Plus

Ziekenhuizen zoeken oplossing voor duurdere medicijnen

Ziekenhuizen zijn steeds meer kwijt aan nieuwe medicijnen. Dat vraagt om creatieve oplossingen. 'We kijken op alle fronten hoe we dit in bedwang kunnen houden,' zegt Frida van den Maagdenberg, bestuurslid van Amsterdam UMC.

Ziekenhuizen vrezen dat de stijgende medicijn­kosten ertoe zullen leiden dat er minder geld voor zorg beschik­baar is. Beeld Getty Images

Van den Maagdenberg, het finan­ciële brein van Amsterdam UMC, kijkt al jaren hoe de kosten voor medicijnen in het ziekenhuis kunnen worden beteugeld.

Het is een van de grootste uitdagingen van de medisch-specialistische zorg anno 2019. Eén ding weet Van den Maagdenberg heel zeker: "Als we niet al die inspanningen hadden gedaan, was het echt ontploft."

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) berekende onlangs met voorlopige cijfers van 2017 dat de uitgaven aan dure geneesmiddelen 9 procent dat jaar waren gegroeid tot meer dan twee miljard euro. Dit terwijl er veel inspanningen zijn gedaan om de kosten in te dammen.

Volgens de NZa proberen ziekenhuizen en zorgverzekeraars medicijnen zo scherp mogelijk in te kopen. Dat lukt ook, stelt de NZa. Ziekenhuizen betalen de fabrikanten minder voor hun medicijnen, maar omdat het aantal patiënten blijft stijgen en omdat er elk jaar nieuwe, dure geneesmiddelen bij komen, blijven de uitgaven stijgen.

In 2017 ging gemiddeld 8,8 procent van de medisch-specialistische zorgkosten op aan dure geneesmiddelen.

Bij Amsterdam UMC, gespecialiseerd in veel zeldzame aandoeningen, komt zelfs bijna 17 procent voor rekening van medicijnen. "Vorig jaar zijn de kosten bij ons 5,2 procent gestegen. Het groeit hard, ondanks goed inkopen."

De vrees, ook bij de NZa, is dat de kosten voor geneesmiddelen de andere zorgkosten zullen verdringen. "In het hoofdlijnenakkoord staat dat we nu nog één procent mogen groeien, maar over twee jaar is dat 0 procent. Als we dan toch steeds meer moeten uitgeven aan medicijnen, verdrukt dat andere type zorg."

Energie en investeringen
Amsterdam UMC zet volgens Van den Maagdenberg in op een breed pakket maatregelen om de schade te beperken: "In vergelijking met vorig jaar is de prijs per patiënt gedaald, omdat we zo veel hebben gedaan. We kopen ­gezamenlijk met andere UMC's medicijnen in, we stappen over op goedkopere medicijnen, waaronder gelijkwaardige kopieën van eerder geregistreerde merkgeneesmiddelen, de zogenoemde biosimulars."

Dat vergt veel, heel veel energie en investeringen zegt Van den Maagdenberg, want je "moet uitzoeken of het kan, je moet de patiënten daar goed in meenemen, en als patiënten kunnen overstappen op een ander middel, moet je ze ook goed monitoren."

Frida van den Maagdenberg, financieel bestuurder van Amsterdam UMC Beeld -

Ook het OLVG probeert op meerdere fronten de kosten in te dammen, bijvoorbeeld door het tegengaan van verspilling.

"Soms bevatten de verpakkingen meer medicijnen dan de patiënt nodig heeft. Dat wat er te veel in zit moet je niet weggooien, maar weer inzetten bij een andere patiënt. Daar kijken we ook steeds meer naar," zegt Eva de Bres, manager zorgverkoop van het OLVG.

Wat enorm helpt, zegt Van den Maagdenberg, is de maatschappelijke verontwaardiging over veel te hoog geprijsde geneesmiddelen.

"Patiëntenverenigingen vinden het volstrekt begrijpelijk dat je zegt dat we moeten overstappen op een ander middel. Als je maar kunt aantonen dat je dat zorgvuldig doet. Dat was vier jaar geleden veel moeilijker en een paar jaar geleden werd het nog een beetje onderschat. Nu ziet iedereen wel dat we niet kunnen gaan zitten afwachten en zeggen dat dit ons overkomt en iedereen maar moet betalen."

Europese toetsing
Er moet nog veel gebeuren als je het haar vraagt, op Europees vlak, want Nederland is te klein om een vuist te maken. Er moet meer afhankelijk onderzoek komen, zodat je weet of het middel werkt en voor welke patiënten.

Ook zou Van den Maagdenberg graag zien dat het Europees Geneesmiddelenbureau toetst hoe de toelating van een geneesmiddel voor een zeldzame aandoening is gegaan en wat dat betekent voor de concurrentie. "Je wilt natuurlijk wel dat als er interessante, nieuwe middelen zijn, je die aan je patiënten kunt geven. Dus zullen we hier mee bezig moeten blijven. Dit is niet iets van één jaar, maar van de komende tien jaar."

8,8%
In 2017 werd gemiddeld 8,8 procent van de medisch-specialistische zorgkosten besteed aan medicijnen.

5,2%
Bij Amsterdam UMC zijn de medicijn­kosten in 2018 5,2 procent gestegen, mede door de groei van het aantal gebruikers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.