Plus

Zoektocht naar Amsterdamse burgemeester is altijd gedoe

De zoektocht naar een nieuwe ­burgemeester is begonnen. Zo'n benoeming gaat in Amsterdam altijd gepaard met gedoe, geroddel en narigheid.

Commissaris van de Koning Johan Remkes zal de brieven beoordelen en een aantal kandidaten selecteren. Beeld Jean-Pierre Jans

In theorie valt het besluit over de nieuwe burgemeester achter gesloten deuren. In de praktijk komen kandidaten publiekelijk tegenover elkaar te staan. Eberhard van der Laan versus Annemarie Jorritsma, Job Cohen tegen Johan Stekelenburg en Ed van Thijn tegenover Jos van Kemenade.

En dan begint het moddergooien.

In 2010, toen burgemeester Job Cohen naar Den Haag vertrok om daar de PvdA te leiden, ontstond er stante pede gedoe over de vacature. Dat begon al bij de waarnemer.

Erfelijke troonopvolging
PvdA-wethouder Lodewijk Asscher werd daarvoor voorgedragen. Aangezien dit vlak na de verkiezingen gebeurde en de PvdA de grootste was geworden, wekte dit de woede van D66.

Asscher kon volgens de sociaalliberalen niet tegelijkertijd burgemeester én erna weer wethouder in een nieuw college worden. 'Erfelijke troonopvolging, typisch voor de PvdA', sneerde D66. De provincie was het daar niet mee eens en benoemde Asscher alsnog als waarnemer, waarna D66 uit de coalitieonderhandelingen stapte.

Kort daarna maakte Eberhard van der Laan publiekelijk bekend dat hij zou solliciteren. Die openheid verbaasde, want meestal houden geïnteresseerden hun kandidatuur geheim.

Minder Haagse ervaring
Kort daarop lekte uit dat ook andere partijen tegenkandidaten in stelling brachten, met name oud-minister Roger van Boxtel (D66) en burgemeester van Almere Annemarie Jorritsma (VVD).

Van der Laan had veel minder Haagse ervaring dan deze twee kandidaten, zijn voordeel was dat hij was geworteld in de stad en bovendien lid van de grootste partij in de raad.

Eberhard van der Laan, burgemeester van 2010 - 2017. Beeld anp

Zijn PvdA-lidmaatschap bleek cruciaal. Voor de vertrouwenscommissie die hem voordroeg achter Jorritsma, was hij tweede keuze. Na ge­heime stemming steunde een linkse meerderheid toch zijn kandidatuur: Van der Laan kreeg de ambtsketen.

Eerlijke procedure
Bij de benoeming van Cohen was het ook raak. Het begon met een uit de hand gelopen vergadering van de gemeenteraad op 4 oktober 2000 waarin de profielschets en de vertrouwenscommissie aan de orde kwamen. D66, GroenLinks en SP, geloofden niet in een eerlijke procedure, waardoor maar vier van de acht partijen plaatsnamen in de vertrouwenscommissie.

De naam van PvdA'er Job Cohen als opvolger van Schelto Patijn was toen al gevallen. De staatssecretaris van Justitie leek de enige kandidaat, totdat Johan Stekelenburg, burgemeester van Tilburg, op AT5 openlijk solliciteerde.

Job Cohen, 2001-2010. Beeld anp

Waarop VVD'er Ferry Houterman op een partijbijeenkomst zijn voorkeur voor Cohen uitsprak. Houterman wist dat de nieuwe burgemeester toch een PvdA'er zou zijn en had liever Cohen dan voormalig FNV'er Stekelenburg.

Favoriet
Vervolgens keerde een andere VVD'er, Hans Dijkstal, zich juist tegen de benoeming van Cohen. De fractievoorzitter in de Tweede Kamer vond dat de staatssecretaris moest blijven om de nieuwe Vreemdelingenwet uit te voeren.

Uiteindelijk werd Cohen benoemd door Jos van Kemenade, commissaris van de Koningin. Van Kemenade was op zijn beurt al eens in de race geweest om Wim Polak op te volgen.

In 1983 was hij de favoriet van VVD en CDA. PSP, PPR en CPN wilden een vrouw, Annemarie Grewel. Van Thijn won, waarna de VVD openlijk afstand nam van zijn benoeming.

Schelto Patijn, 1994-2001. Beeld Paul Dijkstra

Hoe nu verder?

Met de vaststelling van de profielschets voor de nieuwe burgemeester is de sollicitatieprocedure begonnen: brieven zijn welkom.

Commissaris van de Koning Johan Remkes zal de brieven beoordelen en een aantal kandidaten selecteren. Hij overlegt hierover met de vertrouwenscommissie van de gemeente­raad, die donderdag is geïnstalleerd. Uiteindelijk beveelt de gemeenteraad kandidaten aan.

De gedroomde burgemeester heeft dan nog een laatste gesprek met Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken. De koning zal de burgemeester benoemen, waarna ­beëdiging in de raad volgt. De ambi­tie is om dit in juli te doen.

Niets missen over de vorming van het nieuwe stadsbestuur én de zoektocht naar een nieuwe burgemeester? Volg Amsterdam Kiest op Facebook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden