Fotoserie

Zo zag Amsterdam eruit in bezettingstijd

Voor het eerst is een allesomvattend fotoboek van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog gemaakt. De beelden gaan van speels tot gruwelijk.

1941. De fanatieke rechercheur en NSB'er Willem Klaarenbeek heeft voor Café Hoppe aan het Spui een man gearresteerd. Beeld Stadsarchief

De samenstellers van het boek Stad In Oorlog, René Kok en Erik Somers van het Niod Instituut, verzamelden onder anderen foto's van de Sinterklaasoptocht (eind 1940), de avondvierdaagse (juni 1941), vissende jongens aan de Herengracht (augustus 1941) en de kermis op het Stadionplein (mei 1942).

In totaal zijn er volgens Kok en Somers zo'n 160.000 foto's van Nederland uit de Tweede Wereldoorlog, waarvan 20.000 van Amsterdam.

Amsterdammers lieten zich portretteren door fotografen op de Dam. Het leven ging door, terwijl vanaf midden 1942 de deportatie van 80.000 Amsterdamse Joden was begonnen. Het heeft de stad voor altijd getekend.

Bij het boek hoort een tentoonstelling in het Stadsarchief, van 17 februari t/m 14 mei. Lees meer over het boek: Foto's van de stad in oorlog moeten verontrusten en bewustmaken [+]

Een selectie van de beelden van Amsterdam in de oorlog:

14 mei 1940. Zware rookwolken boven de Petroleumhaven aan de overkant van het IJ, gezien vanaf het Singel. De olievoorraden in de haven zijn in brand gestoken om te voorkomen dat ze in Duitse handen vallen. Beeld Vereenigde Fotobureaux N.V., Stadsarchief Amsterdam
Nazifotograaf Franz Stapf in Duits uniform, in 1941. Beeld Niod
Op de hoek van de Witte de Withstraat en de Postjesweg werd mei 1945 een 'fout' stel door twee gewapende BS'ers weggevoerd. De kinderwagen was leeg. Hun kind was reeds naar een opvangadres gebracht. Het leedvermaak onder buurtgenoten bij de arrestatie van 'moffenvrienden' was groot. Beeld J.W.Hofman/BBWO2/NIOD
Op de Lijnbaansgracht werden in maart 1943 dekschuiten volgeladen met huisraad van gedeporteerde Joden. Ze moesten hun huissleutels afgeven waarna hun woning werd verzegeld en leeggehaald. Omstanders toonden grote belangstelling voor de spullen. Beeld J.D. NOSKE/ANP/Spaarnestad
'Hübsche Mädchen.' De Luftwaffe, een eenheid van de Duitse luchtmacht, bezocht in de zomer van 1940 de stad met legerbussen. In de Marnixstraat poseerden ze met twee meisjes. Een van de soldaten maakte deze opname voor zijn eigen fotoalbum. Beeld BBWO2/NIOD
Vierduizend leden van de Weerbaarheidsafdeling (WA) presenteerden zich op 9 november 1940 in de stad. De geüniformeerde ordedienst en knokploeg van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) liep onder het spelen van marsmuziek en het zingen van strijdliederen provocerend door de smalle Jodenbreestraat in de Jodenbuurt, over de Prins Hendrikkade en het Damrak naar de Dam, waar leider Anton Mussert het defilé afnam. Duizenden Amsterdammers keken met opgestoken arm toe. Beeld BBWO2/NIOD
Bommen op de Blauwburgwal. Op 11 mei 1940 ervoer Amsterdam voor het eerst de verschrikkingen van de oorlog. Een Duits vliegtuig dropte bommen op de Blauwburgwal, hoek Herengracht. Er vielen 44 doden en tientallen zwaargewonden. Twaalf huizen werden weggevaagd. Fotograaf Cas Oorthuys van de Arbeiderspers was snel ter plaatse. Zijn foto's werden pas vijf jaar later, na de oorlog, gepubliceerd. Beeld Cas Oorthuys/NIOD
Vissende jongens aan de Herengracht op 27 augustus 1941. Beeld J.D.Noske/Spaarnestad/ANP

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden