Zzp'ers in de schulden door gehannes met pgb

Thuiszorg-zzp'ers Lucille Vyent en Elly de Weij zitten nog steeds in de pgb-misère. Ze zijn al maanden niet uitbetaald. 'Mijn man kan gelukkig veel van me hebben, anders was hij al van me gescheiden.'

Mevrouw Kisman kan niet zonder de hulp van Elly de Weij (r) en Lucille Vyent (l). Beeld Dingena Mol

Er gaat geen dag voorbij of Dickie Kisman (89) krijgt hulp van afwisselend Elly de Weij en Lucille Vyent. Ze helpen bij het opstaan, wassen, verschonen, aankleden, ontbijt maken, en zo verder, en zo voort. De eettafel van mevrouw Kisman in Oud-West is dus de meest voor de hand liggende plek om de stand van zaken met de thuiszorg-zzp'ers door te nemen. De hamvraag: hoe staat het met de uitbetaling van de persoonsgebonden budgetten (pgb) door de Sociale Verzekeringsbank? Dat was vorig jaar een volstrekte chaos. En nu?

Daar kunnen ze kort over zijn. In één woord: belabberd. Vyent (50) heeft voor haar werk bij Kisman sinds september geen cent meer gezien, en ook De Weij (58) loopt achter. Hoeveel wil ze niet zeggen, omdat haar advocaat dat heeft afgeraden. Reden van de betalingsstop: het budget is op.

'Heel veel woede'
Mevrouw Kisman is voor 2015 door haar persoonsgebonden budget heen, maar volgens de thuiszorgers kwam dat nieuws te laat en als een volslagen verrassing. 2016 is voor hen dus eigenlijk net zo beroerd begonnen als 2015 was en dat was met recht een rampjaar, omdat de betalingen door de SVB in de soep liepen en rekeningen dus niet konden worden betaald. Het was een jaar van aanmaningen en deurwaarders.

'Ik ben zo blut als een hond,' zegt Vyent, die zo langzamerhand alle negatieve emoties al voorbij heeft zien komen in het dossier pgb: moedeloosheid, schaamte, verdriet, machteloosheid, maar vooral woede, heel veel woede. 'Mijn internet is afgesloten, omdat ik mijn rekeningen niet heb betaald. En mijn kies is gebroken, maar ik heb geen geld om naar de tandarts te gaan.'

Ellenlange correspondentie
Kisman zit in een rolstoel aan de eikenhouten tafel. Ze heeft artrose en, zoals ze zelf zegt, 'herinnert zich de laatste tijd veel uit het verleden'. Voor haar staat een telefoon met grote cijfers. Daarnaast een grijpstok. De televisie staat op het programma Spoorloos. Op tafel ligt een knipsel over een budgethouder die met de SVB in een ellenlange correspondentie verwikkeld is geraakt over een bedrag van 63 cent. Een Biedermeier klok. Blikken met boerenbont opdruk.

Er zijn dagen, zegt De Weij, dat ze overweegt te stoppen. 'Maar mevrouw Kisman kan ik niet laten zitten. Daar komt niks van terecht. Dan moet ze naar een verpleeghuis. Je weet hoe dat gaat: daar laten ze haar de hele dag in een luier in een stoel zitten.' De Weij komt hier al zes jaar over de vloer, Vyent tweeënhalf, en ze zijn overduidelijk dol op mevrouw Kisman, al is het maar omdat ze zo stronteigenwijs is. 'Er wordt hier wat af gekibbeld,' zegt De Weij. Ze is lief, maar als het niet gaat zoals zij wil, gaat het mis. Soms kan ik haar wel tegen het plafond gooien.'

'Haaibaai'
Vyent is ooit huilend naar huis gegaan. 'Mevrouw Kisman smijt met spullen. Flesjes water krijgt ze niet meer van ons, stenen bordjes ook niet.' Maar als Kisman 's nachts belt omdat ze hulp nodig heeft, staat De Weij een paar minuten later wel mooi op de stoep. Tegelijkertijd leeft mevrouw Kisman mee met de ellende van haar thuiszorgers. Ze hangen aan elkaar.

Overigens kan De Weij zich wel iets bij Kismans temperament voorstellen. 'Ik ben zelf ook een haaibaai.' Die karaktertrek in combinatie met chronisch geldgebrek vanwege andermans incompetentie, zorgen ervoor dat ze niet te genieten is. 'Familie hoeft maar iets tegen me te zeggen en er is ruzie in de tent. Ook met mijn man trouwens. Het is dat hij veel van me kan hebben, anders was hij allang van me gescheiden.'

Maximaal rood
De Weij - toeval of niet, maar inmiddels hartpatiënt - belt nog steeds elke dag naar de SVB, al een jaar lang. 'De riedel is nu: het nieuwe budget over 2016 is binnen. Je wordt 26 januari uitbetaald. Ik geloof nergens meer in.'

Ze staat maximaal rood op de bank - 1500 euro in de min - ze loopt twee maanden achter met de huur, twee maanden bij de zorgverzekeraar en een maand bij de energieleverancier. Lenen is ook geen optie meer. 'Mensen worden gek van mijn geleen. Ik snap dat wel, want ze krijgen telkens niks terug.'

Vyent heeft een medewerker van de SVB vlak voor kerst door de telefoon toegebeten: 'Denk tijdens je kerstdiner bij elke hap aan mevrouw Vyent die helemaal niets te eten heeft. Ik heb geen koperen cent.'

Cliënt moet zelf bon indienen

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kwam vorig jaar onder vuur te liggen omdat de invoering van een nieuw betalingssysteem voor het persoonsgebonden budget (pgb) totaal in de soep liep. Vanaf 2015 moeten hulpbehoevenden (of hun vertegenwoordigers) rekeningen bij de SVB indienen. De SVB moet die dan uitbetalen. Dat ging vorig jaar vaak mis waardoor tienduizenden zorgverleners maanden op hun geld hebben moeten wachten.

Volgens een woordvoerder van de SVB wordt tegenwoordig 95 procent van de betalingsverzoeken binnen tien dagen betaald. De resterende 5 procent kan niet snel worden afgehandeld vanwege bijvoorbeeld 'ontbrekende informatie'. In het specifieke geval van Vyent en De Weij is er een ander probleem: het budget van hun cliënt over 2015 is op. Volgens de thuiszorgers kwam dat nieuws als een volslagen verrassing.

Zorgverleners kunnen zelf geen zaken afhandelen met de SVB. Dat moet altijd via de cliënt of de vertegenwoordiger. Omdat die constructie tot veel gedoe leidde, heeft de zoon van Kisman Van Weij vertegenwoordiger gemaakt, zodat ze zelf zaken kan afhandelen.

Daarmee lijkt ze verder in de penarie te komen. De SVB zegt daarover: 'Het is de verantwoordelijkheid van de vertegenwoordiger, in dit geval dus van mevrouw De Weij, om alle zorgverleners te betalen en ook de andere belangen van de budgethouder te vertegenwoordigen.'

De gemeente Amsterdam krijgt geen signalen meer dat zorgverleners of budgethouders (circa 5000) op hun geld wachten. Het probleem lijkt dus aardig onder controle te zijn, met de kanttekening dat gedupeerden zich eerder tot de SVB dan tot de gemeente zullen wenden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden