Zwangerschapsverlof onder bijstandsniveau

AMSTERDAM - Meer dan achthonderd Amsterdamse zelfstandige ondernemers maken gebruik van het door de overheid betaalde zwangerschapsverlof. Hun inkomen ligt vaak ver onder bijstandsniveau.

Drie jaar geleden was de Amsterdamse grafisch vormgever Petra Gijzen (39) zwanger van haar eerste kind. Ze was op dat moment zelfstandig ondernemer en had een partner die ook zelfstandige was. Een dure arbeidsongeschiktheidsverzekering van 1200 euro per kwartaal zorgde voor inkomen tijdens het 'verlof' dat ze nam na de geboorte. Na een paar weken was ze weer aan het werk.

Dat moest anders, vonden FNV en partijen in de Tweede Kamer. Ruim vijftig procent van de zelfstandige ondernemers heeft namelijk géén particuliere verzekering, omdat het te duur is, of omdat ze in het geval van zwangerschap al snel drie jaar moeten wachten op de uitkering. Sinds de afschaffing in 2004 van de Wet Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (WAZ), was er vanuit de overheid niets geregeld voor ondernemers die zwanger werden.

Na veel gesteggel is er sinds juni vorig jaar de zogeheten ZEZ-uitkering (Zwanger en Zelfstandig), een minimumuitkering van zestien weken, betaald uit algemene middelen. Dat scheelt al snel vierhonderd euro per maand aan premie voor een particuliere verzekering, maar dan moeten ze het wel doen met een minimuminkomen van 1335 euro bruto per maand. Als ze ten minst aan de zelfstandigeneis van 1225 uur per jaar voldoen. Zelfstandigen die pas in de loop van 2008 of 2009 begonnen zijn, krijgen een uitkering gebaseerd op hun omzet van 2008. Zij moeten het doen met een bedrag dat lager, véél lager, kan uitpakken dan bijstandsniveau.

Dit geldt voor veel vrouwelijke zelfstandigen, want hun aantal is toegenomen door de economische crisis.

Tot nu toe zijn bijna tienduizend ZEZ-uitkeringen aangevraagd, 815 daarvan in Amsterdam. Dat is twee keer zo veel als de beraamde vijfduizend. Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken) komt er met zijn begroting van 14,5 miljoen euro voor 2008 niet uit. Voor 2009 heeft hij 27 miljoen euro vrijgemaakt.

De regeling is dus een groot succes, concludeert Linde Gonggrijp, directeur van FNV Zelfstandigen. ''Een overheid die vrouwelijk ondernemerschap zegt te stimuleren, moet het ook goed regelen voor zwangeren,'' zegt ze. ''De idee dat je als ondernemer al je boontjes zelf moet doppen, is ouderwets. Zeker nu zelfstandigen steeds meer bijdragen aan de economie.''

Over de hoogte van de uitkering is wel wat gemor te horen. ''Het is beter dan niets, maar ik kan er niet van leven,'' zegt Nicole van den Bosch (39), zelfstandig mediaproducent, vijf maanden zwanger en één van de 'pechvogels' die pas sinds 2008 zelfstandig ondernemer zijn. ''Ik werkte tot mei in loondienst en daarna zat ik drie maanden in Afrika. De eerste facturen als zelfstandige verstuurde ik pas in september. De uitkering is straks daarom zo'n zevenhonderd euro bruto in de maand. En dat terwijl 2009 financieel een topjaar is, jammer dat het niet meetelt.''

PvdA-kamerlid Mei Li Vos, die zich hard heeft gemaakt voor een goede regeling, is er kort over: ''Deze vrouwen mogen in hun handjes knijpen. Ze krijgen een uitkering en hoeven er niet eens premie voor te betalen. Dan moeten ze ook niet zeuren over de hoogte van het bedrag.''

Gelukkig heeft Van den Bosch een 'flinke buffer' op haar spaarrekening, en heeft haar vriend een vast inkomen. Gijzen vult, als in december haar tweede kind geboren is, de uitkering aan met een dure arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dan kom ze uit op ongeveer zeventig procent van haar normale inkomen.

Zowel Gijzen als Van den Bosch denkt snel weer aan de slag te gaan. ''Dat is het voordeel van zelfstandig zijn'', zegt Gijzen. ''Ik kan zelf mijn uren indelen en om het ritme van de baby heenwerken.'' (ANNEMIEK VERBEEK)

Petra Gijzen: zeventig procent van normaal inkomen, dankzij verzekering. Foto Peter Elenbaas Beeld
Petra Gijzen: zeventig procent van normaal inkomen, dankzij verzekering. Foto Peter Elenbaas
Nicole van den Bosch: 'Het is beter dan niets, maar ik kan er niet van leven.' Foto Peter Elenbaas Beeld
Nicole van den Bosch: 'Het is beter dan niets, maar ik kan er niet van leven.' Foto Peter Elenbaas
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden