Plus 4 & 5 mei

Zo smaakt vrijheid: 4 Vrijheidsmaaltijden in Amsterdam

Pleinen, huiskamers, parken, theaters en musea: op zo'n honderd locaties in Amsterdam wordt op 5 mei een Vrijheidsmaaltijd georganiseerd. Dit zijn vier van die maaltijden, met het thema 'Op de grens'.

Beeld Merel Corduwener

Water tijdens de bezetting
Water uit de kraan vinden we heel normaal, maar in oorlogstijd was dit niet zo vanzelfsprekend. Tijdens de Vrijheidsmaaltijd georganiseerd door Waternet en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht vertellen drie sprekers over 'gewone diensten in ongewone omstandigheden'.

Zo spreekt Geurt Rombach (62) over de Arbeitzeinsatz, die Nederlanders verplichtte om werk in Duitsland te verrichten. Mannen van het Amsterdamse drinkwaterbedrijf werden opgeroepen om 'herstelwerkzaamheden aan de drinkwatervoorziening' te verrichten na bombardementen op Berlijn en Hamburg. Toen ze aankwamen konden ze niets anders doen dan puinruimen.

Toenmalig directeur van Gemeentewaterleidingen Amsterdam, Cornelis Biemond, deed er alles aan om te voorkomen dat zijn mensen in Duitsland moesten werken. Rombach: "Het is ontroerend om te horen hoe hij zich in bochten wrong om zijn werknemers hier te houden."

Ook wordt er gesproken over het gemaal Zeeburg, dat uiteindelijk werd afgebouwd door de Duitsers, omdat ze erachter kwamen dat het gemaal nodig was om de grachten schoon te houden. Verder zorgde het energietekort in de oorlog ervoor dat gewone activiteiten als het verpompen van drink- en afvalwater problemen opleverden. Haperende rioolgemalen in combinatie met weinig drinkwater veroorzaakten verstoppingen en overstromingen. "We hadden bijna altijd kraanwater tijdens de oorlog, maar dit was voor alle waterbedrijven hard aanpoten."

Als locatie is voor restaurant Pompstation gekozen, onder het restaurant bevindt zich namelijk gemaal Zeeburg.

Entree: gratis
Plek voor: 50 mensen
Locatie: Restaurant Pompstation, Zeeburgerdijk 52
Tijd: 11:30 tot 13:30 uur
Reserveren: vrijheidsmaaltijd@waternet.nl

Beeld Het Parool

Een kop sobere Sintisoep met Sinti
­­­­Muzikanten waren het, leden van het Koninklijk Zigeunerorkest, die nog optraden voor keizer Wilhelm en koningin Victoria. Desondanks werd de Sintifamilie Weiss in Oldenzaal opgepakt tijdens een razzia. In Auschwitz kwamen ze om het leven.

Om haar betovergrootvader Heli Weiss en zijn familie te eren, organiseren Sabina Achterbergh (33) en haar neef een vrijheidsmaaltijd die in het teken staat van de Roma- en Sinticultuur. "De politiek wil de woonwagenkampen weg hebben. Wij vieren de vrijheid, maar tegelijkertijd staan we stil bij de lasten waar de Sintigemeenschap nog steeds mee te maken heeft," zegt Achterbergh.

Het is allemaal terug te zien in de expositie O Lungo Drom (De lange weg) met foto's over de Roma- en Sintigemeenschap door de eeuwen heen. "We hebben een lange reis doorstaan, maar ook nog te gaan."

Achterberghs oudtante heeft kunnen ontkomen, omdat ze een dag voor de razzia vertrok uit Oldenzaal. "Ik voel me niet veilig, er zijn hier te veel NSB'ers," zou ze hebben gezegd. Oudtante Weiss kwam terecht in de Jordaan en kon onderduiken bij een familie in de Vinkenstraat. De familie van de overlevenden en familie van de verzetsmensen zullen tijdens de maaltijd worden herenigd.

Iedereen is welkom voor een kop sobere Sinti-soep en een gesprek. "Veel mensen kennen ons niet, maar hebben wel een mening. Wij vinden het belangrijk dat Amsterdammers niet over, maar juist mét ons praten." Tijdens de maaltijd wordt 'wereldmuziek' gezongen door Achterbergh. Zo zingt ze onder meer in het Russisch en in het Spaans. "Sinti trekken de wereld rond en voelen zich echt wereldburger. Dat wil ik benadrukken. Als iedereen een beetje wereldburger is, kunnen we de wereld beter delen."

Entree: gratis, soepbijdrage €1
Plek voor: 30-40 mensen
Locatie: Jordaanmuseum, Palmstraat 92A
Tijd: 14:30 tot 18:00 uur
Reserveren: niet nodig

Halalmaaltijd van dakloze jongeren
"Jonge daklozen weten als geen ander hoe het is om niet te weten waar je morgen slaapt," zegt Linda Wassink (28), die de vrijheidsmaaltijd 'Dakloos voor grenzeloos' verzorgt. Ze werkt bij Don Bosco Jonathan, een vrijwilligersorganisatie voor dakloze jongeren en jonge (aanstaande) moeders en vaders. "De jongeren werden geconfronteerd met het nieuws van de vluchtelingencrisis en wilden hen helpen door ervaringen te delen en hen een fijne avond te bezorgen."

De maaltijd is bedoeld voor daklozen, vluchtelingen en buurtbewoners tussen 17 en 27 jaar. "De vluchtelingen reageerden heel enthousiast en boden zelfs aan om mee te helpen. Dat was heel handig voor ons, want zij kunnen vertalen voor de gasten en hebben contacten binnen de opvang."

Don Bosco Jonathan heeft twintig kaarten gekregen van Theater Amsterdam en het Anne Frank Huis. Voorafgaand aan het diner mogen de vrijwilligers, waaronder de vluchtelingen, naar het theaterstuk over het leven van Anne Frank en naar het museum. "Als bedankje en zodat ze wat kunnen leren over onze geschiedenis."

Ook de Arabische cultuur is vertegenwoordigd tijdens de vrijheidsmaaltijd; alles is halal en er worden, naast Nederlandse gerechten, hapjes uit het Midden-Oosten geserveerd. "Zo krijgen de gasten iets mee van elkaars cultuur."

Tussen de gerechten door zorgen de jongeren voor entertainment. Een aantal daklozen draagt gedichten voor, artiest Hawta, die in 1991 zelf is gevlucht, zingt over zijn reis naar vrijheid en een andere vluchteling uit de opvang wil zijn verhaal graag vertellen. De maaltijd vindt buiten plaats rondom het oorlogsmonument voor 29 gefusilleerde verzetsstrijders op de Apollolaan.

Entree: gratis
Plek voor: 80 mensen
Locatie: Apollolaan
Tijd: 15:00 tot 20:00 uur
Reserveren: info@donboscojonathan.nl

Beeld Het Parool

Vrijheid in de koloniën
Terwijl Nederland en Europa werden bevrijd, waren zij zelf nog bezetters van verschillende koloniën, zoals Indonesië en Suriname. Molukkers vochten bijvoorbeeld in de oorlog mee, in ruil voor onafhankelijkheid. Na de oorlog bleef die onafhankelijkheid uit.

Devika Partiman (28) van New Europeans vindt het belangrijk dat dit besproken wordt en organiseert daarom een Vrijheidsmaaltijd die in het teken staat van de Europese koloniale ­geschiedenis. New Europeans is een groep van twaalf jonge, internationale creatieven, die invulling mogen geven aan 'The Wall', het voormalig marineterrein naast de vergaderruimte van de EU-top. Hier zal de maaltijd ook worden gehouden. "Het is de bedoeling om daarmee een brug te slaan tussen de burgers en de wereld­leiders," zegt Partiman.

Met de sprekers tijdens hun maaltijd zetten de New Europeans naar eigen zeggen de oorlog en bevrijding in een breder perspectief. "Er ontbreekt duidelijk enige educatie. Als mensen tegen een Surinaamse of Antilliaanse Nederlander 'Ga terug naar je eigen land' zeggen, hebben zij weinig kennis van het koloniale verleden. Dit heeft veel invloed op de samenleving vandaag de dag, Amsterdam bestaat allang niet meer enkel uit kaaskoppen."

Per picknicktafel voor acht tot tien personen zit een tafeldame of -heer, waaronder Tweede Kamerlid voor de PvdA Tanja Jadnanansing of auteur Joan de Windt, die de dialoog zal leiden. Hoogleraar gender en etniciteit Gloria Wekker opent het programma. Ook zullen er gedichten worden voorgedragen door schrijver Jerry Afriyie, onder andere bekend van de Zwarte Piet is Racisme-beweging.

Kinderen zullen in samenwerking met een beeldhouwer werken aan een kunstwerk in het thema en er worden gerechten geserveerd uit de Surinaamse keuken. "Het grappige is dat die keuken ook verhollandst is, in Suriname zou je bijvoorbeeld nooit een rotirol eten."

Entree: gratis, €5 voor de maaltijd
Plek voor: 150 mensen
Locatie: Marineterrein, Kattenburgerstraat 5
Tijd: inloop 16:00 tot 17:30 uur, maaltijd 17:30 tot 19:30 uur, borrel 19:30 tot 21:30 uur
Reserveren: www.neweuropeans.org/vrijheidsmaaltijd

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden