Zware criminelen? Bewijs dat dan maar eens

Vanaf maandag 29 oktober dient in de Amsterdamse rechtbank de strafzaak tegen 22 prominente Hells Angels, die er door justitie van worden verdacht een criminele organisatie te vormen. De Hells Angels zouden als club het oogmerk hebben misdrijven te plegen. In de megazaak, die tot zeker half december drie dagen per week dient, gaat het om drugshandel, wapenbezit, bedreiging en mishandeling. Het zijn heel veel verschillende misdrijven die in het dossier op één hoop zijn geveegd.De aanklacht

De tenlastelegging tegen de 22 Hells Angels die vanaf maandag 29 oktober voor de rechtbank staan, is in de aanloop naar de zaak twee keer gewijzigd. Dat leidt tot protesten, die de eerste zittingsdagen zullen domineren.

Waar een aanklacht doorgaans met het vorderen van de strafzaak steeds preciezer geformuleerd wordt, is bij 'Acroniem' het omgekeerde gebeurd. In september 2006 waren de verdenkingen vrij precies benoemd en voorzag de

tenlastelegging behalve in handel in drugs en wapens, afpersing, bedreiging en mishandeling, ook in moord. Die aanklacht is

vervallen en na een eerste tussenstap in augustus van dit jaar is op 1 oktober het huidige concept uitgereikt, dat voornamelijk voorziet in 'artikel 140': lidmaatschap van een criminele

organisatie - waarop maximaal vier jaar cel staat. Soms zitten

er nog kleine individuele verdenkingen bij.

Het 'oogmerk' van de criminele organisatie behelst nu: 'het voorhanden hebben en/of dragen van wapens', drugshandel en 'bedreiging en/of (zware) mishandeling en/of het door geweld en/of bedreiging met geweld personen dwingen iets te doen of iets te dulden'.



Kan een misdrijf dat is gepleegd door één of enkele Hells Angels, de hele club worden aangerekend? Pleegt de club misdrijven in georganiseerd verband?

Dat zijn de belangrijkste vragen waarover de rechtbank zich zeker acht weken lang, maar wellicht nog langer, zal buigen. In haar civiele procedures is het justitie niet gelukt de Hells Angels verboden te laten verklaren - al loopt in al die zaken hoger beroep. Nu is het tijd voor de strafzaak die, twee jaar na dato, volgt op verreweg de omvangrijkste politieactie ooit tegen de Nederlandse Hells Angels.

Op grond van het onderzoek, dat in 2003 was begonnen, viel een politiemacht van ongeveer duizend opsporingsambtenaren in de vroege ochtend van 17 oktober 2005 binnen bij alle clubhuizen van de Hells Angels, in woningen, loodsen en schuren. 46 leden werden opgepakt. De meeste kwamen al snel vrij en tot weerzin van justitie liet de raadkamer van de rechtbank rond de jaarwisseling ook de hoofdverdachten los - onder wie de top van de Amsterdamse 'moederafdeling'.

Sindsdien heeft justitie verder gebouwd aan een strafdossier dat inmiddels rond de veertig ordners beslaat. Het is een vergaarbak van heel veel verschillende misdrijven waarvan veelal individuele Hells Angels of kleine groepjes worden verdacht - maar er is ook de verdenking dat misdrijven strak zijn gecoördineerd. Nu hoopt justitie ook veel van die individuele zaken aan de club te mogen toerekenen.

Bij de meeste verdachten zijn de losse verdenkingen in de zaken waarop dat lidmaatschap van die criminele organisatie is gebaseerd, gaandeweg geschrapt van de tenlastelegging. Normaal staan zulke verdenkingen ook apart op de aanklacht, zodat verdachten zowel voor die losse zaken als voor de bendevorming straffen kunnen krijgen. Nu kunnen de Angels dus hooguit straf krijgen voor de bendevorming zelf. Raadslieden zien in de manoeuvre bewijsnood. Justitie maakt een terugtrekkende beweging en wil het gezichtsverlies beperken, is het idee.

