Opinie Bewaar

'Betrek zwarte gemeenschap bij museum slavernijverleden'

Amsterdam was direct betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel
Amsterdam was direct betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel © Universal History Archive/Getty Images

Een museum over zwarte geschiedenis moet geschiedenis, emoties en nuances vertellen vanuit een zwart perspectief, schrijft Marvin Hokstam.

De aankondiging dat de ­gemeenteraad  geld vrijmaakt voor een haalbaarheidsonderzoek naar een Nationaal Museum Slavernijverleden vervult ons met blijheid.

We zijn verheugd dat er concrete stappen zijn genomen voor een plek waar alle Nederlanders meer kunnen leren over dit onderbelichte deel van de geschiedenis. Dit museum is niet alleen voor de zwarte gemeenschap belangrijk, maar voor heel Amsterdam; voor heel Nederland.

De hoofdstad is direct betrokkene geweest in de trans-Atlantische slavenhandel. Zoals de initiatiefnemers van het voorstel voor het museum ook schreven: "Dit biedt de plicht het volledige plaatje 'achter de gevels' uit te dragen en zo de schoonheid die gebouwd is op het slavernijverleden, te gebruiken om een dieper begrip te kweken en te stimuleren. Dit is wel het minimale wat we als stad kunnen bieden."

Is er echt sprake van objectiviteit wanneer de mening van minderheidsgroepen er niet toe doet?

Vandaar dat het besluit van het college vol enthousiasme wordt verwelkomd. Maar het is van belang dat de zwarte gemeenschap nauw betrokken is bij de inrichting van het geheel en dat het perspectief van dit museum over zwarte mensen ook door zwarte mensen wordt bepaald. En dat begint bij het haalbaarheids­onderzoek, waarvan bij de aankondiging werd gesteld dat het onafhankelijk moet zijn.

Afrikaans perspectief
Maar moet dat ook werkelijk? Te vaak krijgen mensen van kleur te horen dat hun objectiviteit in dit soort kwesties wordt betwist. Maar is er echt sprake van objectiviteit wanneer de mening van minderheidsgroepen er niet toe doet? 

Wij vinden dat het Afrikaans perspectief dominant moet zijn, in het onderzoek al. Onze emotie doet ertoe. Het mag niet zo zijn dat dit onderzoek en het uiteindelijke instituut dat we hopen met zijn allen op te richten, vanuit een geïnstitutionaliseerde blik worden uitgevoerd.

Er is de afgelopen jaren meer aandacht voor zwarte geschiedenis en cultuur. En het lijkt wel een hype, gedreven door populaire trends. De zwarte gemeenschap rolt wel vaker collectief met de ogen wanneer afrocentrische initiatieven worden gepresenteerd waarin haar verhaal alleen vanuit een eurocentrisch perspectief wordt gepresenteerd.

Voorbeelden daarvan zijn de constante tentoonstellingen over 'zwarte bediendes aan Nederlandse hoven'. Dat zwarte mensen in het verleden als knechten en exotisch pronkstuk gediend hebben voor rijke witte mensen weten we al.

Onafhankelijk instituut
Maar dat is slechts een klein deel van het verleden van de zwarte gemeenschap. Want onze geschiedenis startte niet met de slavernij; slavernij onderbrak onze geschiedenis! Wij willen een museum dat ons recht doet. Een onafhankelijk instituut, met zijn eigen gebouw en een gekwalificeerde staf die zelf het beleid bepaalt.

Een museum over de zwarte geschiedenis dat de zwarte geschiedenis ook vanuit een zwart perspectief vertelt, met inachtneming van zwarte emoties en nuances.

Een museum dat de zwarte geschiedenis en het verhaal van de slavernij presenteert vanuit een zwart perspectief, natuurlijk met een blik naar het leed, maar ook naar de veerkracht van de mensen die het hebben moeten doorstaan.

Dat stilstaat bij de onderbelichte rol van vrouwen bij het verzet tijdens de slavernij. Bij de verhalen van het Afrika van vóór de Europese inmenging. En de rol die de zwarte gemeenschap opeist in het heden en de toekomst ondanks de achterstand waar het verleden haar mee opzadelde. Een museum waarin de geschiedenis niet is witgewassen.

Binde vlek
Nederland beroept zich graag op zijn reputatie van liberaal, progressief land en dat is in veel gevallen absoluut terecht. De hoofdstad is bij uitstek de plek waar iedereen zijn individuele vrijheden kan beleven.

Het wordt echter altijd ingewikkeld zodra het gaat over gelijke rechten en participatie van minderheidsgroeperingen in onze multiculturele samenleving. Dan vormt zich meteen een hardnekkige blinde vlek.

Wij dringen er bij het college op aan boven die blinde vlek uit te stijgen en de opinies, emoties en belevenissen van de zwarte gemeenschap hun rechtmatige plek te geven in het proces dat nu volgt