Opinie Bewaar

'Kraakverbod is niet altijd te handhaven'

Bij de ontruiming van de Tabakspanden op de Spuistraat werd een waterkanon ingezet
Bij de ontruiming van de Tabakspanden op de Spuistraat werd een waterkanon ingezet © ANP

Kraken gaat door, ook al is er een wet die dat verbiedt. Dat betekent niet dat de overheid slap optreedt, stelt politiecommissaris Leen Schaap vandaag in een opiniestuk in Het Parool.

Leen Schaap

Commissaris van de politie

Een overweging voor eigenaren van gebouwen in deze stad: wat niet leegstaat, wordt niet gekraakt. Doe er uw voordeel mee.

De Wet kraken en leegstand luidde in 2010 een nieuwe fase in. De initiatiefnemers VVD, CU en CDA hebben gepoogd het kraken een zware slag toe te dienen: kraken werd een misdrijf dat altijd strafbaar is. Helder, zou je zeggen. Een actieve overheid zal het kraakprobleem met deze wet snel kunnen elimineren.

Maar onze wereld is niet 'maakbaar'. Kraken is een fenomeen dat zich zal blijven voordoen zolang gebouwen leeg staan en er mensen zijn die geen woning hebben. De door de krakers gebezigde uiting: 'ideeën ontruim je niet, kraken gaat door,' doet alleszins opgeld.

Uitvoerbare wetgeving
Daarnaast blijkt het moeilijk uitvoerbare wetgeving tegen kraken te maken. Die weerbarstigheid kan wellicht het best geïllustreerd worden door een uitspraak van de Hoge Raad in 2009. Die bepaalde dat artikel 429 sexies in het Strafrecht geen grond gaf voor ontruiming van kraakpanden. Dat na elf jaar en honderden ontruimingen op basis van dat artikel.

Dan de Wet kraken en leegstand. Heldere wetgeving, forse strafbaarstellingen. Wat is de praktijk? Sinds 1 oktober 2010 is de gemeente Amsterdam met het Openbaar Ministerie en de politie een zeer actieve uitvoerder van de Wet kraken en leegstand. Honderden gekraakte panden werden ontruimd.

Leegstand
Er is in Amsterdam wel heel helder beleid geformuleerd: 'Geen ontruiming voor leegstand.' Voordat de overheid ingrijpt, zal de eigenaar moeten aantonen dat hij zijn pand werkelijk gaat gebruiken na de ontruiming. Deze stad wil géén grote mate van leegstand aan de ene kant en vele woningzoekenden aan de andere kant.

Na de nieuwste antikraakwetgeving werd binnen enkele maanden jurisprudentie gevormd, met als kern dat als krakers een leegstaand gebouw kraken, er al snel sprake is van het 'huisrecht' en daaraan verbonden rechten. In gewoon Nederlands: als krakers een leeg gebouw kraken, is al vrij snel juridisch aannemelijk dat zij daar wonen. Dat geeft hun rechten die de overheid niet zomaar mag schenden.

In de praktijk: als een woning gekraakt wordt en de krakers zijn al binnen, zal de overheid eerst onderzoeken of het pand leegstond of in gebruik was, immers: voor leegstand wordt niet ontruimd. Daarna moet bezien worden of er inbreuk mag worden gemaakt op het door de krakers gevestigde huisrecht.

Huiswerk
Er zijn legio voorbeelden waarbij de Amsterdamse gezagsdragers besloten tot een spoedontruiming, desnoods met inderhaast opgetrommelde ME. Maar krakers blijken hun huiswerk vaak te hebben gedaan en kraken in de meeste gevallen panden die aantoonbaar leeg staan.

Als de eigenaar aantoont dat hij zijn pand na ontruiming niet wederom leeg laat staan, kan er inbreuk worden gemaakt op het huisrecht van de krakers. Deze moeten dan wel, volgens vaste jurisprudentie, in de gelegenheid worden gesteld door een rechter te laten toetsen of dat huisrecht mag worden geschonden.

Geen softies
Ik concludeer: de Wet kraken en leegstand wordt in Amsterdam in haar volle omvang krachtdadig uitgevoerd, getuige de honderden ontruimingen in de laatste jaren. Dat de overheid bij die uitvoering zich moet houden aan wet- en regelgeving, maar vooral ook de jurisprudentie moet eerbiedigen, spreekt voor zich. Dat kan de indruk wekken van een softe of afwachtende overheid, maar het tegendeel is waar.

Iedereen kan zien dat als het ertoe doet, deze overheid onder aanvoering van onze burgemeester fors ingrijpt bij te ontruimen kraakpanden, waarbij de politie als zichtbare overheid het 'vuile werk' professioneel opknapt. Maar wel pas als alles goed is uitgezocht en de rechten van eenieder (dus ook de krakers) gerespecteerd worden en niet met voeten worden getreden ten faveure van de uitstraling van 'daadkracht'.

Ik eindig graag met een overweging voor eigenaren van gebouwen in deze stad: wat niet leegstaat, wordt niet gekraakt. Doe er uw voordeel mee.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.