Plus

Ziek? Het algoritme begrijpt hoe je je voelt

Beeld Yoko Heiligers

Robots nemen ons leven over. Ze staan in ons huis, ze bepalen ons werk en beïnvloeden de manier waarop we samenleven. Deze keer: algoritme snapt de ziekte beter.

Tien minuten. Zo veel tijd heeft een team van artsen gemiddeld om te beoordelen of en hoe een kankerpatiënt behandeld moet worden. In China is dat al vijf minuten.

"Je kunt zelfs van de beste artsen niet verwachten dat hij in een paar minuten een volledig beeld krijgt van een patiënt," zegt Philips­topman Frans van Houten. "Zeker niet omdat tussen 1990 en 2020 de hoeveelheid medische data ook nog eens is verhonderdvoudigd."

"Er zijn heel mooie kankertherapieën met een gemiddelde genezingskans van 80 procent die 250.000 euro kosten," vult Jeroen Tas, technologietopman van het concern, aan. "Wat doe je bij iemand die 80 jaar is en nog een gemiddelde levensverwachting heeft van enkele jaren?"

Cru
"Algoritmes kunnen straks aan de hand van alle data over zo'n behandeling en alle gegevens over die patiënt de beste aanpak voorspellen. Of adviseren het niet te doen. Dat klinkt cru; maar artsen maken die afweging nu ook. Alleen is de accuratesse van algoritmes 99,99 procent."

Philips, een van de drie grote producenten van medische apparatuur in de wereld, ziet data - en vooral de interpretatie daarvan - als kern­activiteit. Het bedrijf levert niet alleen medische apparatuur aan ziekenhuizen, laboratoria, huisartsen en zorginstellingen, maar ook systemen om de gegevens die daaruit voortkomen te stroomlijnen.

Met zelflerende algoritmes wordt al die informatie doorgespit en gecatalogiseerd. Bijgevoed met medische kennis kunnen daarmee in de toekomst waardevolle adviezen worden gegeven aan medici.

"Onze algoritmes kunnen straks voorspellen wat er de komende zes uur met een patiënt kan gebeuren," zegt Tas. "Wij kunnen zo voorspellen of iemand in die periode kans heeft op een hartstilstand. Laat het algoritme straks ook bepalen wie het grootste risico loopt en laat daar de zorg als eerste op los."

"En in de radiologie speelt kunstmatige intelligentie nu al een belangrijke rol om de radioloog te helpen met het meten van een tumor en te voorspellen hoe die zich kan gaan ontwikkelen. Wij leren kunstmatige intelligentie om tumoren te classificeren. Daar komt nu al uit voort dat de kunstmatige intelligentie nieuwe klassen voorstelt.

Met al die ervaring, al die kennis, al die informatie is zo'n systeem straks in staat de genezing van kanker uit te vogelen, voorspelt Tas. "Daar zijn we nog lang niet, maar we kunnen nu al heel nauwkeurig zaken voorspellen."

Het is niet Philips' bedoeling daarmee artsen, verplegers en laboranten overbodig te maken. "We zitten niet in het stadium dat we mensen willen vervangen," sust Van Houten, "we zijn bezig hun werk te ontlasten en te verbeteren. De beslissing blijft bij de arts."

Tas: "Doktoren worden in de toekomst meer toezichthouders die ingrijpen als het nodig is, op basis van gevalideerde voorspellingen en adviezen die worden aangedragen door algoritmes."

Ook de patiënt zal daarvan op termijn gaan profiteren. "Je kunt mensen op basis van die voorspellingen ook waarschuwen: als je niet aan je gewicht gaat werken dan loop je zoveel kans om diabetes 2 te krijgen. En zo ziet je leven eruit als je eraan lijdt. Kies zelf maar, inclusief de kosten."

Philips ontwikkelt voorspellende algoritmes op basis van de geanonimiseerde gegevens die alle medische apparatuur van het merk opleveren, in samenwerking met de betrokken ziekenhuizen.

Privacy
"Wij beschikken zo over 23 peta­bytes geanonimiseerde data van 275 miljoen patiënten," zegt Van Houten, "de tegenhanger van 154 miljard afbeeldingen. Die data zijn niet van ons maar van de patiënt. Voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie hoeven we ook geen eigenaar te zijn, we moeten er alleen toegang toe te hebben."

Of dat op termijn voldoende is, durft Van Houten niet te zeggen. China neemt volgens hem een voorsprong op het gebied van medische kunstmatige intelligentie, vooral doordat privacy van patiënten er nauwelijks is geregeld.

"Dat is een bedreiging voor de rest van de wereld. In Europa wordt veel nerveuzer omgegaan met data en privacy. Je zult zien dat onderzoek naar kunstmatige intelligentie in toenemende mate verschuift naar China, waar de toegang tot data makkelijker is."

Dat geldt, erkent de topman, ook voor Philips, dat om precies die reden een onderzoekslab in Sjanghai heeft. "Ook daar staan we op achterstand. De Chinese overheid geeft eigen bedrijven meer toegang tot de eigen medische informatie dan spelers van buiten."

"Ik vind het een onderwerp voor de Europese Commissie om ervoor te zorgen dat Europa aantrekkelijker wordt op het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie en niet doorslaat in overmatige voorzichtigheid. Op het moment dat iedereen paranoïde is, gebeurt er niks en komt Europa op achterstand."

In een serie van zeven verhalen schetst Het Parool de voordelen en valkuilen van kunstmatige intelligentie.

Deel 1: Hoe robots ons dagelijks leven overnemen
Deel 2: Zo intelligent is kunstmatige intelligentie

Deel 3: Hoe robots bij KLM jouw vragen beantwoorden
Deel 4: Magazijnen zonder uitgeputte sjouwers, maar met robots

Mondiaal perspectief

"De discussie of kunstmatige intelligentie mensen gaat vervangen, is echt een eerstewereldprobleem," zegt Moustapha Cissé. "Er moet veel breder worden gekeken naar de behoeften in de héle wereld en hoe problemen met behulp van kunstmatige intelligentie kunnen worden opgelost."

"In Afrika kan kunstmatige intelligentie veel gezondheidsproblemen oplossen. Door het tekort aan artsen en verplegers op plekken waar die nodig zijn op te vangen met medische adviezen van algoritmes aan hulpverleners, dokters, onderzoekers en ­laboranten."

De Senegalees is het hoofd van Googles AI-lab in het Ghanese Accra. "Wij letten erop dat bij de ontwikkeling van zulke toepassingen ook Afrikaanse ervaring wordt gebruikt. Zodat kunstmatige intelligentie niet alleen vanuit een westers of Chinees perspectief wordt ontwikkeld."

"Dat is niet goed voor het ontwikkelen van toepassingen die wereldwijd een rol moeten spelen. Talent uit gebieden in Afrika benutten, brengt een vers perspectief aan de hele wereld van kunstmatige intelligentie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden