PlusBoekrecensie

Zij bevat korte, precieze zinnetjes die inslaan als een moker

FictieHelle HelleZijvertaald door Kor de Vries. Querido ­Uitgeverij, €20,-176 blz.

Veel ontregelende zinnetjes in het eerste hoofdstuk van Zij, de nieuwe roman van de gevierde Deense schrijver Helle Helle. ‘Later’, begint de roman, ‘loopt ze door de velden met een bloemkool.’ Later dan wat? ‘Ze hebben altijd kamerbreed.’ ‘De woonkamer is geschilderd naar voorbeeld van een kandelaar.’

En dat ‘later’ van die bloemkool is dan ook nog eens vorig jaar.

Helle blijft ontregelen. Want het verhaal van het 16-jarige meisje in een Deens stadje en haar moeder, dat het jaar bestrijkt waarin haar moeder dodelijk ziek blijkt te zijn, is niet alleen in uiterst spaarzame bewoordingen geschreven; Helle heeft ook voor de vorm gekozen het geheel in tegenwoordige tijd te schrijven. Dat vergt van de lezer enige aanpassing, met zinnen als ‘Een uur geleden begint de vakantie, ‘De lamp gaat gisteren stuk,’ of een fietsband die ‘vorig jaar lek gaat’.

Maar het went, en het werkt, want je wordt meegezogen in de wereld van ‘ze’, de hoofdpersoon en die andere ze, ‘haar moeder’ (die nooit zoals de Nederlandse titel Zij worden overigens, het Deense ‘De’ betekent ze of zij ).

‘Ze’ en ‘haar moeder’ verhuizen in die periode vaak in het Deense stadje waar ze wonen – symbool voor hun losgeslagen staat. Haast terloops worden de vele enigmatische mededelingen geduid. In alle armoedige woningen waar ze terechtkomen, ligt goedkope nylon vloerbedekking – kamerbreed. Of, hoofdstuk zeventien, onverwacht intermezzo: ‘Over dat schilderen van de woonkamer naar voorbeeld van een kandelaar. Dat is gewoon een kwestie van de kandelaar in je tas meenemen, in een theedoek gewikkeld, en die bij de verfwinkel laten zien.’ De kandelaar is oudroze.

Troosteloos is het verhaal, en Helles korte, simpele maar zo precieze zinnetjes slaan soms in als een moker. Na de diagnose: ‘Het kan een halfjaar duren, misschien een heel. Dan gaan ze eten. Dan eten ze.’

Maar met de soms gortdroge observaties valt ook veel te grimlachen. En scherp zetten ze de diepe band tussen ‘ze’ en ‘ haar moeder’ neer – ­samen ook zo ontzettend ‘ze’. Zoals bij de wandeling die ‘ze’ maken bij het sportpark, in april, naar de vijver. ‘Daar zijn her en der krokussen in de bosjes te zien, ze houden niet van krokussen.’

Hoe geraffineerd Helle Helle die eenheid en het aangekondigde einde daarvan heeft neergezet, besef je pas aan het eind, als ‘haar moeder’ morgen wel een bloemkoolgratin zou lusten. Terug/door naar het begin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden