Opinie Bewaar

'Gemeente verliest met nieuwe zorgplannen maatwerk uit het oog'

Zorgaanbieders krijgen in de nieuwe plannen een vast bedrag per cliënt
Zorgaanbieders krijgen in de nieuwe plannen een vast bedrag per cliënt © ANP

Met de voorgenomen zorgplannen geeft de gemeente zorgaanbieders ruim baan om geld te verdienen over de rug van hulpbehoevenden, waarschuwt Kevin Wevers vandaag in een opiniestuk in Het Parool. Hij heeft een juridisch advieskantoor gespecialiseerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Kevin Wevers

heeft een juridisch advieskantoor gespecialiseerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning

Wil je als gemeente dat de ouderen die ons land hebben opgebouwd, gedwongen worden om met hun rollator of scootmobiel naar de rechtbank gaan?

Sinds de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (WMO) bedenken gemeenten allerlei constructies om zorg anders te verlenen. De theorie is dat alles efficiënter en goedkoper kan, waardoor de bezuinigingen van de rijksoverheid opgevangen kunnen worden. De praktijk is anders: de opdracht aan gemeenten is, net als voorheen, om hulpbehoevenden voldoende te ondersteunen. Maar het budget is aanzienlijk kleiner geworden.

Het gevolg is dat gemeenten keuzes moeten maken: wat gaan wij als gemeente doen met de beperkte financiële middelen die wij hebben? Helaas is het bieden van voldoende ondersteuning aan kwetsbare ouderen en andere mensen met beperkingen daarbij niet de eerste prioriteit. De gemeente Amsterdam wil dan ook fors bezuinigen op het budget voor huishoudelijke hulp. Zo is voorgesteld om niet langer het aantal uur dat iemand recht heeft op hulp vast te stellen. In plaats daarvan is het streven dat hij of zij 'een schoon en leefbaar huis' krijgt.

Dit is een zeer subjectieve bepaling, waardoor niemand enige zekerheid krijgt. Wat voor de hulpbehoevende vies en smerig is, kan voor de gemeente en de zorgaanbieder schoon zijn. Omdat de zorgaanbieder een vast bedrag per cliënt krijgt, heeft deze een financiële prikkel om zo min mogelijk hulp te verlenen. Zou u vervolgens de zorgaanbieder - een commercieel bedrijf met een winstoogmerk - vertrouwen om voldoende zorg te leveren? Ik zie de directeur van de zorgaanbieder al 'ja' knikken, maar zelf weet ik beter. Amsterdam is namelijk niet de eerste gemeente die op deze manier hulp wil verlenen.

Rechter
In gemeenten die Amsterdam voorgingen, lopen hulpbehoevende mensen tegen twee muren aan: die van de gemeente en die van de zorgaanbieder. Het maakt niet uit welk gereedschap je gebruikt, je komt er niet doorheen.

Alleen een rechtszaak - die vaak zeer kansrijk is - biedt dan nog een uitweg. Maar de vraag is: wil je als gemeente dat de zwakkeren van de samenleving, waaronder de ouderen die ons land hebben opgebouwd, gedwongen worden om met hun rollator of scootmobiel naar de rechtbank gaan? Want dat zal zeker gebeuren in Amsterdam.

Maatwerk
Ik zet zeer grote vraagtekens bij de haalbaarheid van het aangekondigde beleid, omdat het allerbelangrijkste doel van de WMO volledig uit het oog is verloren: maatwerk bieden - al hamert staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport er elke keer op in brieven aan de Tweede Kamer en gemeenten.

Wat Amsterdam wil gaan doen, is één budget aan de zorgaanbieder aanbieden, ongeacht de persoonlijke situatie van de hulpbehoevende persoon. Iemand met een groot huis die rolstoelgebonden is en verder geen taken kan uitvoeren, krijgt dus (nagenoeg) net zo veel hulp als iemand in een kleine aanleunwoning die zelf nog de was kan doen en een en ander kan afstoffen.

Ik heb in andere gemeenten die deze werkwijze hanteren, gezien dat indicaties (toewijzingen voor hulp) in omvang meer dan gehalveerd worden. Mensen die voorheen bijvoorbeeld vijf uur hulp hadden, krijgen voortaan slechts tweeënhalf uur hulp, terwijl het iemand betreft met een longaandoening in een groot huis, dat stofvrij moet zijn. Waarom gaat dit zo? Omdat de macht bij de zorgaanbieder komt te liggen.

Amsterdam wil dit pad volgen. Moreel is dat onverantwoord en juridisch ontoelaatbaar. De gemeente moet maatwerk leveren en een burger moet altijd in een gemeentebesluit kunnen lezen waar hij recht op heeft. Dat gaat niet met het subjectieve begrip 'schoon en leefbaar' huis.

Cijfers
Het voorgenomen beleid van Amsterdam is gebaseerd op kille cijfers en niet op de hulpvraag. De WMO is een openeinderegeling. Dat betekent dat het college niet aan de hand van financiële cijfers kan bepalen hoeveel hulp iemand krijgt. Het heeft er dan ook alle schijn van dat Amsterdam de wet gaat overtreden.

Als u als burger de wet overtreedt, krijgt u een bonnetje. Ik stel voor om ook de verantwoordelijke ambtenaren bonnetjes te geven, als zij willens en wetens beleid maken dat in strijd is met de wet. Van al die bonnetjes kan dan een hoop zorg worden ingekocht.

Reageren op dit opiniestuk? Dat kan. Scroll naar beneden om een reactie te plaatsen.