Zwitserland tornt aan referendum

Zwitserland vreest de 'wraak' van de islamitische wereld, zoals Denemarken overkwam naar aanleiding van de Mohammedcartoons. Foto AP

BERN - Zwitserland overweegt voorzichtig of het recht op het houden van referendums aan banden moet worden gelegd, nu de bevolking zich heeft uitgesproken voor een verbod op de bouw van minaretten.

Zwitserse media berichten dat minister van Justitie Eveline Widmer Schlumpf dit opperde toen zondag was gebleken dat de geruststellende prognoses niet waren uitgekomen. De Zwitsers hadden het voorstel niet afgewezen, zoals alle peilingen hadden voorspeld, maar met een meerderheid van 57,5 procent aangenomen.

Volgens de Zürichse krant Blick wil een teleurgestelde minister dat er 'beperkingen' komen aan zaken waarover het volk kan beslissen.

Die uitspraken leidden tot meer opwinding in Zwitserland, dat zich toch al het hoofd breekt over wat het te wachten staat na het minaretreferendum. Aantasting van het recht op volksstemmingen over elk onderwerp waarvoor de initiatiefnemers voldoende handtekeningen hebben verzameld, geldt als een onvervreemdbaar recht in Zwitserland - het is nauw verbonden met de identiteit van het land.

Met het risico dat het volk de volgens de regering 'verkeerde' beslissingen neemt.

De zeer rechtse Zwitserse Volks Partij (SVP), die het initiatief nam tot het voorstel minaretten te verbieden, voelt zich sterker dan ooit. Het succes van zondag kan leiden tot meer volksstemmingen. In sommige steden wordt al geopperd een referendum te houden over het toestaan van de boerka, al komen die in het straatbeeld nauwelijks voor. Populair zijn ook initiatieven die scholen verbieden moslimleerlingen bepaalde faciliteiten toe te staan, zoals het gescheiden zwemmen en het reserveren van tijdstippen voor het gebed.

Elders is de oprichting voorgesteld van 'waakzaamheidscomités' die imams moeten aangeven die zich schuldig maken aan 'haatpreken'. Zij moeten dan meteen worden uitgewezen. De voorstanders hebben haast, in de veronderstelling dat veel burgers opnieuw de kans zullen grijpen voor een 'opstand'.

''Dit is een duidelijk signaal aan de moslims dat ze snel moeten integreren,'' aldus de SVP-politicus Hermann Leu.

Niet alleen de regering, maar ook de werkgevers, de vakbonden en de kerken hadden de burgers opgeroepen tegen het minaretverbod te stemmen. De regering staat bloot aan verwijten dat zij de anti-islamitische stemming in het land volledig heeft onderschat. Minister Widmer Schlumpf was belast met de campagne voor een afwijzing van het verbod, maar ze nam haar taak volgens critici niet serieus.

Het altijd zo discrete, schuchtere Zwitserland wordt nu bedolven onder de verwijten. De Raad van Europa, belast met het waken over de mensenrechten, heeft al zijn bezorgdheid uitgesproken. De kans is aanzienlijk dat de raad het minaretverbod ongeldig verklaart.

De VN-rapporteur voor religieuze rechten, Asma Jahangir, beschuldigde Zwitserland van 'discriminatie tegen de moslimgemeenschap.

Minister van Buitenlandse Zaken Carl Bildt van EU-voorzitter Zweden: ''Zwitserland geeft hiermee blijk van vooringenomenheid en misschien zelfs angst. Dit is op alle fronten een negatief signaal.''

Bildts Nederlandse collega Maxime Verhagen acht het Zwitserse besluit in strijd met de vrijheid van godsdienst en de mensenrechten.

Boze reacties waren er ook in islamitische landen. ''Dit is niet alleen een aanval op de godsdienstvrijheid, maar ook als een poging de gevoelens te beledigen van de moslimgemeenschap in en buiten Zwitserland,'' aldus de Egyptische grootmoefti Sjeik Ali Gomaa.

Zwitserland vreest de 'wraak' van de islamitische wereld, zoals Denemarken overkwam naar aanleiding van de Mohammedcartoons. Minister van Buitenlandse Zaken Micheline Calmy-Rey heeft Zwitserse diplomaten in islamitische landen geïnstrueerd te benadrukken dat de regering het minaretverbod scherp veroordeelt.

Maar destijds ontging het Arabische landen ook dat de Deense regering niets te maken had met de gewraakte Mohammedcartoons.

Zwitserland krijgt ook lof toegezwaaid, en wel van extreem rechtse partijen in Europa. De Italiaanse Lega Nord eist nu ook een referendum. En Marie Le Pen van het Franse Front National laakte de 'elites' die willen voorkomen dat de volken van Europa zich uitspreken. (HET PAROOL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden