Opinie Bewaar

'Het woord integratie wordt misbruikt door politici'

'Het woord integratie wordt misbruikt door politici'
© ANP

Het woord integratie wordt misbruikt door politici, opiniemakers en wetenschappers, stelt Stephan Huijboom. Het klinkt positiever dan de eenzijdige assimilatie die ze eigenlijk bedoelen. Taal beïnvloedt onze geest.

Stephan Huijboom

is filosoof. Hij studeerde af op de betekenis van integratie

Zowel Hans Werdmölder (Het Parool, 1 oktober) als Ahmed Marcouch (Het Parool, 10 oktober) maken in hun opiniestukken een elementaire denkfout door het gebruik van de term 'integratie' op eenzijdige, assimilationistische wijze.

Werdmölder stelt: 'In 1990 ging ik er nog van uit dat als jongeren in Nederland zouden zijn geboren, hier naar school gingen en opgroeiden, zij zouden integreren in de Nederlandse samenleving.' Marcouch stelt op zijn beurt dat 'de integratie van Marokkaanse jongeren zeker niet is geslaagd'. Dit zijn exemplarische uitspraken die het zwaar ondergetheoretiseerde niveau van het almaar voortslepende assimilatiedebat onderstrepen.

Inderdaad: assimilatiedebat, niet integratiedebat. Dat laatste bestaat niet en heeft nooit bestaan. Het positief klinkende eenheidsconcept integratie wordt misbruikt door politici, opiniemakers en zelfs wetenschappers, om de normatieve assimilationistische mening die er al decennia lang achter schuilt te verdoezelen en zachter te doen klinken. Op deze wijze wordt een bepaald electoraat vergroot.

Het is volstrekt onmogelijk om als individu eenzijdig te 'integreren', aangezien we het ook niet over de desintegratie of segregatie van een uiteenspattend individueel lichaam hebben. Dergelijke termen verwijzen bij juist gebruik dan ook naar sociale relaties en voor sociaal verkeer zijn per definitie twee zijden vereist. In plaats van tweezijdige aanpassing praat men dus over eenzijdige assimilatie.

Dit is om meerdere redenen een gevaarlijke gewoonte die onmiddellijk moet stoppen. Ten eerste is het buitengewoon misleidend. Hoewel het iedereen vrijstaat er een assimilationistische mening op na te houden heeft het woord assimilatie voor velen nog steeds een nare bijsmaak. Dat is al helemaal het geval in collectieve probleemsituaties waarin eenzijdige individuele aanpassing absurd is, zoals bij discriminatie op de arbeidsmarkt.

Toen premier Rutte stelde dat men zich ondanks feitelijk bestaand cultuurracisme toch maar moest 'invechten' bij bedrijven, viel half Nederland over hem heen. Dit geeft aan dat er weinig steun is voor assimilatie, behalve natuurlijk wanneer men het slim verpakt als 'integratie'. Kom gerust voor uw mening uit, maar lieg er niet over en noem het beestje bij zijn naam.

'Buiten de samenleving'
Ten tweede plaatst deze manier van praten mensen 'buiten de samenleving', aangezien ze er nog ín zouden moeten (re-)integreren. Dat geldt zowel in culturele als in economische zin. In culturele zin wordt zo gesteld dat Nederland op geen enkele wijze te maken heeft met veranderende waarden en gewoonten, maar dat mensen met afwijkende normen en gebruiken geen deel uitmaken van de samenleving. Plaats iemand via de taal virtueel buiten de samenleving en je wakkert juist extremisme en wellicht zelfs terrorisme aan.

In economische zin wordt iedereen die niet werkt buiten de (participatie)samenleving geplaatst door te stellen dat de werkloze dient te 're-integreren'. Ondanks het collectieve probleem van eeuwigdurende structurele werkloosheid wordt op krankzinnige wijze de verantwoordelijkheid voor werk bij individuele werklozen gelegd.

'Geen geld'
Of het nu gaat om taalcursussen voor nieuwkomers of massabezuinigingen op andere publieke voorzieningen, bij letterlijk ieder maatschappelijk probleem wordt tegenwoordig gezegd dat er 'geen geld' voor is. Onthoud goed: dit is een leugen. Veel mensen zijn inhoudelijk al tegen de bezuinigingen op publieke voorzieningen, maar de taal van
(re-)integratie/assimilatie stuurt de menselijke geest toch weer die richting op.

Dergelijke taal tovert collectieve problemen om tot individuele verantwoordelijkheden, ook als dit tot absurditeiten leidt. En dat terwijl met een paar pennenstrepen de enorme vermogensongelijkheid in dit land rechtgetrokken kan worden, de publieke sector gezond kan worden gemaakt en oplossingen voor genoemde collectieve problemen haalbaar zijn. We moeten kortom af van het idee dat taal onze geest niet zou beïnvloeden. Dat doet taal wel degelijk. Weg met (re-)integratie.

Wilt u reageren op dit opiniestuk? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.