Opinie Bewaar

'Echt niet alles is oké in de klas van juf Kiet'

Juf Kiet, wat een energie: altijd in gesprek, altijd aan het redden en redderen, uitleggen en oplossen.
Juf Kiet, wat een energie: altijd in gesprek, altijd aan het redden en redderen, uitleggen en oplossen. © De kinderen van juf Kiet

Ondanks internationale lof voor De kinderen van juf Kiet plaatst docent en blogger Inge Spaanders kanttekeningen. "Geen moment is er rust."

Tot in de buitenlandse pers ontvangen de makers van de documentaire De kinderen van juf Kiet (trailer) lovende kritieken. De ­jubelende recensenten geven daarbij niet enkel hoog op van de filmische kwaliteiten van de documentaire; ook het pedagogisch handelen van juf Kiet wordt de hemel in geprezen.

Meepraten? Dat kan onderin dit artikel of op Facebook (link).

Ik hoop dat deze kritiekloze bewieroking van juf Kiet te wijten is aan een gebrek aan pedagogische kennis.

In Het Parool kreeg de documentaire vijf sterren en werd juf Kiet omschreven als 'een fantastische juf', die 'de kinderen voor vol aanziet'. Ik hoop dat deze kritiekloze bewieroking van juf Kiet te wijten is aan een gebrek aan pedagogische kennis van de recensenten, maar het baart me toch zorgen. Echt niet alles is oké in De kinderen van juf Kiet.

Twee uur lang kunnen we ons als kijker inleven in een jonge groep nieuwkomers op een aandoenlijk dorpsschooltje in Nederland. Er is geen commentaar, geen uitleg, geen context, enkel die kinderen in die klas. Dat is een heel goede reden om deze documentaire te gaan zien: de vluchteling, als mens, zonder politieke context. Een andere reden om je onder te dompelen in het klaslokaal van juf Kiet is dat je kunt ervaren hoe moeilijk het is om een ander écht te kunnen verstaan en begrijpen.

Bizarre voorsprong
Op het eerste gezicht lijkt De kinderen van juf Kiet een liefdevolle documentaire over een juf en haar leerlingen, maar al na een paar minuten worden de rauwe randjes voelbaar. Het ontheemd zijn van deze kinderen, de afhankelijkheid van de kennis van de Nederlandse taal om echte aandacht te krijgen, hun hartstochtelijke behoefte om het goed te doen voor juf Kiet, de trauma's die hun leren en leven belemmeren - dit alles verlamt me, het maakt me stil en nederig.

De makers van de documentaire, Peter en Petra Lataster, hebben ervoor gekozen de kinderen te ondertitelen. Daardoor hebben we als kijker een bizarre voorsprong op Juf Kiet. Waar zíj zich moet richten op een klas vol kinderen die de Nederlandse taal niet of niet goed spreken, focussen wij ons op een of twee kinderen per keer en snappen alles wat ze zeggen.

En omdat ik als kijker snap wat de kinderen voelen en zeggen, hun onbegrepenheid ervaar, springen de tranen regelmatig in mijn ogen.

De keuzes van juf Kiet
Ik huil om de pijn en onmacht van de kinderen, om de onrechtvaardigheid van deze wereld, die bommen gooit op Jorj en zijn familie. Maar ik huil ook uit frustratie die voorkomt uit het handelen van juf Kiet en de keuzes die ze maakt. Als Haja nogal bruusk een gum leent om haar fout uit te gummen wordt deze uit haar handen getrokken en aan een ander gegeven. De wanhopige blik waarmee Haja naar de fout die ze wil verbergen kijkt wordt niet gezien door juf Kiet.

En zo is er meer: het vastgrijpen van kinnetjes, het mantra waarmee het huilen moet worden gestopt, de bedroefde gezichtjes die weggestopt moeten worden als je de woorden niet hebt om het uit te leggen... Mijn hart breekt zeker een keer of tien.

Ik lees een tweet van journalist Derk Sauer: 'Na het zien van deze film wil ik Juf Kiet direct voordragen voor de Nobelprijs'. Zelfs The Guardian prijst 'de terugkeer naar de basis, het (welkome) gevoel dat wij, het volwassen publiek, behoefte hebben aan het soort nederigheid dat van deze kinderen wordt verwacht.'

Au! Verwachten wij als samenleving nederigheid van kinderen? Van deze kinderen die zijn gevlucht voor bommen? Juichen wij het toe dat zij hun trauma's opzij zetten om juf Kiet, als symbool voor onze samenleving, tevreden te stellen?

Speelmaatjes
Juf Kiet werkt keihard en als docent bewonder ik dat. Wat een energie. Altijd in gesprek, aan het redden, redderen, uitleggen en oplossen. Zelfs in de pauzes zorgt ze ervoor dat alle kinderen speelmaatjes hebben. The show must go on. Geen moment is er rust.

Juf Kiet houdt van haar kinderen. Natuurlijk. Maar heeft ze de kinderen écht gezien en begrepen?

En daar gaat het wat mij betreft mis. Ik gun de klas en de juf rust. Rust en stilte, waarin aandacht is voor elkaar, waarin echt contact wordt gemaakt. Waar gehuild mag worden zonder reden, zonder instant oplossing, zonder, zoals hier, een reprimande voor de tranen te krijgen.

Een stilte waarin medemenselijkheid en echte verbondenheid ontstaat. Waardoor deze kinderen gaan voelen dat leren en groeien meer is dan stickers verdienen door opdrachten foutloos te maken. Dat ze meer mogen zijn dan het doel van juf Kiet. Juf Kiet houdt van haar kinderen. Natuurlijk. Maar heeft ze de kinderen écht gezien en begrepen?