Hoe het ook zij, de Hells Angels zal nooit veel meer straf worden opgelegd dan de vier jaar cel die maximaal op het lidmaatschap van een criminele organisatie staat. Het gaat justitie er naar eigen zeggen vooral om, 'het signaal te geven' dat ook de Hells Angels niet onaantastbaar zijn.

Het dossier heet Acroniem, een verwijzing naar de letterwoorden waarmee de Angelscultuur is doorspekt ('affa' betekent angel for ever, for ever angel, 'acab' voor all cops are bastards, et cetera).

Er zijn gaandeweg verdenkingen komen te vervallen. Vermoedens dat de Hells Angels liquidaties hebben gepleegd of laten plegen, heeft justitie niet hard kunnen maken. De strafzaak rond de moord op drie leden van de Limburgse Nomadstak liep al stuk - het gerechtshof oordeelde dat alles er op wijst dat de Nomads de moorden pleegden, maar kon geen schutters aanwijzen. In de eerste aanzetten tot het Acroniemdossier was nog een trits moorden en raadselachtige verdwijningen opgenomen, maar voor geen enkel levensdelict is enig bewijs gevonden. Nu gaat het nog om drugshandel, wapenbezit en geweld. Om heel veel geweld.

Bij alle drie de verdenkingen zit in het dossier een bonte reeks van kleine en grote vergrijpen. Bij de drugs varieert het van wat losse 'wiethokken' die bij Angels zijn aangetroffen, tot getuigenverklaringen over transporten van meer dan duizend kilo cocaïne die vanuit de Amsterdamse moederafdeling zouden zijn aangestuurd. Die grote transporten zouden gearrangeerd worden door een kleine kern van het Amsterdamse 'chapter', met medeweten van de rest.

Bij het wapenbezit variëren de verdenkingen van het voorhanden hebben van verboden vuurwerk en nepwapens tot de grootschalige handel in zwaar wapentuig.

Het patroon is steeds hetzelfde in die dossiermappen over drugs en wapens. In onschuldiger zaken is er hard bewijs, en rest de vraag in hoeverre het individuele vergrijp de rest van de club moet worden aangerekend. Naarmate de verdenkingen serieuzer worden, wordt het bewijs dunner en eenzijdiger. De ernstigste verdenkingen vloeien vooral voort uit getuigenverklaringen.

Er zijn de spijtoptanten die in met name de Verenigde Staten, Duitsland en Canada naar justitie zijn overgelopen. Zij vertellen meer over de internationale mores en verbanden binnen de Hells Angels dan over specifieke zaken in Nederland.

Vervolgens zijn er vier min of meer Nederlandse getuigen, die wél specifiek over de Nederlandse Hells Angels getuigen, maar wier geloofwaardigheid en wetenschap vanzelfsprekend wordt betwist door de 22 Hells Angels en het door hen ingehuurde legertje advocaten (twintig in totaal, twee raadslieden staan elk twee verdachten bij).

De Antilliaan Angelo Diaz werd kroongetuige in de al genoemde Nomadszaak rond de moorden in Limburg. Hij was aspirant-lid van de afdeling op Curaçao. Hij woonde jaren in Nederland en was vaste gast van de Nomads. Hij zou ook vaak bij de Amsterdamse Angels zijn geweest, maar dat is omstreden.

Diaz is zelf al veroordeeld voor betrokkenheid bij een misgelopen transport van 293 kilo cocaïne, dat aanleiding was voor de Limburgse moorden. Hij heeft na het sluiten van zijn deal over bescherming en strafbeperking, zeer uitgebreide verklaringen afgelegd over de moorden, maar ook over drugshandel, met name door de Nederlandse Hells Angels. Hij wordt, in de huidige planning, volgende week verhoord. Daarbij moet worden opgemerkt dat de rechtbank en het gerechtshof weinig waarde hebben gehecht aan de berg verklaringen die hij over de Limburgse moorden had afgelegd.

De andere getuigen heeft justitie gestrikt in andere liquidatiezaken. Omdat zij ook zeggen van dichtbij en soms van binnenuit over de Hells Angels te kunnen vertellen, duiken zij op in de Acroniemzaak.

