Opinie Bewaar

'Er wordt over sekswerkers gesproken, maar niet met'

'Het is soms dorps rustig op de Wallen'
'Het is soms dorps rustig op de Wallen' © Shutterstock

Zedenprekers zien in de discussie over drukte op de Wallen hun kans schoon te pleiten voor een verbod op prostitutie, signaleren Linda Duits en Laurens Buijs.

Al eeuwenlang zijn de Wallen een strijdtoneel. De rosse buurt is van oudsher het domein van sekswerkers en seksuele ­minderheden. Zij worden daar bestreden door de zedenpolitie en christelijke organisaties die zondes willen uitbannen. De wapens variëren. Van bordeelverboden vroeger, 'reddingsorganisaties' later, tot frames nu.

Een frame is een interpretatiekader, een raam waardoor iemand naar een onderwerp kijkt. Voormalig wethouder Asscher is  een succesvol framer. Hij wilde af van de ramen om de Wallen economisch aantrekkelijker te maken. Gentrificatie was echter ook toen al geen geliefd fenomeen. Bovendien is prostitutie een ­legale sector die je niet zomaar verplaatst. Er was dan ook veel protest tegen de plannen die in 2007 werden ingezet onder de noemer ­Project 1012.  

Om toch draagvlak te creëren, koppelde ­Asscher prostitutie aan mensenhandel. 'Vrouwen staan daar de hele dag achter het raam en worden twintig keer per dag commercieel verkracht,' zei hij in 2011. Het beeld dat hij opriep was overtuigend: het jaar daarvoor was Saban B. veroordeeld voor mishandeling en vrouwenhandel. Het frame werkte, Asscher kreeg zijn steun en vanaf 2012 maakte de gemeente vaart met het sluiten van ramen.

Project 1012 is volledig mislukt, concludeerde de Amsterdamse rekenkamer dit jaar in iets ­diplomatiekere bewoordingen: de gewenste economische opwaardering en doorbraak van de criminele infrastructuur bleven uit. In een vernietigend onderzoeksrapport constateert de rekenkamer dat er 119 mensenhandelslachtoffers zijn geweest tussen 2005 en 2016. Dat zijn er 119 te veel.

Maar het aantal rechtvaardigt op geen enkele manier de 112 ramen die zijn gesloten, waardoor een grote hoeveelheid sekswerkers hun werkplek is kwijtgeraakt. Hopelijk komt er met dit onderzoek een einde aan het gebruik van het mensenhandelframe als ­manier om ­legaal sekswerk te stigmatiseren en criminaliseren.

Mensonterend
Ondertussen werd het dankzij die sluiting van de ramen drukker op de plekken waar nog wel dames zitten. Als je de Efteling de helft kleiner maakt, wordt het ook een stuk voller. In die drukte vinden de prostitutie-abolitionisten een nieuw frame.

'Sekspark Amsterdam: te veel toeristen, te weinig klanten' kopte Trouw afgelopen augustus. Christelijke reddingsorganisaties meldden in dat artikel dat sekswerkers met grote schulden zouden zitten vanwege tegenvallende ­bezoekers. De toeristen staan in de weg. Ook dit beeld is aansprekend, en heeft daardoor overtuigingskracht. Het maakt het mogelijk om te stellen dat het ook voor de sekswerkers zelf ­beter is als er geen prostitutie meer op de ­Wallen is.

Pardoes verscheen er een opiniestuk van ­'adviseur duurzame gebiedsontwikkeling' Stan Verstraete (Het Hoogste Woord, 25 augustus). Is het niet beter om de ramen te verplaatsen naar 'ver van de bewoonde wereld', vroeg hij zich af.

De ramen zijn weliswaar de bezienswaardigheid, maar de aantrekkingskracht gaat uit van de horeca

Oud-hoofdcommissaris van politie Joop van Riessen meende overeenstemmend dat prostitutie moet stoppen omdat 'hordes joelende ­toeristen die langs Oost-Europese vrouwen trekken, mensonterend is' (Het Parool, 8 september).

CDA-fractievoorzitter Diederik Boomsma zag zijn kans schoon en kopieerde die woorden bijna letterlijk. In een opiniestuk deze week noemt hij 'de hordes blowende en brallende toeristen die langs de rood­verlichte ramen zwalken' als argument om te pleiten voor het sluiten van alle ramen in de wijk (Het Hoogste Woord, dinsdag).

Twee dingen vallen op. In beide frames wordt voor en over de sekswerkers gesproken, maar niet met. Het mensenhandelframe pretendeert op te komen voor de veiligheid van sekswerkers, het massatoerismeframe voor hun portemonnee. Bij beide is het tegendeel waar, omdat de frames gericht zijn op het afschaffen van sekswerk.

De tweede overeenkomst is dat zowel het mensenhandelframe als het massatoerisme-frame gepaard gaat met een 'dat mag je hier niet zeggen'-claim. De mensen die deze frames hanteren, presenteren zichzelf als dappere ridders die een ongemakkelijke waarheid durven te brengen. Ook dit is onzin. Niemand is voor mensenhandel en het is bijkans onmogelijk om iemand te vinden die pro-drukte is.

Dorps rustig
Ook wij zien de menigtes op de Wallen, maar we weigeren mee te gaan in de hysterie. Die is ­namelijk een voortzetting van Asschers pretentie dat het gebied 'out of control' is. Het is ­belangrijk de drukte in perspectief te plaatsen. Overdag is het soms dorps rustig in de buurt. Op donderdagavond en in het weekend is het wel heel vol, met name in de zomer. Dat zijn echter uitzonderingen.

Het type toerist dat de Wallen bezoekt, komt voor feest. Het gehele gebied catert voor de goedkope reiziger, met gemaksvoer, budgethostels en internationaal georiënteerde pubs. De ramen zijn weliswaar de bezienswaardigheid, maar de aantrekkingskracht gaat uit van de horeca. Daar komt trouwens ook een groot deel van de overlast vandaan: toeristen eten hun fastfood aan de kade en laten hun afval ­liggen.

Tot slot is het belangrijk om te bevragen ­waardoor de drukte komt. Onze gemeente heeft de afgelopen jaren alles in het werk gesteld om toerisme, dat wereldwijd groeit, naar ons toe te lokken. NBTC Holland Marketing, de organisatie die 'Holland' op de toeristenkaart moet houden, werkte veelzeggend samen met Amsterdam Marketing, Schiphol en KLM. 'Holland. The original cool' heette de campagne. De netwerken die bestaan tussen deze clubs en ­Amsterdamse ambtenaren zijn sterk en weinig transparant.  

Hun macht is voelbaar in recente uitspraken van burgemeester Halsema over de oude binnenstad. Als een echoput spreekt ook zij over een 'wetteloze jungle', ook voor haar 'geldt geen enkel taboe'. Dat betekent niks anders dan wéér een masterplan van ambtenaren. Oude wijn in nieuwe zakken. Het zou verfrissend zijn als het linkse college eindelijk sekswerkers zelf een stem en beslissingsrecht zou geven.  

Het zijn de vertrouwde spelers die het verse frame inzetten. Hun doel is onveranderd gebleven. Prostitutie verplaatsen gaat het massa­toerisme natuurlijk niet stoppen. Maar misschien gaat het de zedenpredikers wel lukken om onder het mom van bestrijding van massatoerisme hun eeuwenoude zin te krijgen.