Opinie Bewaar

'Fout om Uber toe te laten tot Amsterdam Economic Board'

Taxidienst Uber is ook in maaltijdbezorging gestapt
Taxidienst Uber is ook in maaltijdbezorging gestapt © ANP/Koen van Weel

Amsterdam maakt een kapitale fout door Uber in de Economic Board te laten meedenken, vindt directeur van de Waag Society Marleen Stikker.

Vorige maand introduceerde de Amsterdam Economic Board (een economische raad waarin overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven uit de regio samenwerken) taxidienst Uber als nieuw lid van zijn bedrijvennetwerk.

De onlinetaxidienst mag nu meedenken over het economische beleid van onze stad. Jammer, want Uber is helemaal niet geïnteresseerd in de Amsterdammer.

Integendeel: het bedrijf is een schoolvoorbeeld van de zogenoemde platformbedrijven, dat net als zijn evenknie Airbnb parasiteert op de publieke waarde van de stad, zonder iets terug te geven.

Diametrale tegenstelling
Het is hartstikke goed dat de stad flirt met de beloftes van technologie en deeleconomie. Maar we maken een kapitale fout door Uber hier als positieve representant van te zien.

Het is van cruciaal, en helaas onderschat belang, onderscheid te maken tussen de zogenoemde platform-coöperatieven en de platform-corporaties. Beide een mond vol, het lijkt misschien een triviale woordenkwestie, maar de mechanismen achter deze initiatieven staan diametraal tegenover elkaar.

Waar die eerste proberen de stad leefbaarder te maken, en winsten laten terugvloeien naar haar gebruikers en daarmee de stad, zijn de platform-corporaties er voornamelijk op uit om met veel financiële macht agressief markten te veroveren en de wereld af te grazen zonder waarde terug te geven aan lokale economieën.

Platform-corporaties zijn erop uit met veel financiële macht agressief markten te veroveren

Het zouden juist deze coöperatieve krachten moeten zijn die de Amsterdam Economic Board komen versterken bij het strategisch denken over het huishouden van de stad. 

Het wordt tijd dat Amsterdam het juk van het twintigste-eeuwse macro-economische denken afschudt, en werkelijke economische innovatie (h)erkent. Met een nieuw economisch model van de 21ste eeuw heeft Uber niets te maken. 

Het bedrijf gebruikt weliswaar nieuwe technologie om met algoritmes zo veel mogelijk gebruikersdata te verkrijgen en te exploiteren. Maar aan de achterkant is het oude wijn in nieuwe zakken.

Uber draait om een klassiek verdienmodel waarin de aandeelhouder de enige echte belanghebbende is. Terwijl in het nieuwe economisch denken een centrale plek is ingericht voor de commons. 

Dat refereert aan grond en goederen die aan een gemeenschap toebehoren. Water, energie en grondstoffen behoren oorspronkelijk ook tot de commons. Onder druk van het marktdenken zijn deze echter geprivatiseerd. De commons is een oud begrip dat weer springlevend is. 

Europese hoofdstad van innovatie
De paradox doet zich voor dat terwijl de formele instituten van de stad nog worstelen met het nieuwe economische denken, de stad ondertussen wel al als lichtend voorbeeld wordt gezien van digitale sociale innovatie. 

Dat bleek afgelopen jaar toen Amsterdam werd verkozen tot iCapital, Europese hoofdstad van innovatie, vanwege de kracht van haar bottom-up initiatieven en innovatieve ecosysteem. 

De bijbehorende geldprijs die de stad heeft ontvangen, wordt momenteel door Waag Society, Pakhuis de Zwijger en Kennisland ingezet voor het project Maak Je Stad! 

De 475 initiatieven die zich hiervoor hebben gemeld betreffen alle Amsterdammers die hun wijk, buurt, omgeving van onder af willen verbeteren. Het zijn voorbeelden van platform-coöperatieven en sociale innovatie die de economische blik verruimen. 

Een advies aan de Amsterdam Economic Board? Nodig coöperaties en bottom-upinitiatieven van de stad voor deze raad uit. Breng de maatschappelijke spelers aan boord. Zorg dat het netwerk van de raad een goede balans vertegenwoordigt van markt en commons. 

De economie van deze eeuw baseert zich op de ruimte tussen de grenzen aan de groei en sociale rechtvaardigheid. Een raad die dat uitdraagt is vernieuwend en van waarde voor de stad, en dat is hard nodig om de Ubers en Airbnb's van deze wereld in Amsterdam de baas te blijven.