Opinie Bewaar

'Laat kunst vaker onze stad op scherp zetten'

Hungry for Love, een van de kunstwerken die Free Art Now deze maand buiten laat zien
Hungry for Love, een van de kunstwerken die Free Art Now deze maand buiten laat zien © Céline Manz In samenwerking met Xavier Fernandez Fuentes

De openbare ruimte wordt gedomineerd door advertenties, terwijl er amper ruimte is voor kunst. Tijd om dat te veranderen, betoogt Bas Morsch.

Als je iets omkeert, doorbreek je de status quo en zet je de zaken op scherp. Dat is niet alleen leuk en spannend, maar het brengt vooral ook dynamiek en vooruitgang.

Wetenschappers keren dingen om. Onder­nemers, denkers, schrijvers en kunstenaars - of 'makers' zoals dat tegenwoordig heet. Makers kunnen dat over het algemeen heel goed, dingen omkeren. Nieuwe en autonome visies geven op een realiteit die we voor lief nemen.

Essentieel voor een dynamische en progressieve maatschappij in mijn ogen.
Die omkering is niet overal. Onze visuele beleving wordt gedomineerd door reclame.

Verborgen agenda
Op billboards, in cafés, in de supermarkt, in je mailbox, op Facebook tussen de foto's van je pasgeboren nichtje. Overal.

Op zich maak ik me daar niet zo druk om; het is onze westerse wereld en ik doe zelf lekker mee. Sterker nog, ik heb het nodig om mezelf en mijn gezin te onderhouden - ik ben één van de oprichters van cultuurplatform We Are Public en ook wij maken reclame om onszelf te verkopen. En niet zo'n beetje ook.

De beelden die ertoe doen, zijn nu verstopt in galeries, musea en kunstacademies

Maar of je je er nou wel of niet druk om maakt, één ding staat vast: de beeldtaal van die advertentiehysterie is over het algemeen niet echt inspirerend. Uiteraard zijn er fantastische campagnes, maar dat is een uitzondering, en bovenal hebben advertenties altijd een (verborgen) agenda; ze zijn er op gericht ons te verleiden geld uit te geven aan producten en diensten. Ze zijn gemaakt om te inspireren tot consumeren en niet om te inspireren. Niet erg, wel heel beeldbepalend.

Zoeken naar verwondering
Waar ik me wél druk over maak, is dat de beelden die er in mijn ogen toe doen, verstopt zijn in musea, galeries en kunstacademies. De beelden waar ik wél voor blijf staan en die mij wél uitdagen en verwonderen, die moet ik zoeken.

Beeldende kunst is gevangen in zijn eigen verheven context en omgeving. Ik moet naar binnen om te ervaren. Dat doe ik natuurlijk graag maar ik doe het niet vaak genoeg. Herkenbaar?

Onze tijdsbesteding wordt meer en meer bepaald door willekeurige on- en offline informatie. Daarnaast zijn er de dingen die je sowieso al doet, en dan is de tijd op en gaat het licht uit.

Als ik niet uitkijk wordt kunst zo sluipenderwijs steeds minder een intrinsiek deel van mijn leven. En dat is zonde en gevaarlijk, want zoals ik eerder zei, kunst is essentieel voor een dynamische en progressieve maatschappij. Dus ook voor mij.

Daarom lanceren wij met We Are Public op 3 augustus Free Art Now. Een project waarbij we het werk van zes kunstenaars bevrijden uit hun museale omgeving en tonen op 2500 posters en 12 reclamezuilen door heel Amsterdam. Dit doen we samen met Centercom, de grootste posterverspreider van Amsterdam.

De hele stad hangt dan vol met werk van Jan Hoek, Melanie Bonajo, Tom Callemin, Ruth van Beek, Céline Manz en Daniëlle van Ark. Drie weken lang. Op straat, op de plek waar anders de zoveelste jeansreclame had gehangen. We doen dat gewoon, omdat we vinden dat deze kunstenaars fantastisch werk maken dat gezien moet worden.

Beeld zonder bijbedoeling
Lieve Femke, beste burgemeester. Wij hebben nu een beginnetje gemaakt, maar zou Free Art Now niet een voorbeeld kunnen zijn voor een internationale week Free Art Now? Waarbij we de hele stad een week lang omtoveren tot kunstplek? Gratis, reclamevrij, vol met beeld zonder bijbedoeling.

Dan tonen we niet alleen fantastische kunst aan zoveel mogelijk mensen, maar dagen we - net als de kunstenaars zelf - samen de status quo uit. Dan veranderen we de beleving van de stad en zetten we Amsterdam op scherp.

Op die manier nemen we even pauze van de economie om ons massaal te laven aan beeldende kunst in een progressieve stad die het aandurft om een statement te maken.