Opinie Bewaar

'Aandeelhouders van dit land, verenigt u!'

'Aandeelhouders van dit land, verenigt u!'
© Mike Ottink

Wie is Nederlander, wat is de betekenis van Nederlanderschap? Hannah Belliot duidt het verhitte debat over insluiten en uitsluiten.

De samenleving verandert, de openbare ruimte krijgt een ander uiterlijk, visies en ideeën in en over het land veranderen mee. In dit kader gebeurt er in Nederland al veel en er zit nog veel meer aan te komen.

Hannah Belliot is oud-wethouder van Cultuur voor de PvdA.

Amsterdam heeft de potentie en de dynamiek om de voorhoede van een zich steeds vernieuwende samenleving te zijn. Culturele en etnische diversiteit spelen daarbij een rol.

Die diversiteit kan ontroerend, maar ook confronterend werken - zeker als het om nieuwkomers gaat die zich moeten voegen in een nieuwe samenleving. Mensen nemen namelijk hun eigen geschiedenis mee, die kan botsen met het alledaagse leven van de ontvangende samenleving.

Uiteraard heeft migratie haar verrijkende kant, dit wordt echter als vanzelfsprekend ervaren. Er ontstaan wrijvingen die soms zorgwekkend kunnen zijn.

De huidige spanningen betreffende racisme en discriminatie zijn daarvan een goed voorbeeld. De sociale temperatuur raakt verhit in het debat over aantrekken en afstoten, insluiten en uitsluiten, macht en onmacht, aandeelhouderschap en de hulpeloze toeschouwer.

Wie is Nederlander, wat is de betekenis van Nederlanderschap? En hoe vertaalt dat zich naar de omgang van mensen als burgers? In principe komt het neer op de vraag wie uiteindelijk de aandeelhouders van het land zijn.

Dus wie bepalen de definitie in onder andere sociaal-maatschappelijk, economisch en wetenschappelijk opzicht? Eigen waarheden die worden geïnterpreteerd vanuit eigen werkelijkheden hieromtrent, worden over en weer naar elkaar toegesmeten.

Emotioneel aandeelhouder
Het materieel aandeelhouderschap bepaalt in grote mate ook het emotioneel aandeelhouderschap. Bezit stimuleert en resulteert in verbondenheid en loyaliteit aan het land, maar is hierin niet absoluut.  

Het emotioneel aandeelhouderschap en materieel aandeelhouderschap vormen vaak een afhankelijkheidsrelatie. Het oude begrip vaderlandsliefde geeft materiële en emotionele verbintenis weer.  

Loyaliteit voor het vaderland gaat ver. In het leger wordt het eigen leven ondergeschikt gemaakt in het belang van volk en vaderland. Begrippen als normen, waarden en het veilig stellen van bezit staan centraal.  

Vooral het emotioneel aandeelhouderschap komt in ons land onder druk te staan. De reeds gevestigden voelen zich de dominante emotioneel aandeelhouders en menen het monopolie op vaderlandsliefde te hebben.

Waar je van houdt, wil je niet kwijt of beschadigen.

De nieuwe Nederlanders hebben het gevoel geweerd te worden van dit voorrecht. Veel mensen uit etnisch-culturele groepen hebben zich inmiddels gegroepeerd en georganiseerd tot een uitdijende belangenbeweging die zich van de samenleving distantieert.  

Men voelt zich buitenstaander, niet geaccepteerd en verstoten van mogelijkheden om in de samenleving succesvol te worden, in andere woorden: om een aandeelhouder te worden van die samenleving. De ervaring is dat hun de gunfactor, ontwikkeling en maatschappelijke vooruitgang, wordt ontzegd.

Animositeit
Ergo: ze worden geweerd van het platform van succesvolle burgers. Daarbij komt dat de politiek druk bezig is stelling te nemen in de ontstane discussie. Het gevolg is dat het proces van animositeit hierdoor niet alleen wordt gelegitimeerd maar er ook door wordt verergerd.  

Dit is te betreuren; het betekent vernietiging van menselijk kapitaal. De opgedane frustraties werken namelijk verlammend voor een deel van de groep nieuwkomers. In potentie positief menselijk vermogen komt zo juist negatief in de samenleving.

Men voelt zich gediscrimineerd, afgewezen en vlucht in slachtofferschap. Haat, wrok en onverschilligheid resulteren in deconstructie van de samenleving.  

Ontwikkeling van emotioneel aandeelhouderschap kan een basis vormen voor positieve bijdragen aan sociale stabiliteit. Het stimuleert inzet, productiviteit en bezit. Waar je van houdt, wil je niet kwijt of beschadigen. Daar werk je voor.