Opinie Bewaar

'Breng burgerschapsonderwijs in de praktijk'

Schooldemocratie leidt tot burgerschap
Schooldemocratie leidt tot burgerschap © ANP

Laat leerlingen ervaren dat het belangrijk is om deel te nemen aan democratisch processen, schrijven Jente Butter en Ewoud Butter in een ingezonden brief.

In Het Parool van 7 april pleitten Rik Seveke en Bram Eidhof voor meer burgerschapsonderwijs op de Amsterdamse scholen. Wij ondersteunen dit van harte, maar stellen voor een stap verder te gaan.  

Amsterdam is rijk aan scholen waar met veel creativiteit en vernieuwingsdrang les wordt gegeven en waar meer dan in het verleden naar individuele leerlingen wordt geluisterd. Toch is er wat betreft inspraak nog veel te winnen.

Diverse scholen hebben naast de wettelijk verplichte medezeggenschapsraad (MR) ook een leerlingenraad, maar wat er in de MR wordt besproken, ontgaat de meeste leerlingen. De belangstelling voor de leerlingenraad, waarin bijvoorbeeld gesproken wordt over het ­thema van het schoolfeest, is vaak niet overweldigend. Dat kan veel ­beter.

Zeggenschap
Wij denken dat de belangstelling voor inspraak op school zal toenemen wanneer die inspraak ook wat voorstelt. Geef leerlingen bijvoorbeeld zeggenschap over school­regels, het rooster, profielen bij ­vacatures, het aanbod in de kantine, buitenschoolse activiteiten, de ­beoordeling van leerkrachten, het lesaanbod of het lesmateriaal en stel de mogelijkheid van een referendum in.

Geef de leerlingenraad een stevig budget voor leuke en voor nuttige ­activiteiten en geef ze het right to challenge: laat de leerlingenraad een alternatief formuleren wanneer leerlingen ontevreden zijn met een ­onderdeel van het schoolbeleid.

Democratiseer die scholen dus. Te beginnen in Amsterdam

Organiseer voor een leerlingenraad serieuze verkiezingen, inclusief een budget voor campagnes en debatten en geef de leerlingen trainingen in bijvoorbeeld vergaderen, onderhandelen en communicatie met de ­achterban.

Faciliteer deze communicatie, zodat leerlingen beter weten wat de leerlingenraad doet en deze raad weet wat er onder leerlingen leeft. Organiseer geregeld enquêtes en behoeftepeilingen onder leerlingen en maak duidelijk wat daarmee wordt gedaan.

Democratisch processen
En tot slot: maak duidelijk dat het gewaardeerd wordt als leerlingen zich inzetten voor de (school)gemeenschap. Niet alleen met complimenten, maar ook door ze vrijstelling te geven voor een aantal ­lesuren of ze een kleine vergoeding te geven.  

Breng burgerschapsonderwijs in de praktijk. Laat leerlingen ervaren dat het belangrijk is om deel te nemen aan democratisch processen, dat je als jongere invloed kunt uitoefenen op je omgeving, maar ook dat je niet altijd je zin krijgt en dat het van ­belang is om samenwerking aan te gaan en om compromissen te ­sluiten.

Dat zorgt niet alleen voor leerlingen die straks klaar zijn voor deelname aan de samenleving, maar ook voor leerlingen die zich meer betrokken voelen bij hun school en voor scholen die hun aanbod inclusiever kunnen maken, zodat het beter aansluit bij de leerlingen. Dat hoeft allemaal niet veel te kosten, zeker niet wanneer ook de gemeente meedoet.

Democratiseer die scholen dus. Te beginnen in Amsterdam.

Jente Butter (scholier, 5-vwo) en Ewoud Butter (politicoloog), Amsterdam