Opinie Bewaar

'Nog steeds is Hilversum een vrijwel geheel wit bolwerk'

Diversiteit is in televisieland vaak niet meer dan een verplicht nummer.
Diversiteit is in televisieland vaak niet meer dan een verplicht nummer. © Shutterstock

Initiatieven voor meer diversiteit op televisie leiden in Hilversum tot weinig, schrijft mediawetenschapper, programma­maker en journalist Reza Kartosen-Wong.

Onlangs maakten NPO, RTL, Vice en Women Inc. bekend samen te werken om 'de diversiteit op televisie te bevorderen'. Dat is goed nieuws, maar enige scepsis is ook op zijn plaats.

De omroepen hebben de afgelopen decennia namelijk al verschillende diversiteitsinitiatieven ontplooid en die hebben niet geleid tot voldoende diversiteit in de programmering en op de werkvloer.

Enkele maanden geleden constateerde een panel van experts nog dat de programma's van de publieke omroep het slecht doen qua diversiteit. En uit het rapport Beperkt Zicht van Women Inc. bleek onder andere dat de representatie van vrouwen in Nederlandse televisie-programma's de afgelopen jaren is verslechterd.

Nog steeds komen vrouwen en niet-witte Nederlanders minder en stereotieper in beeld dan witte mannen. Nog steeds is Hilversum een vrijwel geheel wit bolwerk.

Een van de mogelijke verklaringen hiervoor is dat 'diversiteit' en 'inclusiviteit' nooit écht een prioriteit zijn geweest van de omroepbazen. ­Diversiteit is een verplicht nummer, de diversiteitsinitiatieven slechts windowdressing en zoethoudertjes.

Natuurlijk, er zijn meer 'multiculturele' programma's en niet-witte presentatoren te zien op de Nederlandse televisie.

Maar 'diversiteit' is nog geen intrinsieke en breed gedragen waarde binnen de omroep en andere organisaties in de Nederlandse film- en televisiewereld.

Geen deskundige vrouwen
Enkele recente blunders illustreren dat. Zo waren voor een paneldiscussie tijdens het Grote Gala van de Media over de representatie van vrouwen en niet-witte Nederlanders op televisie vijf witte mannen en ondergetekende uitgenodigd.

Het excuus dat er geen deskundige vrouwen te vinden waren ging niet op - die zaten namelijk wél in het publiek.

Diversiteit stond ook centraal tijdens het Nederlands Film Festival 2016. Tijdens een seminar over diversiteit werd opgemerkt dat openingsfilm De Held vloekte met dat thema: de protagonisten waren witte westerlingen terwijl de personages van niet-westerse afkomst stereotiepe slechteriken waren.

Een medewerker van het festival antwoordde dat zij ook liever een andere openingsfilm had geselecteerd, maar dat de keuzemogelijkheden beperkt waren vanwege sponsors. 

Deze twee voorbeelden suggereren dat organisaties diversiteit op de agenda zetten omdat het een hot topic is, maar dat zij diversiteit en inclusiviteit zélf niet serieus nemen.

Dat is ook niet verwonderlijk, in Hilversum zijn de personen die de macht hebben en beslissingen nemen zoals netmanagers, hoofdredacteuren, directieleden en bestuurders, nog steeds vooral middenklasse, veertigplusser, wit en man.

In Hilversum zijn de personen die beslissingen nemen nog steeds vooral middenklasse, veertigplusser, wit en man

Dat zijn vaak juist de personen die in een monoculturele Hilversumse bubbel leven én die wat van hun macht moeten inleveren zodra meer vrouwen en niet-witte personen mogen meebeslissen. 

Machtsorganisaties
Zo bezien is het niet vreemd dat deze machthebbers minder gemotiveerd zijn om te zorgen voor meer diversiteit en inclusiviteit binnen de omroep.

Wat wel onbegrijpelijk is, is dat de personen die medeverantwoordelijk zijn voor het gebrek aan diversiteit vaak ook een leidende rol spelen in de diversiteitsinitiatieven. Dat staat échte verandering in de weg.

De Britse academicus Sara Ahmed deed onderzoek naar diversiteitsbeleid binnen universiteiten. Zij merkte onder andere dat machts­ongelijkheden die in organisaties bestaan, worden gereproduceerd in diversiteitscommissies waarin de machthebbers - in dit geval oudere, witte, mannelijke hoogleraren en bestuurders - bijna altijd een leidende rol hebben.

Vrouwelijke en niet-witte commissieleden worden, als ze er al zijn, genegeerd en niet serieus genomen. 

Binnen de omroepen zal het niet anders zijn. De boodschap aan NPO, RTL, Vice en Women Inc. is duidelijk: traditionele machthebbers moeten een stap terug doen en (jonge) vrouwen en niet-witte Nederlanders moeten de leiding nemen in dit project. Pas dan kan deze nieuwe diversiteitscoalitie succesvol zijn.