Opinie Bewaar

'Als taal kapitaal is, behoud dan de talenstudies voor Nederland'

Het P.C. Hoofthuis van de UvA in de Spuistraat, één van de onderwijslocaties van de faculteit der geesteswetenschappen.
Het P.C. Hoofthuis van de UvA in de Spuistraat, één van de onderwijslocaties van de faculteit der geesteswetenschappen. © Amber Beckers/Hollandse Hoogte

De door bezuinigingen ingegeven plannen om de faculteit der geesteswetenschappen van de UvA te hervormen, behelzen een radicale verschraling van het talenonderwijs, zo onderschrijven bijna twintig hoogleraren.

De Universiteit van Amsterdam presenteerde deze week een voorstel voor een nieuw profiel voor de geesteswetenschappen. Dat houdt drastische hervormingen in van het onderwijs, als antwoord op financieel ingrijpen vanuit Den Haag en het college van bestuur.

In de hervormingsplannen werpt de faculteit twee scenario's op, waarvan het eerste direct door bijna alle medewerkers is verworpen. Het tweede draait rond nieuw op te richten brede onderwijsscholen, waarvan één voor de talen. Van die school noemt de faculteit taal 'het kapitaal' - maar datzelfde voorstel behelst een radicale verschraling van het talenonderwijs.

Expertise
Als deze zoveelste geplande bezuinigingsronde in de geesteswetenschappen materialiseert, krijgen de schooltalen, zoals Engels, Duits en Russisch, minder specialisatieruimte en zullen de opleidingen Hebreeuws en Arabisch worden samengevoegd. Het plan leidt ertoe dat de bacheloropleidingen Zweeds, Noors, Deens, Pools, Tsjechisch, Servisch/Kroatisch, Italiaans en Nieuwgriekse taal en cultuur geheel uit Nederland verdwijnen: de UvA schaft deze (op Italiaans na) binnen Nederland unieke bacheloropleidingen af.

Deze talen kunnen studenten nog leren aan een Amsterdam Language Center, maar het totaalpakket van kennis over cultuur, taal, geschiedenis en identiteit dat een universitaire taal- en cultuurstudie biedt is iets anders dan een taalcursus binnen academische muren.

Het is nauwelijks te overzien hoeveel expertise op het gebied van talen en culturen uit ons land verdwijnt door het voorstel van de UvA. En dat is niet voor het eerst. De afgelopen vijf jaar verdwenen de taal- en cultuurstudies Roemeens, Fins, Hongaars en Portugees al als volwaardige opleidingen uit Nederland.

Onmisbaar
De opstellers van het voorstel hebben gelijk: taal is kapitaal - niet alleen voor een beperkte serie UvA-opleidingen, maar voor Nederland. In de Nederlandse kenniseconomie, wetenschap en media zijn taal- en cultuurstudies broodnodig. Nederland heeft dit soort kennis op niveau nodig om niet achter te raken in het internationale bedrijfsleven, om goede eerstegraadsleraren op te leiden en om de multiculturele samenleving beter te begrijpen.

Grondige taal- en cultuurexpertise is onmisbaar om alle vormen van kunst en media uit de hele wereld voor iedereen bereikbaar te maken. Kennis van taal en cultuur is bovendien van onschatbare waarde voor ons inzicht in politieke systemen, economieën en cultuurfenomenen.
Taal is inderdaad kapitaal.

Toch ligt het zwaartepunt van zowel de Haagse politiek als het UvA-bestuur de laatste jaren bij de bèta- en levenswetenschappen. Als we onszelf serieus willen nemen als kenniseconomie, dringt de tijd - aan de UvA is het tij nog te keren - dat we het belang van taal- en cultuurstudies voor Nederland onderkennen.


Prof.dr. Roberta d'Alessandro (hoogleraar Romaanse taal- en letterkunde, Universiteit Leiden)

Prof.dr. Rolf H. Bremmer (hoogleraar Engelse filologie, Universiteit Leiden)

Esther Crabbendam (voorzitter Talenplatform)

Prof.dr. Colin Ewen (hoogleraar Taalkunde, Universiteit Leiden)

Prof.dr. Olga Fischer (Hoogleraar Taalkunde van de Germaanse Talen, in het bijzonder Engelse Taalkunde)

Prof.dr. Ton Hoensselaars (Hoogleraar vroegmoderne Engelse letterkunde, Universiteit Utrecht)

Prof.dr. Joep Leerssen (Akademiehoogleraar en hoogleraar Europese Studies, Universiteit van Amsterdam)

Prof.dr. Ans van Kemenade (hoogleraar Engelse taal- en letterkunde, Radboud Universiteit Nijmegen)

Prof.dr. Henk van der Liet (hoogleraar Scandinavische Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)

Dr. Tatiana Markaki (teamleider opleiding Nieuwgriekse Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)

Prof.dr. David Pascoe (hoogleraar Engelse taal- en Letterkunde, Universiteit Utrecht)

Dr. Ronald de Rooij (teamleider opleiding Italiaanse Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)

Prof.dr. Ellen Rutten (hoogleraar Literaturen, in het bijzonder Slavische Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)

Prof.dr. Nicoline van der Sijs (hoogleraar Historische Taalkunde van het Nederlands in de Digitale Wereld, Radboud Universiteit Nijmegen)

Prof.dr. Jos Schaeken (hoogleraar Slavische en Baltische talen en cultuurgeschiedenis, Universiteit Leiden)

Prof.dr. Ingrid Tieken-Boon van Ostade (hoogleraar Historische Sociolinguistiek van het Engels, Universiteit Leiden)

Dr. Ineke Vedder (Coordinator MA Linguistics, Universiteit van Amsterdam)

Dr. Robbert Woltering (Opleidingsdirecteur opleidingen Nieuwgrieks, Semitische Talen en Culturen, Slavische Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)

Dr. Otto Zwartjes (teamleider opleiding Spaanse Talen en Culturen, Universiteit van Amsterdam)


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.