Opinie

'Zo eenvoudig komt Ebru Umar niet van Turkije af'

Ebru Umar wil haar Turkse nationaliteit opgeven. Dat gaat de columniste niet een-twee-drie lukken, schrijft Jessurun d'Oliveira aan de vooravond van het Kamerdebat in een opiniestuk.

Ebru Umar in Turkije Beeld ANP
Ebru Umar in TurkijeBeeld ANP

Gelukkig is het 'landarrest' van Ebru Umar opgeheven, en kan zij haar eventuele vervolging en proces in Nederland afwachten. Er is kennelijk toch meer achter de schermen door de Nederlandse overheid gedaan dan de publieke opinie in haar verontwaardiging eiste en verwachtte.

Deze heeft bij monde van de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken laten weten haar uiterste best te doen voor de columniste en dat heeft kennelijk resultaat gehad.

Ook is de overheid bereid de kosten van juridische bijstand te betalen en laat men een risico­profiel maken voor haar terugkeer, waar zij mogelijk wordt blootgesteld aan bedreigingen vanuit een overkokend Erdogangezind deel van de bevolking.

Woensdag debatteert de Kamer over wat de regering voor en achter de schermen heeft gedaan. Intussen heeft Ebru Umar te kennen gegeven dat zij haar Turkse nationaliteit wenst op te geven, zodat zij alleen de Nederlandse overhoudt. Een paar kanttekeningen.

Nationaliteit opgeven
De motieven van de columniste om haar Turkse nationaliteit op te geven ken ik niet, maar ze hebben mogelijk ook te maken met de hulp die ze dan als exclusief Nederlandse van Nederland mag verwachten.

Alleen: zo makkelijk kan ze haar Turkse nationaliteit niet afschudden. De Turkse wetgeving (Nationaliteitswet, artikel 25) bepaalt namelijk dat iemand die verzoekt uit het staatsverband ontslagen te worden, toestemming daartoe van de minister kan krijgen als hij voldoet aan een paar voorwaarden, waaronder de voorwaarde dat hij niet ­gezocht wordt vanwege een strafrechtelijk ­vergrijp of vanwege militaire dienstverplich-tingen.

Het lijkt mij aannemelijk dat haar verzoek dus voorlopig zal worden afgewezen en dat zij dus bipatride (met dubbele nationaliteit) zal blijven zolang haar proces en een eventuele strafoplegging loopt. Het bezit van die twee nationaliteiten bemoeilijkt de bemoeienis van Nederland met haar zaak.

Diplomatieke bescherming
In het internationale recht was het lange tijd een uitgemaakte zaak dat een staat diplomatieke bescherming mag verlenen aan zijn burgers tegenover alle andere staten, behalve nu juist tegenover de staat waarvan die burger ook de nationaliteit bezit. Dat zou in dit geval elke actie van Nederland volkenrechtelijk geblokkeerd hebben.

Modernere opvattingen brengen intussen mee dat dit beginsel verzacht wordt, en dat een staat nog wel mag optreden tegenover de staat van de andere nationaliteit als de staat die de diplomatieke en consulaire bescherming uitoefent de staat is van de sterkere nationaliteit.

De International Law Commission, een orgaan van de Verenigde Naties, heeft dit beginsel van de 'pre­dominant nationality' tien jaar geleden in een ontwerp-resolutie aangenomen en deze ontwikkeling verovert terrein in de statenpraktijk.

null Beeld -
Beeld -

Jessurun d’Oliveira is jurist en letterkundige.

Niet verschuilen
Het is dan ook het noteren waard, en ook verheugend, dat de Nederlandse regering geen moment heeft overwogen zich te verschuilen achter de omstandigheid dat ze moest optreden tegen de staat van de andere nationaliteit.

Dat is winst voor alle Nederlandse bipatriden die in het land van hun andere en zwakkere ­nationaliteit in moeilijkheden komen. Wel mag men uit deze positie afleiden dat men de Nederlandse nationaliteit als de sterkste ­beschouwt, en het buitenverblijf in Kusadasi als résidence secondaire van de journaliste als de zwakkere aanknoping. Nog een woord over het landarrest.

Verontwaardiging
De verontwaardiging is groot, maar als een Nederlander met een belastingschuld of een uitstaande boete op Schiphol staat, kan hem ook zijn paspoort worden ontnomen tot hij betaald heeft. Jihadisten met uitreisplannen kunnen het vaak ook wel vergeten om de grens over te komen; de Paspoortwet wordt in die zin gewijzigd.

Vele landen kennen uitreisverboden voor allerlei situaties, waaronder de strafvervolging die tegen iemand wordt overwogen of ingesteld. Natuurlijk is de wens om aan de Turkse arm te ontkomen volkomen begrijpelijk, maar het even begrijpelijk dat Turkije iemand wil vasthouden voor de berechting wegens in de Turkse (en Nederlandse) wet strafbaar gesteld gedrag.

In Turkije belediging van het eigen staatshoofd, in Nederland belediging van een hoofd of lid van de regering van een bevriende staat, d.w.z. van een staat waarmee Nederland niet in oorlog is.

Kip zonder kop
Over de vervolging van Ebru Umar wil ik niet veel zeggen. Ik deel de verontwaardiging en verontrusting over haar vervolging, die ook in strijd is met het Europees mensenrechten­verdrag.

Maar ik vind ook dat Ebru Umar als een kip zonder kop heeft geopereerd. Ze had wel even kunnen overwegen wat zij kon verwachten van wat zij als een megalomane dictatuur beschouwt en van de bijpassende censuur in haar andere land, voordat ze stoute tweetjes ging rondstrooien.

De staf die ze eerder brak over journaliste Fréderike Geerdink, die wegens haar werk in Turkije was gearresteerd - "Het is haar eigen schuld" - slaat nu als een boemerang op Umar zelf terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden