde wijzigingen van het erfpacht­systeem scheppen veel onduidelijkheid © ANP

De overstapregeling voor erfpacht leidt tot volstrekte willekeur, schrijft Koen de Lange van de stichting 'Erfpachters Belang Amsterdam'. Als de raad het erfpachtplan aanneemt, moet er volgens hem een referendum komen.

Dat het politieke klimaat in Amsterdam zodanig verziekt is dat verstandige besluitvorming niet meer mogelijk blijkt, hebben we de afgelopen periode op een aantal dossiers gezien.

Het laatste grote dossier van deze gemeenteraadsperiode is het erfpachtsysteem voor bestaande woningen. Hierover besluit de gemeenteraad eind deze maand. Maar voor huiseigenaren is geen besluit hierover op dit moment beter dan een slecht besluit.

Nu pas komt druppelsgewijs als duveltje uit een doosje naar buiten dat coalitiepartijen D66, VVD en SP bij de collegeonderhandelingen in 2014 in de achterkamertjes met elkaar hebben afgesproken de waardestijging van bestaande woningen nog eens af te romen. De coalitiepartijen willen dat de gemeente het verschil tussen de waarde en de herbouwkosten van een woning nog eens int.

Wassen neus
De adviescommissies, expertmeetings en inspraak van de afgelopen drie jaar zijn dan ook een wassen neus gebleken. Niemand is positief over het erfpachtplan dat de overstap van bestaande woningen naar het eeuwigdurende erfpacht systeem mogelijk moet maken. Een plan, dat bovendien onnodig complex en ingewikkeld is.

De Nederlandse Vereniging van Banken heeft eind mei al aangegeven dat de ­impact van de wijzigingen in het erfpachtsysteem nog niet te bepalen zijn. De financierbaarheid van woningen in Amsterdam wordt hierdoor onzeker.

Alle terechte en verstandige kritiek op de plannen wordt door D66, VVD en SP weggewuifd met het argument dat ze het ook eigenlijk heel anders hadden gewild, maar nu eenmaal niet anders kunnen omdat dit zo in het college­akkoord is afgesproken.

Transparant systeem
Opmerkelijk, want daar is toen niets over naar buiten gebracht. De doelstelling uit het collegeakkoord was juist om een toekomstbestendig en transparant systeem te creëren, dat eerlijker is voor de erfpachter. De overstapregeling is echter juist uitgelopen op volstrekte willekeur door de gemeente.

Gelijke gevallen worden niet gelijk behandeld en dit is het gevolg van de gekozen residuele rekenmethode. Het systeem kent willekeur tussen verschillende buurten, tussen woningen in dezelfde flat of straat, tussen het huidige en nieuwe systeem en willekeur door de administratieve indeling van buurten.

Het plan dat er nu ligt, is in feite niets anders dan een verdere uitwerking van het plan van toenmalig wethouder Van Poelgeest uit 2013. Hiertegen was al massaal geprotesteerd en met 36.000 handtekeningen is een referendum over dat raadsbesluit afgedwongen.

Doordat de raad ­direct na de vorige gemeenteraadsverkiezingen beloofde het huiswerk over te zullen doen, is het referendum opgeschort tot over een nieuw plan wordt besloten. Daar staan we nu.

Waardestijging
Het enige verschil tussen het plan van Van Poelgeest en het huidige plan van wethouder Van der Burg is dat in het eerste bij elke verkoop van een woning de waardestijging werd afgeroomd, terwijl dit in het huidige plan 'vrijwillig' gebeurt, bij overstap nu, bij verkoop van de woning of bij het einde van het erfpachttijdvak.

Het college is er niet in geslaagd een transparant systeem te creëren dat eerlijker is voor de erfpachter

Huiseigenaren krijgen dus de keuzevrijheid over het moment waarop ze worden geslacht. Dit uitgangspunt is gelijk gebleven en is vooral van nogal laag allooi. Daar komt bij dat de nieuw bedachte buurtstraatquote (BSQ) zorgt voor een nivellering en herverdeling van vermogen onder huiseigenaren.

In Zuidoost wint men de jackpot met een BSQ van 5 tot 6 procent, terwijl in Zuid of IJburg mensen de schuldsanering in worden gejaagd met een BSQ van 45 tot 49 procent. Intussen blijft net als bij de Staatsloterij een groot deel van de extra opbrengst aan de strijkstok van de gemeen-te hangen.

Het college is er niet in geslaagd een transparant systeem te creëren dat eerlijker is voor de erfpachter. Als de gemeenteraad toch instemt met dit voorstel, willen wij dat het referendum hierover alsnog gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 wordt gehouden. De bevolking moet dan maar dwingend haar raadgevende advies geven, zodat we kunnen ophouden met de partijpolitiek over de hoofden van burgers.

Zie ook: Dit is wat we weten over het nieuwe erfpachtstelsel