Plus

Zo worden jonge criminelen snel bijgestuurd in hun eigen buurt

Amsterdamse jongens kunnen na hun eerste of tweede delict preventief in hechtenis worden genomen in de experimentele jeugddetentie in Nieuw-West. 'Ze leren omgaan met verlokkingen.'

Tijdelijke bewoners van de Kleinschalige Voorziening ruimen de keuken op. Van de veertig jongens die er verbleven, zijn er drie weer de fout in gegaan. Beeld Dingena Mol

De buitendeur van de Kleinschalige Voorziening in Nieuw-West zit op slot. De huismeester komt hem met een speciale sleutel opendoen. Het zou eigenlijk niet nodig moeten zijn, want de jongeren in deze Spiritinstelling zijn aan strakke regels gebonden.

Ze mogen overdag naar school, stage of werk maar moeten na ­afloop direct huiswaarts keren. Op eigen houtje naar buiten mag alleen met toestemming. De ­eigen verantwoordelijkheid staat voorop. Wie zich niet aan de huisregels houdt, moet naar de jeugdgevangenis.

Deze Kleinschalige Voorziening (KV), een experiment van de gemeente, het ministerie van Veiligheid en Justitie, is inmiddels tien maanden open. Er verblijven nu acht jongens tussen de 14 en 18 jaar in preventieve hechtenis. De jongens staan aan het begin van een criminele carrière. Hier krijgen ze de kans hun leven een andere draai te geven.

'De koning van het stel'
Angelo (17) stelt zich voor als 'de koning' van het stel. "Ik kwam als eerste van deze groep binnen en ben de eerste Turk." Hij geeft een rondleiding door het pand en laat zijn kamer zien met een bed, een kast en een tafel. Een toilet bevindt zich midden in de ruimte, er is geen schot om het aan het zicht te onttrekken.

Via de huiskamer en open keuken, waar de jongens of hun ouders zelf kunnen koken, loopt hij door naar zijn domein: de 'gymzaal'. Het is een soort opbergruimte waar een boksbal hangt. Op de boksbal is een gezicht getekend, maar Angelo zegt niemand in gedachten te hebben als hij op de bal tekeergaat.

Hij zit hier nu twee maanden voor gewelddadige overvallen. "Ik zag een winkel en had geen zin om boodschappen te doen."

Een jeugdgevangenis heeft hij nooit van binnen gezien. En dat houdt hij graag zo. "Hier kan ik op verlof en naar mijn werk. Ik heb meer vrijheid," zegt Angelo, die als kok werkt. Zijn ouders kwamen in het begin op bezoek. "Want dit is mijn buurt," zegt hij.

Over een maand mag hij naar huis. "Ik denk hier veel na en heb mezelf mentaal getraind. Ik moet vaak aan de boys buiten denken en waarom ik hier eigenlijk zit. Ik ben nu slim en zelfstandig genoeg om niet weer in de fout te gaan."

In de Kleinschalige Voorziening zitten 'first en second offenders' die worden verdacht van gewelddadige straat- en winkelovervallen of andere delicten met vuurwapens en geweld. Ze verblijven er maximaal drie maanden.

'Koning Angelo' in de sportzaal. 'Ik ben nu slim genoeg om niet weer de fout in te gaan.' Beeld Dingena Mol

"Het moet een wake-upcall zijn. Het gaat om jongens die nog niet gehard zijn in de criminaliteit," zegt projectleider Ruud Jacobs. De Amsterdamse KV was de eerste in Nederland. Er zijn er nog twee, in Nijmegen en Groningen.

Sinds de opening in september vorig jaar zijn er zo'n veertig jongens opgevangen. De rechter bepaalt of ze na deze opvang vrijkomen.

Verlokkingen
Het voordeel van de KV is dat jongeren, sinds de sluiting van de jeugdgevangenis Amsterbaken, dichtbij huis vastzitten. Ze kunnen naar hun ­eigen school gaan, hun ouders ontvangen en in eigen stad blijven wonen.

Jacobs: "Er zijn geen hoge muren, maar het is wel detentie. De kamer gaat om 22.00 uur op slot en 's morgens om 07.00 uur weer open. Wie een nachtje wegblijft, kan vertrekken naar een jeugdgevangenis."

Er zijn meer huisregels: zo zijn blowen en alcohol drinken niet toegestaan en mag de telefoon niet mee naar binnen. "Het grootste verschil zit hem in de eigen verantwoordelijkheid die ze krijgen. We zien dat dat werkt," zegt Jacobs.

De voorziening zou eigenlijk per 1 juli dichtgaan, maar toen de gezinsmanagers van de Jeugdbescherming Regio Amsterdam en de William Schrikker Stichting zagen dat deze jongens minder terugvallen in hun oude gedrag besloten de gemeente en het ministerie de subsidie tot 1 januari te verlengen.

Jacobs: "Het voordeel van een voorziening in de eigen buurt is groot. De verlokkingen verdwijnen niet, maar we leren de jongens ermee om te gaan. Dat heeft een veel groter effect."

Van de veertig jongens waren er 'slechts' twee die de regels tijdens hun verblijf aan hun laars lapten. Eentje bleef een nachtje weg en een ander, een licht verstandelijk gehandicapte jongen, smokkelde met medewerking van zijn familie spullen mee naar binnen. Drie jongens, die na hun verblijf weer op vrije voeten kwamen, pleegden opnieuw delicten. Zij zitten inmiddels in een jeugdgevangenis.

Jacobs haalt graag de 17-jarige Surinaamse jongen aan die voor een gewelddadige straatroof in de KV zat. "Hij schrijft nu zijn eigen muziek en teksten in een studio, woont zelfstandig, met begeleiding en is uit de conflicten."

Vriend
Ismael is met zijn 15 jaar een van de jongsten in de KV. Hij had een wapen in de kelderbox verstopt. "Voor een goeie vriend die in de problemen zat. Dat doe je voor goeie vrienden." Zijn vader vond het wapen en belde de politie.

Of hij er spijt van heeft? Hij twijfelt. "Als ik niet gepakt word, zou ik het weer doen. Maar misschien verbreek ik ook wel het contact. Aan de andere kant: het is toch mijn vriend. Ik koos ervoor hem te helpen. Hij zei niet: 'Ik maak je dood'. Maar ik denk er wel twee keer over na."

De namen van de jongens zijn op verzoek van de instelling gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.