De anonieme, 'bedreigde getuige D' heeft verteld dat hij in 2000 aan de bar van het Amsterdamse clubhuis stond toen Willem Holleeder en prominente Hells

Angels, onder wie toenmalig vicepresident Harrie Stoeltie, spraken over een plan topcrimineel John Mieremet te liquideren. 'D' zou ook hebben gehoord over hasjtransporten, al bleek zijn wetenschap vaag in de verhoren bij de rechter-commissaris, die veel vragen 'belette' om de identiteit van D geheim te houden.

De twee overige getuigen die een hoofdrol spelen, zijn de Nijmeegse broers Pieter en Edgar van L. Met name Edgar was één bekende van zowel Mieremet als van de Hells Angels.

De broers hebben een deal met justitie in de liquidatiezaken, maar verklaren ook over de Hells Angels. Die verklaringen gaan soms ver, zoals wanneer Edgar spreekt over wapenhandel van (ex)Hells Angels met de IRA en de Hezbollah. Bij de rechter-commissaris zei hij zich echter niet te kunnen herinneren wat hij over de terreurorganisaties had gezegd. Pieter zei niet zo veel over de Hells Angels te weten.

Kortom: de vraag hoeveel waarde de rechtbank aan deze vier getuigen zal hechten, is nog een interessante.

Zitten over drugs en wapens heel diverse zaken in het dossier, wat geweld betreft, is de variëteit nog groter. Er zijn simpele en grotere knokpartijen, er zijn allerhande mishandelingen, ook van Angels die als portier clubgangers in elkaar zouden hebben geslagen.

Er is gedoe om de pony die de Amsterdamse Hells Angel Michel Tommy' den H. in 2004 kocht voor zijn kinderen. Het beest was in zijn ogen een wrak en met nog een Hells Angel bezocht hij de handelaar. Ze bedreigden die, eisten het geld terug, maar hielden de pony.

Er is de kwestie rond een door luxebordeel Yab Yum gesponsord voetbaltoernooi bij Sporting Noord, op 29 augustus 2004. Na het voetballen was er feest, Gerard Joling zong. Hells Angel Harrie Stoeltie, één van de uitbaters van Yab Yum, stond steeds met hem op het podium. Een lid van de F-side van Ajax misdroeg zich, waarna Stoeltie liet ingrijpen. De F-sider en een vriend zouden in elkaar zijn geslagen, tot de politie kwam.

Extremer is de geweldszaak rond de Amsterdamse Hells Angel Rini S., die betrokken zou zijn geweest bij het martelen van hasjhandelaar Paul Epskamp, vanwege gestolen drugs. Nadat hij twee ribben had gebroken en met een boor in zijn knieën verscheidene gaatjes waren geboord, overleed Epskamp. Zijn lichaam werd gedumpt op een bouwplaats. S. zegt onterecht te zijn veroordeeld tot 3,5 jaar cel. Dat Epskamp is gedwongen naar clubhuis Angel Place te komen, is volgens de Hells Angels ook onzin.

De rechtbank zal alle verdenkingen volgens planning vanaf 12 november één voor één doornemen.

Op de zittingen zullen de Hells Angels de clubcode respecteren en inhoudelijke vragen onbeantwoord laten. De zwijgplicht weegt zwaar onder Hells Angels. Wel zullen sommigen persoonlijke vragen beantwoorden, zegt de Amsterdamse 'president' Daniël 'Unu' Uneputty. ''Ik zal de rechters antwoord geven zolang de vraag enkel op mijzelf is gericht. Ik ga over mijn buurman geen vragen beantwoorden. Soms zal ik voor de club het woord doen, we zien wel.''

Uneputty verwacht dat de meeste verdachten, zeker in het begin van het proces, opdraven. ''Sommigen moeten wel gewoon werken, dus ze zullen niet blijven komen. Ik kom in mijn colors, zoals ik ben, maar er is geen afspraak om met z'n allen op de motor te komen, zoals bij de civiele procedure.''



Partijdig?

