Plus Filmrecensie

Zijn ze gek of zijn ze het slachtoffer van straling?

In documentaire Ubiquity worden mensen geportretteerd die zelf zeker weten dat zij ­lijden aan elektrohypersensitiviteit (EHS). Hoe leef je stralingsvrij in een wereld van digitale netwerken?

De drie geportretteerden in Ubiquity wijten hun gezondheidsklachten aan elektromagnetische straling. Beeld Ubiquity

Kun je doodziek worden van de elektromagnetische straling van mobieltjes, wifi, computers en magnetrons? Wetenschappers zijn het er niet over eens, maar de drie mensen, die in de documentaire Ubiquity worden ­geportretteerd, weten zeker dat zij ­lijden aan elektrohypersensitiviteit (EHS).

Hun zware gezondheidsklachten, een gevoel van intense malaise, wijten zij aan elektromagnetische straling. Het maakt hun leven tot een hel. In Ubiquity laat documentaire- en tv-maker Bregtje van der Haak (Tegenlicht) hen aan het woord over hun dagelijkse overlevingsstrijd in een wereld vol straling.

Gepiep, gesuis, gezoem
De Zweedse ingenieur Per Segerbäck werkte bij Ericsson enthousiast mee aan de ontwikkeling van de ­mobiele telefonie, totdat hij eind ­jaren tachtig ontdekte dat elektromagnetische straling de oorzaak was van het intense gepiep, gesuis en ­gezoem in zijn oren.

Sinds achttien jaar woont hij volkomen geïsoleerd op een stralingsvrije plek in een bos. Ook de jonge Asaka in Tokio wijt haar gezondheidsklachten aan straling. Zij voert met medepatiënten ­actie voor een stralingsvrije leefomgeving.

En de Nederlandse Anouk heeft zulke zware gezondheidsklachten van een gsm-mast in Weesp, dat ze in een met folie afgeplakt huis woont en met haar man en kinderen een huis zoekt op een zo stralingsvrij mogelijke plek op het platteland.

Zijn deze drie mensen knettergek of bagatelliseren de telecomindustrie en de overheid het gevaar van straling?

Van der Haak waagt zich niet in dat mijnenveld, want het gaat haar om iets anders. Ubiquity betekent alomtegenwoordig en die titel slaat op de enorme invloed van digitale netwerken op onze levens.

Nachtmerrie
Het altijd met iedereen verbonden zijn heeft als keerzijde dat internetgiganten als Facebook en Google ook altijd met ons zijn verbonden. Sinds het recente Facebookschandaal is voor iedereen duidelijk dat we ervoor betalen met privacyverlies en commerciële en ­politieke exploitatie van data.

Achter de quasi-idealistische retoriek van deze bedrijven over hun bijdrage aan het heil van de mensheid schuilt winstbejag.

Ubiquity

Regie Bregtje van der Haak
Te zien in De Balie, Rialto

Ubiquity geeft geen nieuw inzicht in de gevolgen van de digitalisering, maar illustreert het onbehagelijke gevoel dat we met de ogen dicht een volslagen onbekend pad zijn ingewandeld.

De uitgekiende sound­scape, die met piep-knar-geluiden hoorbaar wil maken wat elektro­hypersensitieve mensen horen, ­onderstreept de unheimische sfeer. En de dronebeelden van bossen en steden roepen het gevoel op dat we door een alziend oog in de gaten worden gehouden. Vroeger zag God van bovenaf alles op aarde, maar nu mediagiganten als Google en Facebook.

Mensen als hij zijn 'de kanaries in de mijn', zegt Segerbäck, die alleen nog in een soort astronautenpak, dat hem vrijwaart van straling, buiten loopt.

Hopelijk staat hij niet symbool voor een toekomst waarin het aangeprezen digitale communicatieve ­wereldparadijs is uitgemond in een dystopie. Waarin onder een dun laagje digitale quasi-verbondenheid ­iedereen in een isolement leeft. Dat is de echte nachtmerrie die Ubiquity oproept.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.