Opinie Bewaar

'Het is het uur van de waarheid voor de fossielvrije stad'

Steenkolen in de haven van Amsterdam
Steenkolen in de haven van Amsterdam © ANP Xtra

Amsterdam houdt nog veel te veel vast aan het uitmelken van de klimaatverwoestende fossielebrandstofindustrie. De haven is de weg helemaal kwijt. En dat terwijl 30.000 banen op het spel staan.

De ambtenarenpensioenen ­komen 'ernstig in gevaar' als het ABP zijn fossiele investeringen niet van de hand doet. Dit schreef onze burgemeester ­namens het college aan het pensioenfonds, op verzoek van burgerbeweging Amsterdam Fossielvrij.

De brief van onze burgemeester getuigt van een scherp inzicht in de omvang en de urgentie van het klimaatprobleem en de economische en financiële consequenties daarvan. Met een aantal cruciale ­beslissingen in zicht, vooral voor onze fossiele energiehaven, willen wij graag kijken wat de stad zelf doet, wat ze niet doet en waar op korte termijn de kansen liggen.

De brief aan pensioenfonds ABP is één. Ten tweede wordt onderzoek gedaan naar directe fossiele investeringen. Prima. Ten derde heeft het college aangegeven geen geld uit te hebben staan bij banken die de fossielebrandstof­industrie faciliteren, omdat de stad uitsluitend schulden heeft.

Dit kan en moet ambitieuzer. Er is twee jaar geleden een motie 'eerlijk bankieren' aangenomen. Die bleef in de uitvoering steken omdat er geen duurzame bank met voldoende capaciteit was. Is dit geen goed moment om opnieuw te bekijken of er inmiddels een duurzame, fossielvrije bank is die onze gemeente kan bedienen?

De nieuwe ceo moet het profiel hebben van radicale en duurzame vernieuwing

Ten vierde, tot slot, de olifant in de kamer. Onze Amsterdamse haven - grootste benzineoverslag ter wereld, tweede kolenhaven van Europa - is de weg kwijt. Terwijl zelfs Saoedi-Arabië op hernieuwbare energie inzet, 'negeert het ­Havenbedrijf Amsterdam de omslag op de energiemarkt', zo schreef Rens van Tilburg met Jan Terlouw en Arnold Heertje in Het Parool van 14 juli jongstleden.

Carbon bubble
De gemeente gelooft tot verbazing van dit ­drietal in 'de markt'. Maar de volatiliteit van die markt is een risico-indicator. Van Tilburg c.s., maar ook De Nederlandsche Bank, waarschuwen voor een carbon bubble. Tien procent minder kolenoverslag en 5 miljoen euro extra uitgaven aan salarissen, dat is het resultaat volgens het jaarverslag over 2015. En of dit nou een barstende bel is of niet, feit is dat in de eerste helft van dit jaar de kolenimport met 27 procent afnam.

Nog een feit: om de opwarming van de aarde tot de in Parijs afgesproken 'ruim onder twee graden' te beperken, moet viervijfde deel van de bekende voorraden steenkool, olie en gas in de grond blijven. De gevolgen voor de industrie zijn zonneklaar.

Vernieuwing
Onze haven drijft nog altijd op fossiele brandstof. Én én, noemt de directie dat: én fossiel, én duurzaam. De vraag is: zit het oude het nieuwe misschien in de weg? Een kwartiertje een frisse neus halen in het havengebied voedt het vermoeden dat grootschalige opslag van stoffige steenkool en explosieve benzine wellicht niet optimaal bijdraagt aan het cleantech vestigingsklimaat.

Hoogwaardig wonen, circulair en cleantech, of het vieze, eindige klimaat­verwoestende fossielebrandstofindustrie?

Met het vertrek van ceo Dertje Meijer lijkt ­er meer ruimte voor vernieuwing. Die is hard ­nodig om risico's te beperken, om ruimte te geven aan hoogwaardige industrie die nu maar mondjesmaat langskomt - zoals scheepsbouwer Royal Van Lent, die vanaf 2018 aan de ­Basisweg luxe jachten bouwt.

En wellicht ook om ruimte te geven aan woningbouw om te voorkomen dat het laatste groen in en om de stad volgebouwd wordt. Dit soort plannen zien we vrijwel niet terug in de visiedocumenten van het Havenbedrijf. Op het spel staan jaarlijks 50 miljoen euro inkomsten voor de gemeente en zo'n 30.000 banen. En toch opereert de twee jaar geleden verzelfstandigde ­haven schijnbaar visieloos.

Tanden tonen
Nu is het uur van de waarheid. Binnenkort moet ons Havenbedrijf een nieuwe ceo aanstellen. Die CEO moet niet langer met één been in het fossiele paradigma staan, maar een profiel hebben van radicale en duurzame vernieuwing.

Het college moet hier als enig aandeelhouder tanden tonen. Én én is echt niet meer van deze tijd. Mensen maken de toekomst en Amsterdam kan nu kiezen: de beloftes van hoogwaardig wonen, circulair en cleantech, of het uitmelken van de vieze, eindige klimaat­verwoestende fossielebrandstofindustrie?

De tijd is op. Amsterdam moet laten zien dat het menens is en, zoals het zelf aan het ABP vraagt, nu ook echt werk gaan maken van de transitie naar een fossielvrije stad.

Ewald Engelen, Dolf Jansen, Sven Jense, ­ Liset Meddens, Pauline Westendorp