Opinie Bewaar

'Bezwaren tegen fusie AMC en VUmc zijn onzin'

In Denemarken daalde de sterfte na maagkankeroperaties spectaculair nadat de zorg werd gecentraliseerd in een beperkt aantal ziekenhuizen.
In Denemarken daalde de sterfte na maagkankeroperaties spectaculair nadat de zorg werd gecentraliseerd in een beperkt aantal ziekenhuizen. © Getty

De fusie tussen AMC en VUmc komt het onderzoek naar complexe ziekten én de patiënten ten goede. Daarom moeten ze snel samengaan, schrijft Peter Kapitein.

Nederland doet het heel goed in de zorg. Op veel plaatsen doen we het echter nog niet goed genoeg. Het maakt bij complexe ziekten als kanker namelijk verschil waar je wordt gediagnosticeerd en behandeld en waar de nazorg plaatsvindt. Dat weten we al lang en er zijn ook cijfers die dit onderbouwen.

Zo is bekend dat je voor slokdarm- en maagkanker in Nederland minder goed af bent dan in sommige andere landen doordat we in Nederland de kankerzorg voor slokdarm- en maagkanker niet voldoende hebben geconcentreerd.

Ik geef een voorbeeld, maar er zijn er tientallen: in Denemarken vond tot 2003 de maagkankerchirurgie plaats in 37 ziekenhuizen. De sterfte kort na de operatie was er 8,2 procent. In de periode daarna werd de zorg gecentraliseerd in vijf ziekenhuizen, waarna de sterfte daalde naar 2,4 procent. Hier is in 2010 over gepubliceerd in het European journal of surgical oncology.

Resultaten
De meest complexe ziekte die er is, kanker, behandelen we in alle ziekenhuizen in Nederland. Dan is het niet verwonderlijk dat de resultaten verschillen per ziekenhuis.

Onlangs sprak de Tweede Kamer over de fusie tussen het AMC en het VUmc en er werd stevig van mening verschild. Nu is dat een goede zaak, maar enkele argumenten zijn dubieus.

'Too big to fail' is zo'n argument. Het UMC Groningen en het Erasmus MC in Rotterdam blijven na de voorgenomen fusie tussen AMC en VUmc nog steeds groter en zij functioneren uitstekend.

Ook de mogelijke toename van de kosten door een fusie is een slecht argument. Kosten gaan omhoog als de kwaliteit achterblijft en omlaag als de kwaliteit verbetert. De fusie zal de kwaliteit van de geleverde zorg verbeteren, doordat de kwaliteit van het onderzoek en daarmee de behandeling en de zorg verbeteren.

Het betekent minder complicaties, minder behandelingen en minder ligdagen om deze complicaties weer teniet te doen. Het is, zoals gemeld, allemaal te onderbouwen met cijfers.

Het lijkt alsof straks een megalomaan ziekenhuis ontstaat, maar dat is niet zo. In de praktijk wordt in de academische ziekenhuizen juist complexe zorg geboden aan te weinig patiënten: de kwaliteit daarvan verbetert als je iets vaker ziet en doet.

Liesbreuken
De gebroken benen en liesbreuken kunnen in Amsterdam prima naar het OLVG of het Slotervaart Ziekenhuis. Maar complexe zorg, zoals kanker en ziekten als alzheimer, parkinson, ALS, diabetes en wat dies meer zij, daarvoor moeten veel patiënten bij elkaar worden gebracht om tot meer onderzoek en excellente zorg te kunnen komen. Dat gaat nog niet goed in deze twee ziekenhuizen maar zal verbeteren als ze fuseren.

Onderzoek brengt de behandeling van complexe ziekten verder. We hebben nog een lange weg te gaan alvorens we de genoemde ziekten onder controle hebben. Hiervoor is veel onderzoek nodig en eveneens, de basis van veel onderzoek, data van veel patiënten. Die zouden we natuurlijk ook kunnen verkrijgen door data te delen met andere ziekenhuizen, maar dat doen we al decennia te weinig.

Delen blijkt in de praktijk moeilijk tussen wetenschappers van verschillende organisaties. Hoewel ze elkaar steeds op congressen spreken, is de netwerkvaardigheid van wetenschappers niet groot. Een fusie helpt hierbij enorm. Dan komen ze bij elkaar te zitten en inspireren en enthousiasmeren ze elkaar.

Twee weten meer dan een, en een plus een is hier echt vier: dankzij de fusie van het AMC en het VUmc zal het onderzoek dus verbeteren. Bundeling van kennis is versterking van de slagkracht van de wetenschap.
 
Aandacht en empathie
Nog een argument tegen de fusie: voor patiënten zou de zorg er minder door worden. Dat is niet zo. De aandacht en empathie van de verpleegkundigen en artsen hangt niet af van de omvang van een ziekenhuis, maar van hun karakter en vaardigheden. Die veranderen niet door een fusie. Uit eigen ervaring weet ik dat je heel goed wordt geholpen in academische ziekenhuizen.

De kwaliteit van complexe zorg verbetert als je iets vaker ziet en doet

En de mogelijk grotere reisafstand voor sommige patiënten als tegenargument is natuurlijk echt een farce. In Nederland struikel je over de ziekenhuizen en in Amsterdam is het niet anders.

Zoals gezegd: voor een gebroken been kun je wellicht zelfs beter terecht in een niet-academisch ziekenhuis, maar voor complexe zorg wil je naar bijvoorbeeld een excellent kankercentrum. Of, zoals een verpleegkundige het eens treffend zei: "Al moeten patiënten op hun knieën naar Stockholm, ze willen de beste zorg."

Kwaliteit
De kwaliteit van het onderzoek is wat mij betreft de belangrijkste reden die een fusie van AMC en VUmc rechtvaardigt. We weten echt nog te weinig van complexe ziekten en onze kennis moet met alle mogelijke middelen worden vergroot.

Kanker wordt de komende decennia een steeds groter probleem. Door ouderdom, maar ook door het roken. Deze Titanic mag niet tegen de ijsberg varen. Dat moeten en kunnen we voorkomen met excellente kankercentra.

Dat de fusie tien jaar gaat duren, is natuurlijk echt niet goed. Alsjeblieft Hans Romijn en Wouter Bos, zet er een paar goede transitiemanagers op en doe het in een paar jaar. Elk commercieel bedrijf zou met jullie doorlooptijden failliet gaan. En wij patiënten willen in jullie nieuwe excellente centrum worden behandeld. Die fusie moet er komen. En snel.

Lees ook: Fusie VUmc en AMC: wordt de zorg beter of duurder?