Rechtbankvoorzitter Hanneke Lommen-van Alphen, gewezen kinderrechter, zat eind 2005 in de raadkamer van de rechtbank die op basis van de eerste delen van het Acroniem-dossier besloot dat de hoofdverdachten onder de Hells Angels in de cel moesten blijven.

Het gerechtshof hief hun voorlopige hechtenis alsnog op.

Dat Lommen-Van Alphen nu de rechtbank voorzit, heeft onder sommige van de advocaten tot protest geleid.

Zij heeft door haar rol in de raadkamer immers eerder al laten blijken het met justitie eens te zijn dat in het dossier minstens aannemelijk is gemaakt dat de Hells Angels een criminele organisatie vormen - al was de zaak toen nog pril en de toetsing 'marginaal'.

Advocaat Huib Struycken van de Amsterdamse Angels-'president' Daniël 'Unu' Uneputty ging zelfs zo ver de rechtbank te wraken omdat die partijdig zou zijn.

Zijn verzoek om nieuwe rechters werd afgewezen omdat het te laat kwam.



Drugs

• Bij huiszoekingen zijn veel softdrugs en harddrugs gevonden bij de Hells Angels.



• In tal van strafzaken doken Hells Angels op als organisator of beveiliger van transporten. Zesduizend onderschepte kilo's marihuana uit Thailand bleken van Hells Angels te zijn. In afgeluisterde gesprekken regelen

Angels een onderkomen voor een vrachtlading hasj 'van Amsterdam', die nooit aankomt.



• Getuigen beschrijven hoe de Hells Angels op grote schaal in drugs handelen. Kroongetuige Angelo Diaz spreekt over partijen van honderden kilo's cocaïne. Oud 'vicepresident' Harrie Stoeltie zou 'partijen cocaïne van boven de duizend kilo' uit Zuid-Amerika halen. Getuigen praten over handelslijnen of 'een wereldwijd netwerk' voor handel in cocaïne, xtc, speed en softdrugs van de Nederlandse Hells Angels met Colombia, Venezuela en Engeland.



Wapens

Bij huiszoekingen zijn na arrestaties van Hells Angels onder meer vuurwapens gevonden, en zaken als een schietpen en een schietsleutelhanger. Enkele van de Hells Angels bleken achteraf overigens een vergunning voor hun wapen te hebben.



• De Amsterdamse Hells Angels zouden behalve de handel in drugs ook de handel in wapens leiden. Harrie Stoeltie zou een spil zijn, geïnspireerd door de in 2000 geliquideerde Angelvriend en topcrimineel Sam Klepper.



• De broers Edgar en Pieter van L. vertelden de recherche hoe de Amsterdamse Hells Angel Rini S. en de later afgezette IJmuidense Hells Angel Willem P. met onder meer 'Hezbollah en de IRA' in grote partijen wapens handelden. Het zou ook gaan om geavanceerd en professioneel wapentuig. Edgar van L. vertelde dat hij bij P. thuis heel veel wapens had gezien, al was hij in recente verhoren veel vergeten.



Geweld

In pogingen de markt in heel Nederland in handen te krijgen, zouden de Hells Angels geweld gebruiken tegen tatoeëerders. Een eigenaar in Harlingen zou zijn gedwongen zijn shop Tattoo Spider te sluiten. Amsterdammer Henk Schiffmacher zou onder druk zijn gezet definitief met tatoeëren te stoppen. De ramen van zijn huis zijn ingegooid.



• De Hells Angels zouden alle motorclubs onder druk zetten zich aan hun regels te houden. Insignes en clubkleuren moeten worden voorgelegd. Motorclub Renamed zou de regels in de ogen van de Hells Angels hebben overtreden, waarna de leiders zwaar zijn mishandeld.



• Tv-makers Frits Barend en Henk van Dorp werden in hun televisiestudio gedwongen excuses aan te bieden voor uitspraken over de geliquideerde Angelvriend Sam Klepper.



• Het dossier telt vele incidenten waarbij Hells Angels geweld gebruikten of daarmee dreigden.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden