Opinie Bewaar

'Laat gedupeerde kinderen automatisch zij-instromen'

'Iedereen had zijn eerste keuze. Waarom moest hij anders zijn, huilde hij, waarom hij niet?'
'Iedereen had zijn eerste keuze. Waarom moest hij anders zijn, huilde hij, waarom hij niet?' © Sjoerd van Leeuwen

De centrale loting voor middelbare scholen blijft de gemoederen bezighouden. Ellen van Dalen pleit ervoor gedupeerden bij plek alsnog te laten instromen.

Ik heb lang getwijfeld of ik me moest mengen in de discussie rond de loting voor middelbare scholen. Ik geef toe: sluitend krijg je het systeem nooit en de mensen die erbij betrokken zijn doen ook hun best. Maar hoe scherper het systeem wordt, des te schrijnender is de ­situatie voor de steeds kleiner wordende groep kinderen die buiten de boot valt.

Dat heb ik persoonlijk mogen ervaren. Alle kinderen uit de klas van mijn zoon en zijn voetbalteam werden ingeloot op hun eerste voorkeur. Behalve mijn zoon. Die was van de ene op de andere dag de uitzondering die hij nooit wilde zijn.

Sardientjesblikvorm
Mijn zoon kreeg vwo-advies. Meer dan zestien scholen bezocht ik sinds groep zeven met hem, in sardientjesblikvorm: met honderden mensen tegelijk door de gangen en langs lokalen sfeer opsnuiven. Talloze avonden en weekeinden werden erdoor gevuld, vrije middagen werden ingevuld met lesjesmiddagen.

De intensieve voorbereiding leverde voor mijn zoon op dat hij zeker wist dat hij niet naar een categoraal gymnasium wilde, maar naar een 'gewone' scholengemeenschap of een 'gewoon' atheneum (dus ook geen tweetalig onderwijs, technasium of coderingsklas).

Probleem was daardoor wel weer dat het heel moeilijk werd om aan een top twaalf te komen. Met veel pijn en moeite kwamen we tot tien, het waren die scholen waar bijna elk vwo-kind naartoe wil. School tien was een strategische keuze. We hadden die er achteraf nooit bij moeten zetten. Want de school hadden we niet bezocht, als enige van de hele lijst.

Tiende keuze
Die aprildag van de loting zullen mijn zoon en ik nooit meer vergeten. Half vier, de site stond klaar; de lijst komt tevoorschijn. Zoonlief heeft pech. Hij heeft een zeer slechte loting (getal na de 7400 van de 7638). En dus de tiende keuze.

Mijn altijd zo bedeesde, vrolijke en rustige jongen stortte zich ter aarde. Hij huilde zoals ik hem nog nooit had horen huilen. Hij rende naar het balkon en gooide een been eroverheen: "Ik wil niet meer leven! Alles is voor niks geweest!"

Nu kan iedereen lacherig doen over dit dramatische optreden, maar juist door al het gewicht rond die loting, was de overgang naar de middelbare school een 'enorm ding' geworden voor dit kind van 11 jaar. De emotionele impact was daardoor groot.

Niet gek. Iedereen had het er al dagen over. En meteen erna vlogen de appjes binnen. Op school was iedereen blij, de jongens in zijn voetbalteam ook. Iedereen had zijn eerste keuze. Waarom moest hij anders zijn, huilde hij, waarom hij niet?

Ik gun geen enkele ouder het verdriet voor zijn of haar kind dat ik heb gezien bij het mijne

Hoe moest ik dat als ouder uitleggen? Iets met 'systeem' en 'pech gehad'? Natuurlijk reageerden wij als ouders zo rustig mogelijk, gaven hem de tijd om te huilen en troostten hem. En probeerden door te schakelen. 

School nummer tien was het dus niet, en we besloten een alternatief te zoeken. Dat vonden we uiteindelijk in Weesp, het Vechtstedecollege. Daar werd onze zoon met open armen ontvangen en na 48 uur keerde weer wat rust terug in zijn hoofdje.

Sindsdien zoek ik net als andere gedupeerden naar een betere oplossing. Ik gun geen enkele ouder het verdriet voor zijn of haar kind dat ik heb gezien bij het mijne. Ik moest daarbij denken aan de tijd dat ik zelf was uitgeloot voor de school voor journalistiek. De scholen hadden toen de oplossing dat je het tweede jaar automatisch was ingeloot, mits je de toelatingstoets voldoende maakte.

Vrijgekomen stoelen
Dat advies zou ik Rob Oudkerk (voorzitter van de vereniging van schoolbesturen Osvo, red.) en co ook mee willen geven. Verzacht het leed door de kinderen die een school buiten hun top vijf hebben gekregen voorrang te geven op een van de topdriescholen.

Altijd vallen er kinderen weer af, de school blijkt te hoog gegrepen of ze verhuizen. Geef de gedupeerde kinderen automatisch de kans te 'zij-instromen': dat zij dan als eerste in aanmerking komen voor de vrijgekomen stoelen.

Natuurlijk is ook dat maar een doekje voor het bloeden. En nog steeds moeten gedupeerde kinderen eerst vanaf september een (tussentijdse) oplossing hebben.

Hopelijk vinden ze het op die plek uiteindelijk zo fijn dat ze helemaal niet meer naar een andere school willen. Maar momenteel zou zij-instromen in de hoofden van die kinderen een sprankje hoop bieden.