Opinie Bewaar

'Ouders, vraag docenten om Shoa-les bij geschiedenis'

Ahmed Marcouch
Ahmed Marcouch © ANP

Woensdag 4 mei spreekt Natascha van Weezel haar herdenkingsrede op het Sierplein in Amsterdam Nieuw-West, waar de kleine Fatima's en Fourad's van de Louis Boumeesterschool het monument geadopteerd hebben, de jongeren van Streetwise met Pink Slotervaart een gezamenlijke krans leggen en de meisjes van Mohamed Mallaouch met de Joodse sjoel de krans legden.

Ahmed Marcouch is Tweede Kamerlid voor de PvdA en oud-stadsdeelvoorzitter van Slotervaart.

Kwestie van educatie, op school en in het jeugdwerk, getriggerd door de pijnlijk verstoorde herdenking 'Joden moeten wij Doden' in West. Educatie helpt. Dat moet in het hele land, in het hele jaar, thuis en op school. Over 'nooit meer haat tegen andersdenkenden'.

Vier jaar geleden ging ik Natascha voor, op het Sierplein 4 mei. Ik drong aan op Shoa-lessen in de schoolklas, als examenthema. Niet gebeurd.

Wel gebeurd: afwijzende klassen en wanhopige docenten die hun toevlucht zoeken bij gastdocenten, zoals Duitslandcorrespondent Wierd Duk, tevens historicus, recent agendeerde in zijn tweets.

Hier laten schooldirecteuren een grote taak liggen, en de vakvereniging van geschiedenisdocenten ook. Daar komen meisjes van die acties beginnen als #4meinietvoormij.

Relevant
Of de 4 meiherdenking nog relevant is? Nou en of. De Derde Generatie, zo noemt Natascha in haar boek zichzelf en de andere kleinkinderen van de Shoa-overlevenden.

"Elke dag 4 mei", zegt ze in haar documentaire over haar vader Max van Weezel, die voluit als Max Hans vernoemd is naar zijn twee gedeporteerde ooms. Zijn dochter probeert de zwaar beladen familiegeschiedenis los te laten, maar - schrijft zij in Trouw aan haar vader -

"Alleen geloof ik dat ik daar niet in slaag zo lang jij mij er mij steeds aan blijft herinneren."

Alleen al een dergelijk proces van rouwverwerking, tot in de vierde generatie is in diverse religies common sense, verdient behalve eenmalige herdenkingsredes op winderige pleinen, een vaste plaats in het curriculum op school.

Doe wat wij ook van de vluchtelingen vragen: kom in Amsterdam naar het Verzetsmuseum, vraag waarom Amsterdam geen tramlijn 8 kent, sta stil bij de Hollandse Schouwburg en de Dokwerker.

Geschiedenisstof
En ook over de klassieke geschiedenisstof valt nog heel wat te doceren. Het historisch materiaal ligt te wachten.

Alleen al de documentaire Shoa van Claude Lanzmann die vorige week in de nacht opnieuw is uitgezonden, zal zelden bekeken zijn door wie Al Jazeera, RTL4 en Nu.nl in het kijkrepertoire heeft.

Laat staan dat zij ooit de mannen hebben gezien die diep in de documentaire opduiken, ontsnapt aan de vernietigingskampen, gedreven door de noodzaak om te getuigen bij verzetsgroepen en militaire leiders en hen te smeken: laat de bevrijding van de kampen prevaleren boven de militaire strategieën om te winnen.

Laat dit tot je doordringen anno nu: geef humaniteit voorrang boven winnen. Dat gaat ergens over. Dat moet het schoollokaal in.

Belangrijk materiaal voor de docenten zijn ook de gevechten van de Noord-Afrikaanse militairen die in Europa meevochten tegen de Duitsers, waarbij er zeventigduizend sneuvelden. 

Marokkaanse militairen
Eerst in België, aan het begin van de oorlog, een aantal Marokkaanse militairen ligt begraven in het Zeeuwse Kapelle, aangespoeld na de mislukte vlucht naar Engeland.

En daarna in 1943 in de onherbergzame Zuid-Italiaanse bergen, succesvol met ondermeer hun taaie, schietvaardige en trouwe goums met als uniform hun wollen djellaba's

Dus ook de derde generatie Marokkaanse Nederlanders heeft opa's en oma's die offers brachten voor de vrijheid, die vochten en leden in de Tweede Wereldoorlog.

Vaderland
En ook voor de vluchtelingen is het belangrijk om deze geschiedenis op doordringende wijze te leren kennen, omdat die hun nieuwe vaderland tekent en bezielt.

Dat moet in het inburgeringsonderwijs. Het is een uitgelezen aangrijpingspunt voor een wederzijdse emfatische relatie tussen enerzijds de nazaten van slachtoffers en helden uit de Tweede Wereldoorlog en de recente slachtoffers van de oorlog in het Midden-Oosten.

Een stoomcursus empathie kregen de vaders uit Slotervaart in Auschwitz.

Wat alle leerlingen moeten leren, is dat aan de Jodenvervolging een stapsgewijze dehumanisering en discriminatie van een complete bevolkingsgroep vooraf ging, die zeker tien jaar duurde.

Daardoor zijn wij daar anno nu enorm kien op. Dat hebben de doden ons geleerd. Wij doen aangifte van materies, de politie spoort op, docenten horen les te geven en ouders horen hun kinderen op te voeden tegen haat.

Burgemeester en opvoedambtenaren, het helpt om ouders onder te dompelen in de geschiedenis. Een stoomcursus empathie kregen de vaders uit Slotervaart in Auschwitz. Het meest geschokt waren zij door hun ontdekking dat het Joodse kampgevangenen waren die gedwongen werden hun Joodse medegevangenen naar de gaskamers voeren: 'stel dat wij dit moesten doen met Marokkanen', ze konden nachtenlang de slaap niet meer vatten en vertelden daar vaak over, eenmaal terug in Nieuw-West.

Ik vind dat alle vaders en moeders, ooms en tantes zo'n reis moeten maken. Om doordrongen te raken van 'nooit meer': nooit meer opvoeden met 'wij zijn anders, wij zijn beter'.

Wacht niet
Ouders, wacht niet op de docenten. En wacht niet tot Welzijn een reis naar Auschwitz organiseert.

Doe wat wij ook van de vluchtelingen vragen: kom in Amsterdam naar het Verzetsmuseum, vraag waarom Amsterdam geen tramlijn 8 kent, sta stil bij de Hollandse Schouwburg en de Dokwerker, loop door de oude joodse wijk en luister naar wat de buurt ons te vertellen heeft: 'Nooit meer'.

Zie ook: Interview Ahmed Aboutaleb: Interesse in de oorlog moet je wel aanwakkeren [+]