Opinie Bewaar

'Genoeg te kiezen over kunst en cultuur in Amsterdam'

September 2016: Tupac Tribute in de loods bij Café Roest.
September 2016: Tupac Tribute in de loods bij Café Roest. © Amaury Miller

Kunst en cultuur zijn de opperhuid van de democratie. Samen met de politiek kunnen Amsterdamse culturele instellingen excelleren, aldus Jacqueline Grandjean, directeur van de Oude Kerk.

Het is er druk en wonen is duur. De huizen zijn klein en mensen zijn er volgens sommige ­onderzoekers minder gelukkig. Toch groeit het aantal Amsterdammers gestaag.

De belangrijkste redenen om in de stad te willen wonen: ­arbeidskansen, educatie én cultuur.

Het gemeentebestuur zette met het Kunstenplan 2017-2020 nadrukkelijk in op het bevorderen van de internationalisering en het spreiden van de Amsterdamse kunst- en cultuursector, naast het stimuleren van talent in de wijken en het versterken van cultuureducatie.

Waar ­liggen de kansen en uitdagingen voor de komende vier jaar als het gaat om cultuur? Je zou zeggen dat we het in Amsterdam al bijzonder goed doen. Kan het dan nog beter?

Onbetaalbaar
Tijdens de culturele missie naar Parijs afgelopen maand bleken sommige uitdagingen voor Amsterdam en Parijs overeen te ­komen. Zo kun je in de lichtstad bedrogen uitkomen als je als kunstenaar woon- of werkruimte zoekt; zelfs buiten de Boulevard Périphérique zijn de huren er onbetaalbaar.

Er bestaat geen vangnet voor werkenden in de autonome kunsten, die bijdragen aan optimaal gebruik van de publieke ruimte in de stad en verbinding tussen inwoners.

In Amsterdam bestaan broedplaatsen, ook hebben we de Rijksakademie voor Beeldende Kunst en de Ateliers die voorzien in dit belangrijke verblijfsrecht voor de kunstenaar.

Maar koesteren we die mogelijkheden de komende jaren genoeg? Begrijpen politieke partijen welke waarde deze mogelijkheden de stad bieden?

Jacqueline Grandjean

Directeur en bestuurder van de Oude Kerk, schrijft mede namens de ­Amsterdamse Culturele ­Instellingen (ACI).

De stad van de toekomst staat voor grote uitdagingen als de voortgaande verstedelijking, ­bevolkingsgroei, energietransitie en klimaatverandering.

Kunst en cultuur worden steeds ­vaker aangesproken op hun oplossend vermogen. Als we geloven dat kunst en cultuur positieve krachten in de samenleving zijn, dan is dat niet langer vanuit een verheffingsmodel.

Open perspectief
Kunstenaars dragen bij aan diverse en open perspectieven op de wereld om ons heen. De makers zijn werkzaam in onder meer de zorg, ruimtelijke ordening en media. Zij zijn ook actief op niet-culturele festivals, maken street art en werken in creative hubs. Cocreatie en social design maken de stad slimmer en mooier.

Er ligt dus een enorm innovatief groeipotentieel voor kunst en cultuur in de stad die talrijke waarden en stemmen kent. De vraag is hoe we dat optimaal kunnen verzilveren.

Kunst en cultuur kunnen bijdragen aan ontmoeting, maar ook aan identiteitsvorming van lokale (sub)culturen

De Amsterdamse samenleving verandert ook in demografisch opzicht. In deze smeltkroes met mensen uit 196 herkomstlanden is 52 ­procent niet autochtoon - de derde generatie van mensen met een migratieachtergrond niet meegerekend.

Er ligt een uitdaging van wereldformaat om al deze verschillende culturele ­achtergronden mee te laten lopen met de culturele programmering van de stad.

Mediawijsheid
Kunst en cultuur kunnen bijdragen aan ontmoeting, maar ook aan identiteitsvorming van lokale (sub)culturen. Rap, spoken word, dance-battle's, videoanimaties en streetart zijn uitings­vormen die jongeren uitdagen de top te bereiken.

Cultuureducatie en mediawijsheid helpen om komende generaties kennis te laten maken met deze mogelijkheden en ze te stimuleren tot zelfvertrouwen en creatie. Kunst en cultuur kunnen de verbinding met nieuwe Amsterdammers maken én verduurzamen.

De tijd van louter zenden en ontvangen is, mede door de digitale revolutie, voorbij. Het is niet langer voldoende om bezoekers te tellen, het draait om betekenisvolle gesprekken, gedachten en uitwisseling om tot vernieuwing en verbinding te komen.  

Kunst en cultuur vormen de opperhuid van onze democratie. Samen met de politiek kunnen we in Amsterdam excelleren als het gaat om kunst en cultuur.

Tijdens Het Grote Kunstdebat in de OBA bleken verschillen in opvattingen over cultuur marginaal. Alle partijen steunen een bloeiend cultureel Amsterdams klimaat. Het verschil zit hem in intentie en detail.

Er valt vandaag in dat opzicht genoeg te kiezen over de toekomst van kunst en cultuur in Amsterdam.