Opinie Bewaar

'Beste Mark, marktkwerking maakt onderwijs inferieur'

'Van de top tien aan de bovenkant naar de top tien aan de onderkant'
'Van de top tien aan de bovenkant naar de top tien aan de onderkant' © ANP

In een brief aan Mark Rutte schrijft Rienkje van der Eijnden, directeur van een bassischool in Amsterdam, dat door marktwerking de kwaliteit van het basisonderwijs achteruit gaat. 'Is dat waar u als minister-president van dit gave kennisland voor wil kiezen?'

Geachte mijnheer Rutte, beste Mark, als VVD'er gelooft u in het succes van marktwerking. Persoonlijk denk ik daar genuanceerder over, maar als directeur van een Amsterdamse basisschool ervaar ik dagelijks hoe de markt werkt: geweldige leerkrachten verlaten massaal het basisonderwijs.

Een deel van hen verlaat gedesillusioneerd en/of opgebrand het onderwijs en gaat iets totaal anders doen. Anderen vertrekken naar de 'onderwijsperiferie'; als onderwijsadviseur, bijlesjuf, kunstdocent of kindercoach behouden zij hun passie tegen een beter salaris.

Een enkeling vertrekt richting het voortgezet onderwijs. Zelfs daar zijn de arbeidsomstandigheden beter en is het salaris een stuk hoger. Pas afgestudeerden van de Pabo kiezen niet voor de klas, omdat ze met hun bijbaan beter verdienen... Inmiddels is er een schreeuwend tekort aan leerkrachten basisonderwijs en dat zal de komende jaren nog verder toenemen.

Het Nederlandse basisonderwijs is een product van topkwaliteit. Al decennia eindigen we steevast in de internationale top tien. Daarbij hebben we ook nog eens de gelukkigste kinderen van de wereld. Lang was de kostprijs van dit topproduct relatief laag. Ook al krijgen leerkrachten een slecht salaris (inmiddels 32 procent minder dan een gemiddelde hbo'er), moet het werk in te weinig tijd worden gedaan, zijn de klassen steeds meer divers en komen er steeds taken bij - de basisleerkracht protesteert niet en doet zijn werk.

Blijkbaar is de immateriële beloning - het werk is leuk, het doet er toe - steeds groot genoeg geweest om de overige arbeidsomstandigheden te compenseren. Leerkrachten staken niet, zij werken door terwijl ze ziek zijn, nemen elke taakverzwaring voor lief en blijven hun topproduct leveren.

Wie iets verder kijkt, ziet iets anders: geen mannelijke leerkracht meer te vinden (en inmiddels ook geen vrouwelijke), torenhoge burn­outcijfers, groeiend ziekteverzuim, een tekort aan schoolleiders. Marktwerking, zoals u zegt.

Op dit moment bestaat mijn werk uit het vullen van het ene gat met het andere. Collega's melden zich niet ziek, terwijl ze het wel zijn, omdat er geen vervanging is. Hierdoor putten zij zichzelf uit en neemt het langdurige ziekteverzuim toe. Kinderen moeten regelmatig worden ondergebracht in een andere groep.

Onderwijsassistenten werken ­onbevoegd als leerkracht. De directeur en de zorgcoördinator staan zelf voor de klas. Startende leerkrachten kunnen niet langer worden begeleid. Belangrijk werk blijft liggen, er ontstaat onrust en de druk op allen neemt verder toe. Ouders moet ik vragen om kinderen thuis te houden.

Ik vind mijn werk inmiddels niet meer zo leuk en vraag me af hoe lang ik dit zelf nog wil volhouden.

Ook dit is marktwerking, wie niet bereid is een goede prijs te betalen, krijgt een inferieur product. Van top 10 aan de bovenkant, naar top 10 aan de onderkant. Is dat waar u als minister-president van dit gave kennisland voor wil kiezen? Of kiest u voor de andere optie? Ik hoop op het laatste. Steun #POinactie.