Opinie Bewaar

'Betere zorg? Concurreer dan eens op kwaliteit'

Huisartsen zijn 30 tot 40 procent van hun tijd kwijt met het registreren van al hun activiteiten
Huisartsen zijn 30 tot 40 procent van hun tijd kwijt met het registreren van al hun activiteiten © ANP

Concurreer op kwaliteit in plaats van op prijs in de zorg, adviseert Guus Schrijvers. Voorkom tijdgebrek, vermijd te veel stress en blijf weg van lopendebandwerk.

In 2015 woonden in Nederland 1,3 miljoen 75-plussers. In 2030 zullen dat er 2,1 miljoen zijn, 63 procent meer. Als het zorgbeleid niet verandert, gaat de kwaliteit van de zorg achteruit: artsen en verpleegkundigen gaan fouten maken door gebrek aan tijd en te veel stress. Ook wordt de zorg lopendebandwerk.

In een eerdere bijdrage op deze pagina deed ik suggesties om de doelmatigheid van de zorg te verhogen vanwege de komst van de naoorlogse geboortegolf. De belangrijkste was het sluiten van bestuurlijke akkoorden op regionaal niveau tussen gemeenten, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties en zorgaanbieders. Hier­onder drie voorstellen om de kwaliteit van de gezondheidszorg te behouden.

Reageerbuisbevruchting
Sinds 2006 kent de zorg prijsconcurrentie. Die betreft onder meer de hoogte van de premie van de polis, het uurtarief van wijkverpleegkundigen, de prijs per verrichting van fysiotherapeuten en de DBC-tarieven voor medisch-specialistische ingrepen. Concurrentie op basis van kwaliteit van zorg vindt nauwelijks plaats.

Economenvakblad Economisch statistische berichten publiceerde onlangs een artikel waaruit bleek dat het aantal geslaagde reageerbuis­bevruchtingen bij het VU medisch centrum significant hoger is dan bij andere klinieken.

De afgelopen jaren leidde de excellente status van het VUmc echter niet tot een extra aanwas van jonge stellen met kinderwens. Zorgverzekeraars attendeerden de doelgroep en hun verwijzers niet op het hogere slagingspercentage bij de VU. De andere ivf-klinieken behielden hun marktaandeel.

Zorgverzekeraars wijzen doelgroep niet op excellente status VUmc bij ivf-behandelingen

Een ander voorbeeld van thans afwezige kwaliteitsconcurrentie: mensen met de ziekte van Parkinson zijn beter en goedkoper af als zij zich aansluiten bij het Nijmeegse Parkinsonnet, zo leert een recente publicatie in een vooraanstaand wetenschappelijk tijdschrift.

Openbare visitaties
Dit zorg­aanbod werkt met gespecialiseerde fysiotherapeuten in den lande, met extra scholing en training in onder meer valpreventie. De patiënten lopen minder botbreuken en ander letsel op dan vergelijkbare patiënten. De bespaarde ziekenhuiskosten: 560 euro per patiënt per jaar.

Afschaffing van de prijsconcurrentie houdt in dat de polispremie van alle zorgverzekeraars uniform wordt, evenals uurtarieven van wijkverpleegkundigen en de DBC-prijzen. Genoemde partijen kunnen dan alleen nog maar kosten besparen met een aantrekkelijk zorgaanbod.

Huisartsen zijn 30 tot 40 procent van hun tijd kwijt met het registreren van al hun activiteiten. Cardiologen en fysiotherapeuten besteden menige doordeweekse avond een aantal uren aan het bijhouden van hun registraties. Die zijn nodig, omdat daardoor vergelijking van zorg­aanbieders mogelijk wordt. De lager scorende professionals kunnen zich dan optrekken aan de betere. Dat is de theorie.

Deze weg naar kwaliteitsverbetering is evenwel duur en vraagt veel registratie-uren. Ik pleit er daarom voor die registraties te vervangen door openbare visitaties. Een groep experts bezoekt hen dan een of meer dagen en stelt indringende vragen over de kwaliteit van zorg. Ik droom van een gezondheidszorg waarin registratie van kwaliteit van zorg alleen plaatsvindt voor specifieke onderzoeken.

Lerende organisatie
Vrijwel alle zorgprofessionals zijn verplicht om jaarlijks veertig uur aan nascholing te besteden. Die staat vaak los van hun dagelijkse praktijk: een of meer experts houden dan tijdens een cursus voordrachten en beantwoorden vragen.

Dat kan anders: ik licht dat toe met een voorbeeld. Huisartsen vinden het soms lastig om huiduitslag en eczeem te beoordelen. Zij kunnen dan kiezen: hun patiënt verwijzen naar een dermatoloog of een foto van de huid nemen en die via het internet opsturen naar laatst­genoemde.

De dermatoloog geeft dan via beschermd internet advies binnen enkele uren. De huisarts leert hier veel van. Bewezen is dat zij na een aantal keren die huidafwijkingen beter en zonder hulp kunnen beoordelen. Er is hier sprake van wat heet een lerende organisatie: huisartsen leren binnen hun praktijk en niet op een losstaande cursus.

Het Zorginstituut Nederland wil deze samenhang tussen nascholing en praktijk bevorderen in de ouderenzorg. Ik juich dat toe voor alle sectoren van de zorg. Want educatie van professionals werkt het best op basis van kennisoverdracht door collega's en tijdens momenten met specifieke patiënten.

Ik kijk verlangend uit naar een kwaliteitsnota van de drie nieuwe bewindslieden van VWS op basis van deze drie suggesties.