Opinie Bewaar

'Lasten en lusten van toerisme moeten eerlijker verdeeld'

Rondvaart-rederijen protesteren in de zomer van 2016 op de Amstel bij de Stopera tegen aangekondigde liberalisering
Rondvaart-rederijen protesteren in de zomer van 2016 op de Amstel bij de Stopera tegen aangekondigde liberalisering © Maarten Brante

Het college wil de rondvaartsector reguleren. Oud-gemeenteraadslid Jupijn Haffmans betoogt in dit opiniestuk dat het illustratief is voor de manier waarop met belanghebbenden wordt omgegaan.

Het valt mij op dat sinds een jaar het debat over de drukte in sommige delen van de stad buitengewoon onsympathieke vormen aanneemt. Vooral bezoekers van onze mooie stad moeten het ontgelden. Toerist is tegenwoordig een scheldwoord.

Ik merk ook dat het op sommige plekken in de stad drukker is dan ooit. Rond de Dam, de Wallen is het druk, vooral door toeristen. Ik fiets nog steeds door de Paleis- en de Damstraat, maar wel vaker met de hand aan de bel. En ik zie ook dat de Oudezijdskolk en Damrak vooral eetgelegenheden herbergen die samen te vatten zijn als vet, zout en snel.

Eenheidsworst en schreeuwende puien. Blijkbaar slagen we er niet in op die plekken wat meer creativiteit en kwaliteit aan de ondernemers te ontlokken. We zijn overigens niet de enige stad die dat niet lukt. Daar ligt dus zeker een uitdaging.

In sommige buurten overnachten zo veel toeristen dat de buurt erdoor verandert, vooral in levensstijl: uitgaan, lawaai en anonimiteit. Dat is natuurlijk hinderlijk en ik hoop echt dat het stadsbestuur erin slaagt woningen weer bewoonbaar in plaats van hotelbaar te maken.

Wat mij verbaast is de agressieve toon in dit debat, specifiek gericht op een bepaalde groep mensen: bezoekers van de stad. Toeristen zijn kakkerlakken, we moeten ze te vuur en te zwaard bestrijden, wordt gezegd. Terwijl we allemaal elders ook soms toerist zijn.

Een viswinkel moet sluiten terwijl verderop een AH to go ongemoeid wordt gelaten

Op straat zie ik ook steeds meer agressie naar bezoekers. De nare toon van het debat is gezet door politici, vooral van linkse snit.

Opmerkelijk is dat zij roepen om maatregelen die voorheen alleen uit conservatieve hoek kwamen: samenscholingsverboden voor toeristen, aparte handhavers met uitgebreide bevoegdheden.

Pijnlijk debat
Nu heeft het stadsbestuur al erkend dat een hek om de stad niet kan en dat de hoeveelheid toeristen vooral afhankelijk is van de welvaart van de wereldwijde middenklasse. Daar kan de stad dus niets aan veranderen.

Het pijnlijke debat dat dan volgt is iets wat progressieve mensen niet echt past, want het gaat óf over nogal generaliserende frasen ("We willen geen dronken Engelsen") óf het haalt het kapitalisme met een toetsing op de persoon binnen ("Chinezen geven wel 1200 euro per dagdeel uit" en "Congresbezoekers geven veel uit in restaurants"). Het komt dan neer op de vraag wat voor toeristen we willen. En welke niet. Lastig om daarbij niet te discrimineren.

Ik probeer sinds januari het gesprek op gang te brengen tussen een deel van de ondernemers in de toeristensector - de rondvaartrederijen - en het stadsbestuur. Vaak stel ik de politici daarbij de vraag wat ze belangrijk vinden.

Ik zie bij hen een voortdurende worsteling met de juridische mogelijkheden en een ongekende drang resultaten te boeken. Daarbij stapt men soms wel heel makkelijk over de belangen van Amsterdammers en Amsterdamse ondernemingen heen. Een viswinkel moet sluiten omdat er te veel producten worden verkocht die je direct kunt nuttigen, terwijl een paar meter verderop een AH to go zit die ongemoeid wordt gelaten.

De rondvaartsector gaat al langer gebukt onder de regeldrift van de gemeente. Een eerdere poging de passagiersvaart opnieuw te reguleren strandde bij de rechter, vooral omdat er niet werd overlegd met de sector. Nu wordt voor de tweede keer in acht jaar een poging gedaan vergunningen van rederijen in te trekken met als argument dat het altijd en overal te druk is.

Terwijl de schadeafhandeling van het vorige debacle nog steeds niet is geregeld. Die vorige poging heeft alle partijen destijds veel tijd, geld, energie en slapeloze nachten gekost. We hadden al lang een uitstootvrije vloot kunnen hebben als er niet de voortdurende dreiging was geweest dat vergunningen zouden worden ingetrokken.

Onbenutte capaciteit
De 37 rederijen in de stad bieden werk aan meer dan duizend mensen, veelal Amsterdammers. De ondernemers zijn ook mensen waar je fatsoenlijk mee om moet gaan. Begin eerst eens met een open gesprek. Ik merk dat reders best open staan voor afspraken over beperking op die plekken en tijden waar het te druk wordt gevonden.

Het ontzeggen van vergunningen leidt er vooral toe dat de capaciteit op het water niet ten volle wordt benut in de mix van logistieke oplossingen voor het groeiend aantal bezoekers. We moeten beseffen dat als de rondvaart een dag in de zomer staakt er 5000 minibusjes langs de grachten zullen schuifelen om de grachten te laten zien. Dan staat het muurvast.

We moeten de lasten en lusten die het toerisme biedt eerlijker verdelen. Daarbij hoort een fatsoenlijk overleg met alle belanghebbenden over een visie en een integrale aanpak die logistieke oplossingen biedt voor de drukte. Dat verdient onze stad.